Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
Ahmedjanov-Munai-jane-gaz-kenoryn.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
3 Мб
Скачать
☆
    1. Мұнайды кәсіпшілікте дайындаудың негізгі үрдістері

Тауарлы мұнайдың сапасына қойылатын талаптар 12.3-кестесінде көрсетілген. Жер қойнауынан өндірілетін өнімнің кәсіпшілікте дайындаудың негізгі үрдістері мынадай: мұнайды газсыздандыру және оны тұрақтандыру, өндірілетін өнімді сусыздандыру, тауарлы мұнайды тұзсыздандыру (керек болған жағдайда). Кей жағдайда кен орыннан мыңдаған километр алыс жатқан мұнай өңдейтін зауыттарда кәсіпшіліктен келетін тауарлы мұнай қосымша тұзсыздандырылады немесе сусыздандырылады [6].

12.3-кесте. Тауарлы мұнайдың сапасына қойылатын талаптар

Мұнай тобы

Көрсеткіш

I

II

III

Құрамы (артық емес)

Су, %

05

1,0

1,0

Хлорлы тұздар, кг/м3

0,1

0,3

1,8

Механикалық қоспалар, %

0,05

0,05

0,05

Өткізу бекетіндегі температурасындағы қаныққан будың қысымы, кПа

66,66

66,66

66,66

Тауарлы мұнайды алдын ала дайындаудың қажеттілігі мұнайды қайта өндеу технологиялық жабдықтардың коррозиясын азайту, катализаторлардың дезактивациясын алдын алу, алынатын отындардың және басқа қайта өңдеудің өнімдірінің сапасын жақсарту мақсатымен негізделеді.

Мұнайдың ең бағалы фракцияларының булану себептерінен шығындарды азайту мүмкіншілігі және әуе бассейнін қорғау мақсатымен қәсіпшіліктерде мұнайды терең газсыздандырылады (тұрақтандырылады) будың қанығу қысымның 66,66 кПа мәнінен асырмай.

    1. Газсыздандыру және өнімнің газды сепарациялау

Өндіруші ұңғымалардың сағасынан мұнай-газды сепараторларына дейінгі мұнайдың қозғалысы үрдісінде қысымның газбен қанығуы мен газдың қысымынан төмендеуі кезінде мұнайдың бөлшекті түрде газсыздануы басталады. Газ-сұйықтық қоспасы газ және сұйықтық ағысына соңғы бөлгіштерде фазаға бөлуші - депульсаторларда (12.6-сурет) және УБС, НГС (12.7-сурет) типті газ-мұнайлы сепараторларда айырылады.

12.6- сурет. Газды алдын ала бөліп шығару торабының схемасы (депульсатор).

1 – жеткізуші коллектордан газ-мұнай қоспасы; 2 – газ жинақтаушы коллектор; 3 – газ шығарушы келте құбырлар; 4 – бөлгіш құбыр; 5 – газ құбыры; 6 – газ сепараторына газды шығару; 7 – мұнай-газ сепараторы; 8 – суды лақтыру келте құбыры.

Депульсатор және сепаратордан тұратын (12.8-сурет) газ сепарациялық торап депульсатордың ­ еңқіш учаскелерде үлкен диаметрдегі құбырларының ағынын қабатшаланған құрылымының құрастыруға мүмкіндік береді, нәтижесінде газсұйықтық ағынды екіге газды сұйық тамшылары мен сұйықталған газдың көпіршіктірі ажыратады. Газ ағыны сұйықтық тамшыларын ұстап алу үшін тамшы жинағышқа бағыттайды, ал сұйықталған - гравитациялық газ-сұйықтық тұндырғышқа бағытталады. Сұйықтықты онда ұстап тұру уақыты газ көпіршіктерің негізгі массасының қалқып шығуымен анықталады.

12.7-сурет. Мұнай-газды сепараторлардың технологиялық схемасы

а – УБС типті, б – НГС типті, 1 - теңестіруші бөгеттер, 2 – шығарушы газ сепараторы; 3 – торлы тамшы ұстағыштар; 4 – рефлектор; І – депульсатордан шыққан газ; ІІ – депульсатордан алынған сұйықтық; ІІІ – газдың тазаланған ағыны; ІV – сепарацияланған сұйықтық.

12.8-сурет. Газ сепарациялық торабының принципиальді технологиялық схемасы: 1 – депульсатор; 2 – тамшы соққылаушы; 3 – тұнықтырушы-сепаратор.

Депульсаторлар және сепараторлармен құрастырылған сепарациялық тораптар келесідей мүмкіндіктерді қарастырады:

1) кез келген мөлшерде аппараттар бойынша ұңғыманың өнімдерін қайта бөлуді орындау;

2) тамшылы мұнай дан және судан газ сапалы тазалау үшін мұнай-газ сепараторлары арасында депульсаторлардан шыққыан газ ағыстарын қайта бөлуді үлестіру;

3) сепарациялық торабы арқылы ыстық суды немесе мұнайды қайта айналып жүру үшін, реагент-демульгаторларды, көпіршік сөндіргіштерді еңгізуді үлестіру.

12.4 және 12.5-кестелерде автоматтандырылған блокты сепараторлардың негізгі параметрлері келтірілген.

12.4-кесте. УБС2 типті мұнай-газ сепараторларының негізгі параметрлері

Параметр

Сұйықтық бойынша сепаратордың шартты өнімділігі, м3/сут

1500

3000

6300

10000

16000

Газ бойынша жүктеме, м3/с, қысым кезінде, МПа:

1,6

2

2

2

2

2

0,6

0,5

0,5

0,5

0,5

0,5

Аппараттың сыйымдылығы, м3

25

32

32

50

100

12.5-кесте. НГС3 типті мұнай-газ сепараторларынің негізгі параметрлері

Параметр

Сұйықтық бойынша сепаратордың шартты өнімділігі, м3/тәу.

2000

5000

10000

20000

30000

Газ бойынша жүктеме, м3/с, қысым кезінде, МПа:

1,6

2

2

1,67

1,5

1,5

0,6

1,25

1,42

1,0

0,83

0,83

Аппараттың сыйымдылығы, м3

8

14

28

56

80

Мұнай-газ сепараторлардың тиімді жұмысына мұнайдың қасиеттері әсер етеді. Мысалы, мұнайдың көпіршіктенуіне байланысты газ-мұнай қоспасының тұру уақыты 1,5-тен 25 мин. аралығында ауытқиды. Екінші жағынан, сепарациялық тораптың жұмысының тиімділігі сұйықтық тамшыларының газ ағынымен сұйықтықты алып кету коэффициентімен анықталады, соның нәтижесі ретінде газдың торлы тамшы соққылаушыға рұқсат етілген жылдамдықпен жетуне тәуелді болады.