- •1 Цифрлық құрылғылардың құрылым негіздері
- •1.1 Логикалық элементтер
- •1.1 Сурет
- •1.2 Сурет
- •1.3 Сурет
- •1.8 Сурет
- •1.9 Сурет
- •1.4 Сурет
- •1.5 Сурет
- •1.6 Сурет
- •1.7 Сурет
- •1.10 Сурет
- •1.11 Сурет
- •1.12 Сурет
- •1.13 Сурет
- •1.2 Қиыстырма құрылғыларды құру
- •1.14 Сурет
- •1.15 Сурет
- •1.16 Сурет
- •1.3 Қалыпты қиыстырма буындар
- •1.3.1 Дешифраторлар.
- •1.17 Сурет
- •1.18 Сурет
- •1.19 Сурет
- •1.3.2 Шифраторлар.
- •1.20 Сурет
- •1.21 Сурет
- •1.22 Сурет
- •1.23 Сурет
- •1.24 Сурет
- •1.3.3 Мультиплексорлар.
- •1.25 Сурет
- •1.26 Сурет
- •1.27 Сурет
- •1.28 Сурет
- •1.29 Сурет
- •1.30 Сурет
- •1.31 Сурет
- •1.32 Сурет
- •1.33 Сурет
- •1.3.4 Демультиплексорлар.
- •1.4 Тізбектеме құрылғылар
- •1.4.1 Триггерлер.
- •1.34 Сурет
- •1.35 Сурет
- •1.36 Сурет
- •1.37 Сурет
- •1.38 Сурет
- •1.39 Сурет
- •1.40 Сурет
- •1.41 Сурет
- •1.4.2 Санауыштар.
- •1.42 Сурет
- •1.43 Сурет
- •1.4.2 Регистрлер.
- •1.44 Сурет
- •2 Цифрлық құрылғылардың моделдері
- •2.1 Қосуыштар
- •2.1 Сурет
- •2.1.1 Тізбекті тасымалды қосуыш.
- •2.2 Сурет
- •2.3 Сурет
- •2.4 Сурет
- •2.5 Сурет
- •2.1.2 Параллель тасымалды қосуыш.
- •2.6 Сурет
- •2.7 Сурет
- •2.1.3 Шартты тасымалды қосуыш.
- •2.8 Сурет
- •2.9 Сурет
- •2.10 Сурет
- •2.1.4 Жинақтаушы қосуыш.
- •2.11 Сурет
- •2.12 Сурет
- •2.13 Сурет
- •2.14 Сурет
- •2.1.6 Тізбекті операндтарға арналған қосуыш.
- •2.15 Сурет
- •2.16 Сурет
- •2.2 Тексеру құрылғылары
- •2.2.1 Мажоритарлы құрылғылар.
- •2.17 Сурет
- •2.18 Сурет
- •2.19 Сурет
- •2.20 Сурет
- •2.21 Сурет
- •2.2.2 Жұптығы бойынша бақылау құрылғылары.
- •2.22 Сурет
- •2.2.3 Хемминг кодына негізделген құрылғылар.
- •2.27 Сурет
- •2.28 Сурет
- •2.29 Сурет
- •2.30 Сурет
- •2.3 Жады құрылғыларымен жұмыс ұйымдастырылуы
- •2.3.1 Ұйымдастырылымы 16x4 жады құрылғылары.
- •2.3.2 Жадыға тура шығу арқылы дерек алмасу.
- •2.35 Сурет
- •2.31 Сурет
- •2.32 Сурет
- •2.33 Сурет
- •2.34 Сурет
- •2.36 Сурет
- •2.3.3 Стек жадысымен жұмыс істеуді ұйымдастыру.
- •2.37 Сурет
- •3 Микропроцессорлық жүйенің моделі
- •3.1 Микропроцессорлық жүйенің моделінің құрылымы
- •3.1 Сурет
- •3.1.1 Mp4m микропроцессоры.
- •3.2 Сурет
- •3.3 Сурет
- •3.1.2 Микропроцессордың қызмет буындары.
- •3.4 Сурет
- •3.1.3 Микропроцессорлық жүйенің қызмет буындары.
- •3.2 Mp4m моделінің жұмыс режимдері мен командалар жүйесі
- •3.3 Mp4m моделінің жұмысын ұйымдастыру мысалдары
- •Әдебиеттер тізімі
- •Мазмұны
1.14 Сурет
Қиыстырма құрылғының сұлбасын құрудың ұсынылған тәртібінің жүзеге асырылуын және логикалық түрлендіргіштің мүмкіндіктерін суреттеу мақсатында жұмыс логикасы кесте түрінде берілген құрылғының сұлбасын құрудың барлық кезеңін көрсетелік (1.1 кесте).
1.1 кесте
A |
B |
C |
Y |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
0 |
1 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
0 |
1 |
0 |
0 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
0 |
Түрлендіргіштің сәйкесті түймесін басу арқылы аспаптың төменгі терезесінде көрсетілген дизъюнктивті өрнек алынған.
Алынған өрнек бойынша құрылған сұлба, оның жұмысының тексерілуін жүзеге асыруға арналған сәйкесті ауыстырғыштармен қамтамасыз етілген (1.15 сурет).
Суретте көрсетілгендей, түрлендіргіш ұсынған сұлбаларда тек қана екікірісті элементтер пайдаланылады. Сондықтан, бұл сұлбаларды қосымша түрлендірілімдер арқылы жетілдіруге болады. Мысалы, ұсынылған сұлбадағы сәйкесті құрылымдарды үшкірісті AND элементімен және төрткірісті OR элементімен ауыстыруға болады.
1.15 Сурет
1.16 суретте қарапайымдалған өрнекке сәйкесті құруға және NAND элементтерінің негізінде жүзеге асыруға арналған сұлбалар келтірілген.
1.16 Сурет
1.3 Қалыпты қиыстырма буындар
Күрделі цифрлық жүйелер, әдетте, жеке жұмыстарға бағытталған бірнеше қалыпты қызмет буындарының негізінде құрылады. Осы тарауда аса кең таралған қалыпты қиыстырма қызмет буындарының құрылым принциптері мен жұмыс тәртібі қарастырылады.
1.3.1 Дешифраторлар.
Дешифратор (Decoder) преобразует позициялық кодты унитарлық кодқа түрлендіреді, яғни ол кірістеріне түскен екілік кодқа сәйкесті шығысында сигнал қалыптастырады. Өзгеше айтқанда, дешифраторға түсетін екілік код оның жандандырылатын шығысының адресі ретінде болады. Дешифратордың шығыстарының саны (N) оның кірістерінің санымен, яғни түсетін екілік кодтың разрядтарының санымен (n) анықталады: N = 2n.
Өндірісте төрт, сегіз және он алты шығысты дешифратор микросұлбалары шығарылады. Дешифраторлардың жұмыс принциптерін, қызмет тәртібі 1.2 кестеде көрсетілген, 74138 микросұлбасының жұмысын қарастыру арқылы суреттелік (1.17 сурет).
1.2 кесте
G1 |
GA’ |
GB’ |
C |
B |
A |
Y7 |
Y6 |
Y5 |
Y4 |
Y3 |
Y2 |
Y1 |
Y0 |
0 |
X |
X |
X |
X |
X |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
X |
1 |
X |
|||||||||||
X |
X |
1 |
|||||||||||
1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
0 |
0 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
|||
0 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
|||
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
|||
1 |
0 |
0 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
|||
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
|||
1 |
1 |
0 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
|||
1 |
1 |
1 |
0 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
1 |
