53. Көмірсу алмасуының соңғы өнімдері. Олар қандай реакциялар нәтижесінде түзілетінін жазыңыз. Бөлінуі.

СО2 және Н2О. Керек мөлшерін мочевинаның, көмір қышқылының синтезіне және буферлі жүйелер түзуге қолданамыз. Ал, енді керек емес мөлшерін сыртқа шығарамыз немесе бөлінеді су терлеу арқылы және зәр арқылы, ал көмірқышқыл газы көбінесе өкпе арқылы сыртқа шығарылады.

54. Тағам липидтері, биологиялық маңызы, ас-қорыту жолдарындағы олардың қорытылуы мен сіңірілуі. Мицелланың құрамы мен рөлі.

56. Холестриннің биосинтезі және мевалон қышқылы түзілуіне дейінгі реакцияларды көрсетіңіз осы этап жайлы тусіндіріңіз.

Холестриннің синтезі үшін басты зат – ацетил КоА болып табылады және B- гидроси – В- метилглутарил – КоА түзілу кезеңіне дейін холестриннің синтезі сияқты өтеді.

Ары қарай редуктазаның әсерінен тотықсызданған НАДФ – тың (НАДФН2) қатысуымен В-гидрокси – В- метилглутарил – КоА (ГМГ-КоА) мевалон қышқылына (С6) айналады.

Холестриннің алмасуындағы липопротеидтердің ролі:

Ауыз қуысындағы липидтерге әсер ететін ферменттер жоқ болған соң, олар тек қана механикалық әдіспен ұнтақталады. Асқазандағы липаза активті емес, себебі асқазан сөлінің рН 1,5-2,0 ге тең, ал липазанаң оптимум рН-ы 4-5 ке тең.

Бұл липаза тек қана эмульгирленген түрінде сүттің липидтеріне әсерін тигізеді. Емшектегі балалардың асқазан сөлінің рН ортасы липазаның оптимумына рН-на сәйкес келеді.(рН-5,5)

Ересек адамдарда липидтердің гидролизденуі ашы ішекте ұйқы безінің липазасының әсерімен өтеді. Бұл фермент активті емескүйде түзіледі. Ол активтену үшін өт қышқылының тұздары қажет. Активтелген липаза ТАГ-терден біртіндеп глицериннің көміртегіне қосылған БМҚ-дарын бөліп шығарады. Сонда (-МАГ қалады)

Ішек сөліндегі липаза активті фермент, ол (-МАГ-ге) әсерін тигізіп, глицеринге дейін ыдыратады.

Липазалардың әсерін тигізу алдында липидтер эмульсиялану керек. Бұл процесс өту үшін эмульгаторлар қажет. Осы эмулгатордың әсерінен беткі тартылыс күші кемиді де, ішек жиырылу процесінің көмегімен май тамшылары ұсақталады. Ұсақ май тамшыларының беткі қабатына жұп өт қышқылдары жиналып , оны теріс зарядқа келтіреді, сондықтан түзілген эмульсия тұрақты болады. Өт қышқылдары бауырда холестрин тоттыққан кезде болады. Екі түрлі болады хол қышқылы, дезоксихоль қышқылы, бұлар таурин немесе гликохол мен қосылып жұп өт қышқылдарын түзеді.

57. Липидтер алмасуындағы өт қышқылдарының ролі (қорытылуы, сіңірілуі)

Липидтердің алмасуы: Глицерин, қысқа көмірсутек тізбегінен тұратын БМҚ, азотты негіздері суда жақсы ериді, сондықтан ішектің кілегей қабатынан дифузия әдісімен жеңіл сіңіріледі. БМҚ көмірсутек тізбектері 10-нан көп болса, МАГ, ХС-дер, ФЛ-тер және өт қышқылдары сулы ортада тұрақты мицела түзеді, оның диаметрі 0,005 мкм, болып табылады. Суда ерімейтін БМҚ,МАГ,ХС қосылыстар мицеланың ішкі қабатында орналасады., ал екі жақты ерігіштік қасиеттері бар, ол әт қышқылдарымен ФЛ-тер сыртқы қабатында орналасады. Бұл қосылыстардың майда еитін бөліктері ішке қарап, ал суда еритін бөліктері сыртқа қарайды.Мицела дифузия әсерінен ішек қабырғасына сіңеді.

Ішекте ХС-н сіңуі қатаң түрде шектелген, ішекке түскен эндогенді және экзогенді ХС-нің 30 %ғана сіңіріледі.Мицелалар ішек қабырғасында сіңгенне кейін мицела құрамдас бөлшектерге ыдырайды. Мицелла ыдырағаннан кейін өт қышқылдарының кейбіреулері мицела өкен жолмен тікелей қайтадан ішекке барып, қайтадан өт жолымен ішекке келеді. Бұл ішек бауыр айналымы деп аталады. Тәулігіне 5-6 айналым жасалады.