73. Белоктар алмасуындағы бауырдың ролі

Бауырда:

1. Ішекте түзілген улы өнімдері күкірт эфирі, глюкурон эфирі түрінде усыздандырылады.

2. Қан плазмасының белоктары синтезделеді.

3. Глютамин және аспарагин қышқылының дезаминденуі.

4. Мочувина синтезі

5. Ферменттер синтезі, апопротеиндер, трансферрин, ферритин синтезі

6. Зәр қышқылының синтезі

7. Дезаминдену

8. Декарбоксилдену

9. Қайта аминдену процесстері өтеді

10. Соңғы өнім түзіледі

11. Аралық алмасу жүреді

12. Кератин синтезі

74. Тканьдердегі аминқышқылдарының тағдыры

Амин қышқылының негізгі бөлігі анаболизм реакциясына жұмсалады.

1. Анаболизм-жай заттардан күрдеоі заттардың түзілуі

2. Белок синтезі. Амин қышқылы құрылыс материалы ретінде 80%-і белоктар, ферменттер, гормондар синтезіне жұмсалады.

3. Белок емес активті затар синтезіне, мысалы: нейропротеидтер, глутатион, адреналин, норадреналин.

4. Кейбір амин қышқылынан креатин түзіледі. Түзілген креатин бұлщықетке жеткізіліп энергия көзі ретінде пайдалнылады.

77. Жануарлар организміндегі аминқышқылдарының дезаминденуі, түрлері, процесстің маңызы.

Жануарлар организмінде амин қышқылдарының дезаминденуі негізінен тотығудан дезаминдену жолы арқылы жүреді. Бұл процессті аминқышқылдарының оксидазалары катализдейді. Жанурлар организмінде бұл жол тікелей емес тотыға дезаминдену деп аталады, себебі, глутамин аминқышқылының оксидазасы ферментінен басқа оксидазала активсіз, сондықтан барлық басқа амин қышқылы бірінші глутамин қышқылына айналып, соңынан тотығып дезаминденуі қажет.

83. Организмдегі су алмасуы және судың биологиялық ролі, су алмасуының регуляциясы.

Су ағзаға тағаммен түседі де, бірқатар маңызды қызметтер атқарып, ағзаның ішек ортасының құрамын анықтайды. Су тек индефферентті еріткіш қана емес, сонымен бірге биомолекулалар мен иондардың тұрақтандырғышы болып табылады. Және Мынадай биологиялық қызметтер атқарады:

• Ағзаның жылу балансын реттеуші болып табылады,

• Тасымалдау қызметін қамтамасыз етеді,

• Биомолекулалардың синтезі үшін пайдаланылады,

• Клеткалық мембраналар мен клеткааралық матрикстың құрылымдық компоненттері болып табылады,

• Гидролиз реакциясы арқылы биомолекулалардың катаболизмін қамтамасыз етеді,

• Биологиялық тотығу және тканьдік тыныс алу реакцияларында электродонорлық және протонакцепторлық қызмет атқарады.

Дене салмағының 50-79% судың үлесіне тиесілі. Ересек адамның суды тәуліктік пайдалануы 2л жуық. Бұған тканьдік тыныс алу кезінде түзілетін300-400 мл эндогенді су қосылады. Ересек адамның су депосында (бұлшық ет, тері, бауыр) шамамен 14 л су болады. Балаларда судың қажеттілігі мен ағзада болуы дененің жалпы салмағымен салыстырғанда ересек адамдардан да көп болады.

Клеткаішілік және клеткааралық сұйықтықтар арасында үнемі сумен жіне онда еріген заттармен алмасу жүріп жатады. Мыс: қан плазмасы мен интестициальды сұйықтық арасындағы капиллярлар қабырғасы арқылы жүретін алмасу жылдамдығы шамамен мин 1500л болады.

87. Бауыр биохимиясы, функциялары. Зат алмасудагы бауырдын рөлі.

Бауыр – ен күрделі безді құрылым ж/е ең ірі паренхиматозды мүше болып табылады. Бауырдын функционалды бірлігі бөлікшелер болып табылады, олар бауырдың биосинтетикалык, секреторлы ж/е эксекреторлы процестерге қатысуын қамтамасыз етеді. Жоғарғы және төменгі сатылы жануарлардың барлық басқа мүшелерден ерекшелігі- бауырға қанның ағыны артериалды жүйе арқылы ғана емес, сонымен қатар венозды жүйе арқылы да келеді. Асқазан-ішек жолдарынан ағатын барлық венозды қан v.parta ға жинақталады да, бауырға жеткізіледі. Бауырда қан ағынының жылдамдығы минутына 1,2 литрді құрайды. Ішектен қанға сіңірілген қосылыстардың барлғы бауырда әр түрлі айналымға түседі және содан соң ғана бауырдың ағатын қанмен ағзаның басқа да мүшелері мен ткандеріне жеткізіледі. Бауырдың портальды қан ағынының аз мерзімге болса да зақымдалуы бауырдың паренхимасының ауыр зақымдалуына, гемодинамиканың жалпы бұзылыстарына және адам өліміне әкеліп соғады. Бауырдың биологиялық қызметтері: 1. Барлық заттардың аралық алмасуларының реттелуін қамтамасыз етеді (белокты, аминқышқылдары, нуклеотидтік, пигменттік, су-тұзды, көмірсулы, липидті және т.б.) 2.Әр түрлі қосылыстар үшін депо болып табылады(көмірсулардың, белоктардың, минералдық заттардың, витаминдердің) 3.Бауыр- ағзаның ішкі ортасының тұрақтылығын сақтауға, гомеостазды реттеуге қатысады. 4.Бауырда экзогенді және эндогенді табиғаты бар әр түрлі бауыр улы қосылыстардың залалсыздандырылуы биологиялық белсенді қосылыстардың инактивациясы жүреді. 5.Бауыр өтті өндіреді, оның құрамында ағзадан кейбір метаболиттердің, минералдық заттардың, детоксикация өнімдерінің және т.б шығарылуын қамтамасыз етеді.