2.Валидтықтың түрлері мен критерийлері

Зерттеу кезінде психологтық-педагогтық эксперимент сенімді болу үшін нəтижелер дұрыс, психодиагностикалық əдістер ғылыми негізделген болуы керек. «Валидтілік» деген термин европа тілінен аударғанда толық, жарамды деген мағынаны білдіреді. Валидтілік мінездемесі ол əдістемені қолдану сферасы, жағдайы туралы да түсінік береді. Валидтіліктің бірнеше түрлері бар. Олар теориялық жəне практикалық, ішкі жəне сыртқы болып бөлінеді. Теориялық валидтілік – зерттеудің сапасы мен көрсеткіштері91 басқа əдістемелердің сапасы мен көрсеткіштеріне сəйкес келуімен анықталады. Теориялық валидтілік теорияға сүйеніп, бірнеше əдістемелер арқылы анықтайды жəне психодиагностикалық құралдар арқылы зерттеудің өлшемін анықтайды. Эмпирикалық валидтілік – зерттелінушінің шынайы мінез- құлқына алынған нəтижелердің сəйкес болуы. Ішкі валидтілік – əдістемелердің тапсырмалары, тесттері əдістеменің мақсатына сəйкес келуін жəне тестің бағалануы даму көрсеткіштерінен көрсетеміз. Олар 5 элемент арқылы көрінеді. Сыртқы валидтілік – бұл жерде көрсеткіштер мен əдістеме арасындағыбайланыстар маңызды, зерттелінушінің мінез-құлқының сыртқы белгілеріне сəйкес келеді. Тұрақты валидтілік-психикалық белгілерді репрезентативтік тап- сырмалар мен тесттер арқылы бағалау. Əдістемені құрған кезде оның валидтілігін анықтау өте қиын. Ол бірнеше рет қолданғаннан кейін тексеріледі жəне анықталады. Валидтілік критерийлері – берілген əдістеме валидті ме, жоқ па деп анықтаудағы негізгі белгілер. 1. Мінез-құлық көрсеткіштері - əртүрлі өмір жағдайындағы зерттелінушінің реакциялары жəне əрекеттері. 2. Зерттелінушінің əртүрлі əрекеттегі, оқудағы, еңбектегі, шығармашылықтағы жетістіктері. 3. Əртүрлі бақылау тапсырмаларын орындаудағы мəліметтер. 4. Басқа əдістемелер арқылы алынған мəліметтер, тексерілген əдістемелердің валидтілігі мен байланысының нақтылығы.

3.Жоғары деңгейде сақтау және даму туралы ойлайтын жалпы қабілеттерді?

35 Билет

1.Бейнелеуді дамыту үшін төмендегі нұсқауларды қолданыңыз:

1.Барлық көрген, білген, ойлаған, сезген нәрселерді жадыңызда бейне түрде анықтаңыз.

2. Алған білімдерді, мәліметтерді, схема, чертеж белгілі бір символдар түрінде бейнелеу, мүмкіншілігінше фантазияға жүгінгеніңіз жөн.

3. Үлкен заттарды әртүрлі жобаларда кескіндеп, оларды жан – жағынан қалай көрінетінін ойша бейнелеу.

4. Қабілетіңіз жеткенінше әдеби, техникалық және шығармашылықтың басқа түрлерімен шұғылданыңыз.

5. Жоғары сапасына және жылдамдылыққа жетіп бейнелеу қабілеттілігін дамытуға бағытталған арнайы жаттығуларды орындау.

а) Бір таныс затты алыңыз,20-30 секунд қарап,есіңізде сақтаңыз. Осы затты ойша бөлменің басқа жағына қойыңыз да сол жаңа орынды ойша ойлап көріңіз.Егер бірден істей алмасаңыз, жаттығуды қайталаңыз, басқа екі- үш заттарды қолданыңыз.

б) Бір затқа қарап, оны есіңізде сақтаңыз, осы затты 90 градус бұрып,көзіңізге елестетіңіз. 120 градус және 80 градусқа затты ойша бұрып, көзіңізге елестетіңіз. Осы жаттығуды басқа 2 – 3 қиын заттармен орындаңыз.

в) Өзіңізді өз бейнеңіздің қасында тұр деп елестетіңіз.Өзіңіздің позаңызды, бет бейнеңізді, киіміңізді ойша өзгертіп, жаныңыздан бақылап көріңіз.

г) Өз бейнеңіздің қасында басқа бір таныс адамның бейнесін елестетіп көріңіз. В) жаттығуды осы адамға жасап көріңіз. Ойша сіз тек соны ғана емес , өзіңіздің де бейнеңізді елестету керексіз.

д) Екі бейненің сөйлесуін елестетіңіз. Сөйлеу барысында олардың дауысы , беті , денесі , қолының өзгеруін бақылап, бағалаңыз.