- •Мазмұны
- •Тақырыбы«кіріспе. Негізгі анықтамалар»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «энергетикалық ресурстар»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы«су электр станциясы»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «су аккумуляциялық электр станциялары (саэс).
- •Тақырыбы«сэс электр энергиясын алудың технологиялық үдерісі»
- •Су энергетика қорлар.
- •Су энергетикасы.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «атом электр станциясы»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «материия мен энергияның сақталу заңы сақтау заңы. Термодинамиканың заңы»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «карно циклы. Ренкин циклы»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «жылу машиналарының пәк-і. Жэс жылу балансы»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «конденсациялық электр станцияларының негізгі жабдықтары»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «кэс-те технологиялық процесс арқылы электр энергияны алу»
- •1 Отын беру құрылысы, 2. Бункер, 3. Тозаң дайындайтын құрылгы 4. Деаэратор блогы, 5. Машина залы. 6 қазан, 7 ауа жылытқыш, 8. Күл ұстағыш. 9. Түтін сорғыш. 10. Түтін мұржасы.
- •Әдебиттер тізімі:
- •Тақырыбы «жэо электр энергияны алудың технологиялық процесі»
- •Әдебиттер тізімі
- •Тақырыбы«атомдық қуаты алудың физикалық негіздері»
- •5. Биолосиялық қорған (детои). 6. Жылу тасушы.
- •1. Уран ядролары. 2. Нейтроидар.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы«газ-турбиналық және пар-газдық қондырғылар»
- •15.2 Сурет Бу-газ қондырғыларының ұстанымдық сұлбасы.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «мгд-генераторлары. Термоэлектрлық генераторлары»
- •Ток өткізгіш. 2. Пластинкалар
- •1.Темір пластиналар.
- •1. Жану камерасы. 2. Жылу алмастыргыш. 3. Мгд-генератор. 4. Электромагнит орамы. 5. Бу генераторы. 6. Турбина. 7. Электргенераторы. 8. Бу салкындаткыш (конденсатор).
- •9. Соргы.
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «гелио электр қондырғылар, жел электр қондырғылар, құйылыу электр станциялары»
- •Жел электр станциялары (жэс)
- •1. Желқалақшалары. 2. Электр генераторы. 3. Тоқ өткізгіш (кавелі). 4. Биік мунара. 5. Электр энергыясын тарататын үй. 6. Найзағай қайтарғыш. Дизель электр станциялары(дэс)
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «геотермалдық қондарғылар, биогаздақы қондырғылар, электр-химиялық генераторлар»
- •Биогаз қондырғылары
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «электр жүктеменің кестесі»
- •Әдебиеттер тізімі
- •Тақырыбы «электр станциялардың және косалқы станциялардың құрылымдық сұлбалар»
- •Грэс, гэс құрылым схемасы құрағанда келесі шарттар орындалу керек
- •Электр станциясының құрылым сұлбасы
- •Тэц жэо құрылым схемасынқұрағанда келесі шарттар орындалу керек;
- •Тақырыбы «электрстанциялардың және қосалқы станциялардың техника-экономикалық есеп»
Ток өткізгіш. 2. Пластинкалар
Қазіргі МГД - генераторының жүмыс істеу принципі осы кел-тірілген Кельвиннің теориясына негізделген. Осы жағдайды МГД - генераторының жұмыс істеу сүлбасынан көруге болады (17.2-сурет). Металл пластинаның (1) арасынан белгілі бағытта және кинетикалық энергиясы бар ион-далған газ өткізіледі. Иондалған газдың өткізгіш екендігі бізге белгілі.
17.2-сурет. МГД-генераторыныңұстанымдық сұлбасы.
1.Темір пластиналар.
Екі пластинаны (1) өте күшті магнит өрісіне орналастыра-ды (N-S). Сонда электромагниттік индукция құбылысы бойынша екі пластинаның арасында электр қозғаушы күш (ЭҚК) пайда болады. Егерде осы пластиналарды (1) сыртқы кедергімен (R) қоссақ тізбекте электр тоғы жүреді (17.2-суретте стрелкамен көрсетілген).
Тоқтаусыз өткізіліп жатқан иондалған газ плазмадағы тоқпен магнит өрісінің әсерінен пайда болатын электрдинамикалық күшпен тежеледі. Осы көрсетілген процесті бу немесе газ турбинасындағы тежеуіш күштермен салыстырсақ, олардың ұқсастығын байқауға болады. Бу және газ турбинасындағы тежеуіш күштер, олардың жүмыс қалақшаларының бу немесе газ бөлшектеріне тигізетін күштерінің әсерінен пайда болатындығы белгілі. Сонымен, бу және газ турбинасында немесе МГД - генераторында да энергияны түрлендіру тежеуіш күшті жеңу үшін атқарылатын жұмысқа байланысты.
Қандай болса да бір газды жоғары температураға дейін (3000°С) қыздырсақ, оның ішкі энергиясы артады. Егерде осы газды өткізгіш ретінде қолданып және оны МГД-генераторының жұмыс денелерінде қыздырып ұлғайтсақ, онда газдың жылу энергиясы тікелей электр энергиясына айналады.
Бұндай электр станцияларына алдымен магнитогидродинамикалық генераторлы (МГД-генераторы) электр станциялары жатады. Мұндағы МГД-генераторларын КЭС типті станцияларға қосымша салу жобаланады. Олар кәдімгі қазандарда қолданылмайтын 2500-3000°К жылу потенциалдарын қолданады.
17.3-сурет. МГД генератордың ұстанымдық сұлбасы.
1. Жану камерасы. 2. Жылу алмастыргыш. 3. Мгд-генератор. 4. Электромагнит орамы. 5. Бу генераторы. 6. Турбина. 7. Электргенераторы. 8. Бу салкындаткыш (конденсатор).
9. Соргы.
Отынның газ түріндегі өнімдері (оған тез иондалатын «присадка», кіреді) жоғары кернеулі магнит өрісімен МГД-нің каналына бағытталады. Каналдағы иондалған газдардың кинетикалық энергиясы тұрақты токтың электр энергиясына, сонан соң үш фазалы айнымалы энергияға айналып, тұтынушылар пайдалану үшін энергетикалық жүйеге бағытталады.
МГД-ның каналының пайдаланылған 2000°К шамасындағы температурадағы газдары қазанға, одан жылу электр станцияларының бу турбинасына жіберіледі.
МГД-генераторын қолданатын жылу электр станциясының пайдалы әсер коэффициента 50-60 пайызға жетеді. Сөйтіп, МГД-генераторы жылу электр станциясының экономикалық көрсеткіштерін жоғарылатады.
Бақылау сұрақтары:
1. Магнитогидродинамика (МГД) деп нені атайды?
2. МГД генератордың ұстанымдық сұлбасы.
Әдебиеттер тізімі
1. Веников В.А., Путятин Е.В. Введение в специальность.Электроэнергетика.-М:Высшая школа, 1988г.
2.Хожин Г. «Электроэнергетика», Алматы, 2011ж.
ДӘРІС № 18
