- •Қазақстан Республикасы экономикасының даму сипаттамасы және оны мемлекеттік реттеу
- •1. Қр экономикасының даму жағдайы
- •2. Қр экономикасының салалық құрылымы
- •3. Экономиканы мемлекеттік реттеу
- •4. Кәсіпкерлік: нысандары мен түрлері
- •Кәсіпорын шаруашылық объектісі ретінде
- •Кәсіпорын мәні, оның басты мақсаты мен қызметтері
- •Мемлекеттік;
- •Кәсіпорынның өндірістік құрылымы және оған әсер ететін факторлар
- •4.Өндіріс типтері.
- •Өндірістің экономикалық және әлеуметтік тиімділігі.
- •Өндіріс тиімділігі. Өндірістің экономикалық және әлеуметтік тиімділігі
- •Тиімділік көрсеткіштері.
- •Жалпы тиімділіктің көрсеткіштері мынадай категориялар бойынша топталады:
- •4.Өндіріс тиімділігін арттырудың негізгі жолдары
- •2 Тарау. Кәсіпорын ресурстары және оларды қолданудың тиімділігі
- •Кәсіпорынның негізгі капиталы
- •1. Негізгі қорлардың экономикалық мәні, құрамы және құрылымы
- •Негізгі қорлардың сипаттамасы
- •Негізгі өндірістік қорларды бағалау
- •5. Негізгі капиталды талдаудың бағыттары
- •Шикізат, материалдық және отын-энергетикалық ресурстар.
- •1.Айналым капиталының мәні , оның құрамы мен құрылымы
- •Айналым қаражаттарының құрамы мен құрылымы
- •Айналым қаражаты
- •Айналыс қорлары
- •Айналым қорларының ауыспалы айналысы және оны жеделдету жолдары
- •Мұндағы Нб - өндiрiстегi материалдың бiркүндiк шығыны, теңге,
- •Мұндағы н а.Қ.- айналым құралын нормалау
- •Зтран-материалдың транспорттық запасы
- •Еңбек ресурстары
- •2 Кәсіпорын кадрлар қозғалысы және оның көрсеткіштері.
- •Еңбекті нормалау және еңбек өнімділігі
- •Еңбекақы төлеу.
- •2.Еңбекақыны анықтайтын факторлар
- •3. Еңбекақы түрлері
- •Еңбекақы төлеудің формалары мен жүйелері.
- •Мерзімді еңбек ақы төлеуде еңбек өлшемі жасалған жұмыспен көрінеді, ал еңбек ақы оның тарифтік ставкасына сәйкес есептеледі немесе нақты жұмыс жасаған уақытына берілетін ақымен есептеледі.
- •Кәсіпорынның инвестициялық және инновациялық саясаты.
- •1. Инвестицияның мәні мен түрлері.
- •Ақша активтеріне – басқа да жеке және заңды тұлғалардан ақша қаражатын алуға болатын құқық жатады.Мысалы, банкіде – депозиттер, облигациялар, акциялар несиелер, қарыздар, кепілдіктер т.Б.
- •2. Инвестициялық жобаны талдау, оның түрлері.
- •3. Инвестицияның экономикалық тиімділігін бағалау
- •4. Инновация және оның түрлері. Инновациялық іс-әрекет.
- •Өнімді өндіру мен өткізу шығындары
- •Кәсіпорын шығындары және олардың түрлері
- •3.Шығындарды экономикалық әлеуметтік бойынша талдау
- •4.Калькуляция статьялары бойынша шығындарды топтау
- •Цехтың өзіндік құны
- •Кәсіпорынның маркетингтік және өндірістік қызметі
- •1. Кәсіпорынның маркетингтік қызметінің мәні
- •3 Кәсіпорынның сыртқы және ішкі ортасы
- •4. Кәсіпорынның өндірістік қуаттылығы. Өндірістік бағдарлама
- •Өндірістік бағдарлама көрсеткіштері
- •Өнімнің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету
- •Табыс және өндіріс рентабельділігі
- •Кәсіпорын пайдасы
- •Кесте 1 Пайданың түрлері және оны есептеудің әдісі
- •2. Кәсіпорын пайдасының бөлінуі және пайдалануы
- •3 Өндіріс пайдалылығы (рентабельділігі)
- •Кәсіпорын қаржысы
- •1. Кәсіпорынның қаржы түсінігі, қаржылық қатынастар
- •2. Кәсіпорынның қаржы ресурстары және олардың қалыптасу көздері.
- •3. Кәсіпорын қаржысын басқару
- •Ұсынылатын әдебиет тізімі
- •Коллоквиум сұрақтары:
Цехтың өзіндік құны
Жалпы өндірістік шығындар
Ақаудан жоғалтулар
Товар өнімінің өндірістік өзіндік құны
Өндірістен тыс шығындар
Товар өнімінің толық өзіндік құны
5. Өнімнің өзіндік құнын анықтау
Өнімнің нақты түрлерінің өзіндік құнын есептеу шығындардың қойылған статьялары бойынша калькуляция жасау арқылы жүзеге асырылады.
Калькуляцияны жоспарлы, нормативті, сметалық, нақты калькуляция деп аталады.
Жоспарлы калькуляция алдағы кезеңде жасалатын өнімге жоспарланған шығындарды көрсетеді.
Нормативті калькуляция тағайындалған (ұтымды) нормалар негізінде материал және еңбек шығындарының негізінде есептеу.
Сметалық калькуляция жаңа, бұрын өндірілмеген өнімге жасалады.
Нақты калькуляция- есепті кезеңдегі калькуляция,өнімді өндіру мен өткізуге кеткен нақты шығындар қатынасын білдіреді.
Өнім бірлігіне кеткен шығындардың калькуляциясын жасағанда оларды тікелей және жанама шығындар деп бөледі.
Тікелей шығындарды әрбір бұйым бірлігінің өзіндік құнына жатқызуға болады: шикізат, материалдар, технология, энергия, негізгі жұмысшы еңбек ақысы, т.б.
Тікелей материалдық шығындар өнімнің өзіндік құнына беілген ресурстарға қойылған шығын нормасы мен бағасы негізінде кіреді. Өндірістік жұмысшының негізгі еңбек ақысы қолданылып жүрген еңбек нормасы (өнімділік, уақыт норматив) мен кесімді баға (кесімді еңбек ақыда) немесе нормативтік ставкада (мерзімді еңбек ақыда) есептеледі.
Тікелей шығындарды анықталып болғаннан соң қалған барлық шығындар жанама шығындарға жатқызылып, таңдап алынған бағаға пропорционалды түрде өнімнің барлық түрлері арасында бөлінеді. Мысалы, қосымша еңбек ақы және әлеуметтік қажеттерге аудару негізгі еңбек ақыда пропорционалды бөлінеді. Цехтық және жалпы өндірістік шығындар не тікелей шығынға қатысты не жабдықтарды ұстау мен пайдалану шығындарындағы үлесіне қатысты бөлінеді. Жанама шығындардың көлемін анықтау үшін алдын-ала қосымша және қызмет көрсететін цехтардың, басқаруға кеткен шығындар сметалары жасалады.
Осылардың негізінде калькуляцияның кешенді статьялары бойынша шығындар жоспарланады, жабдықты ұстау мен пайдалануға кеткен шығындар анықталады.
Шығындарды басқару кәсіпорын үшін арнайы шараларды ұйымдастыру арқылы жүзеге асады. Шығындарды басқару кәсіпорын үшін мынадай мүмкіндіктерге қол жеткізеді.
максималды пайда табу үшін;
кәсіпорын қаржылық жағдайын тұрақтандыруға көмектеседі;
кәсіпорын өнімінің бәсекелестігін жоғарлатуға мүмкіндік береді;
кәсіпорын тәуекелділгін төмендетеді.
Шығындарды төмендету жолдары мынадай:
1.материалдық ресурстарының дұрыс пайдалану
2.кәсіпорын қолданылатын негізгі қорларының тиімділігін арттыру
3.еңбек ресурстарының сапасын арттыру
4.өндірісті ұйымдардың жаңа әдістерін қолдану
5.Кәсіпорын нарықтағы стратегиясын ұтымды қалыптастыру және оны жүзеге асыру.
6.Кәсіпорынның оптималды көлемін белгілеу.
11-тақырып (2 сағат).
Кәсіпорынның маркетингтік және өндірістік қызметі
Дәріс сұрақтары:
1. Кәсіпорынның маркетингтік қызметінің мәні
2. Кәсіпорынның маркетингтік ортасы
3 Кәсіпорынның сыртқы және ішкі ортасы
4.Кәсіпорынның өндірістік қуаттылығы. Өндірістік бағдарлама