Өзін-өзі бақылауға арналған сұрақтар

1. Шу мен дірілден сақтанудың қандай негізгі әдістері бар?

2. Дірілден сақтанатын қандай СБҚ мен ЖҚҚ пайдаланылады?

3. Жайларды акустикалық өңдеудің маңызы неде?

4. Дыбыс өткізбеудің маңызы неде және де дыбыс өткізбеуге арналған едәуір тиімді қандай жолы бар?

5. Жұмыс аумағындағы ауа кеңістігін сақтауға арналған қандай әдістер қолданылады?

6. Табиғи және механикалық вентиляция қалай жасалған?

7. Ластанған ауаны жергілікті сорудың қандай типтері өндірісте пайдаланылады?

8. Ластанудан ауаны тазартудың қажетті тиімділігін қалай анықтауға болады?

9. Электромагниттік өрістердің және толқындарының гигиеналық нормативтері мен оның адам ағзасына әсер етуін төмендету тәсілі?

10. Жұмыс аумағы, жұмыс орны ұғымын анықтау?

Ұсынылатын әдебиеттер

1. Безопасность и охрана труда. Под ред. Русака О.М. С.-П.,2001г.

2. Безопасность жизнедеятельности. Под ред. Белова С.В. М., 2001г.

3. Охрана труда. Под ред. Ушакова К.З. М., 1986г.

4. В.А. Девисилов. Охрана труда. - М.: ФОРУМ-ИНФРА-М, 2007г.

5. Расдорожный А.А. Безопасность производственной деятельности М., 2003.

5. Янович А.Н, Бусунин А.А. Охрана труда М.,1990 г.

5. Русак О.Н. Безопасность техносферы. – Красноярск: ВШ, 2003г.

8. Охрана труда и техника безопасности в практической деятельности субъектов РК, Алматы, «Lem», /Состав. В.И. Скала, 2002г.

9. Куценко Г.П., Жашова И.А. Основы гигиены труда и производственной санитарии, - М.: Высшая школа, 1990

10. Санитарные правила и нормы по гигиене труда в промышленности под редакцией Козловского В.А., Омск ИПК «Омиг», 1995, в трех частях.

11. Безопасность труда на производстве. Производственная санитария. Справочное пособие под редакцией Злобинского Б.М. – М.: Металлургия, 1969

7 Еңбек шарттары бойынша өндірістік обьектілерді аттестациялау

Студент міндетті:

Білуі қажет: өндірістік факторлардың қауіпті және зиянды өлшемдерінің тәсілдерін, өндірістік қауіпті және зиянды факторлардың тізімін,

жұмысшылардың еңбек жағдайларын білуге, еңбек қорғау бойынша нормативтік құжаттарды білуге.

Орындай алуы қажет: өндірістік факторлардың қауіпті және зиянды құрал-сайманмен өлшеу жұмыстарын жүргізуге, жұмыс орындарының жағдайларын талдаумен бағалауға.

Сұрақтың қысқаша мазмұны

Еңбек шарттары бойынша өндіріс объектілерін аттестациялау еңбекпен қамтамасыз етуді ұйымдастыру еңбек шарттарын бақылау мен сараптама жасау тәсілдерінің бірі болып табылады, еңбек қорғау талаптарына сәйкес кәсіпорын сертификациясының негізі болып табылады.

Еңбек шарттары бойынша объектілерін аттестациялау — бұл сауықтыру іс-шараларын өткізуге арналған талдау мен бағалау жүйесі, жұмыс жасап жатқандарды еңбек шарттарымен, өндіріс объектілерінің сертифика­циясымен таныстыру, ауыр жұмыспен қамтылған және қауіпті және зиянды еңбек жағдайларына қамтылған жұмысшыларға өтемақы мен жеңілдік ұсыну құқықтарын қуаттау немесе жою.

Өндірістік факторлардың қауіпті және зиянды өлшемдерінің тәсілдері аккредитивтік зертхана қызметкерлерімен бірге және кәсіпорынның комиссия мүшелерімен анықталады. Өндірістің қауіпті және зиянды факторлардың тізімі жұмыс уақытының 80%-ға жуық жұмыс жасап жатқандарға әсер етуінің есебінен құрылады. Еңбек қорғау шарттары бойынша жұмыс орындарын аттестациялау кәсіпорын қызметкерлерінің (комиссия мүшелері) жұмысы болып табылады, барлық материалдарға төраға мен оның мүшелері қол қояды. Комиссия жұмыс орындарындағы (ЖО), аймақтардағы және өндіріс жайларындағы еңбек жағдайларын жақсарту туралы шешімдерін қабылдайды, еңбек қорғау талаптарына сәйкестінің сертификациясына бөлімшелердің (өндіріс объектілері) дайындығы туралы ұсыныс енгізеді.

Өлшем жүргізуге тиісті тұрақты және уақытша жұмыс орындарына цех жоспарында көрсетіледі, онда материалдарды беру мен дайын өнімдерді шығарудың көліктік трассаларының орналасуы мен құралдары болуы қажет.

Жұмыс орындарын аттестациялау бойынша комиссия өндірістердің, цехтердің, зиянды еңбек жағдайларындағы мамандықтарының тізімін құрайды, олардың жұмыстары құқық береді:

• қосымша демалыс пен қысқартылған жұмыс күніне;

• жеңілдік зейнеткерлікпен қамтамасыз ету;

• тегін емдік-профилактикалық тамақтануға.

Мысал

Цехта төмендегі дыбыс деңгейі бар құрал-жабдықтар құрылған, дБ: L₁ = 106 дБ, L₂ = 10З дБ, L₃ = 103 дБ, L₄ = 126 дБ, L₅ = 111 дБ. Цехтағы шудың сомалық деңгейін табу талап етіледі.

Шешуі

1 немесе 2-формула бойынша есепті орындауға болады немесе кестені қолдануға болады.

, дБ (1)

мұндағы, L_1, L₂, ... L_n - зеріттелетін кеңістік нүктесіндегі дыбыс көзінің әрбірінен құралған дыбыс қысымының деңгейі, дБ;

n - шу көзінің саны.

L_Σ = L₁ + ΔL, дБ (2)

мұндағы L₁ - шудың сомалық екі деңгейінен едәуір, дБ;

ΔL - шу көзінің деңгейінің әртүрлілігінің функциясына қосымша (L_1, - L₂), дБ.

Кесте

екі шу көзінен шыққан шу деңгейінің айырмашылығына байланысты ΔL қоспаларының мәні

Шу деңгейінің әртүрлілігінің шамасы, дБ	Қабатталатын деңгейдің едәуір жоғары қосымшасы, дБ	Шу деңгейінің әртүрлілігінің шамасы, дБ	Қабатталатын деңгейдің едәуір жоғары қосымшасы, дБ
0	3
1	2,5	7,0	0,8
2,0	2,0	8,0	0,6
3,0	1,8	9,0	0,5
3,5	1,6	10,0	0,4
4,0	1,5	11,0	0,38
5,0	1,2	12,0	0,35
5,5	1,1	15,0	0,2
6,0	1,0	20,0 және жоғары	0

Кесте бойынша анықталатын және қабатталатын деңгейдің әр-түрлілігіне тәуелділігінен келесі жағдайда максималды деңгейге дәйекті түрде ΔL кейбір қосымша қосылады. Едәуір шулы құралдардан бастайық. L₄ мен L₅ арасындағы әртүрлілікті ΔL₄.₅ = 15 дБ құрайды.

Кесте бойынша жоғары деңгейге қосымшаны 0,2 дБ және сомалық деңгейді құрайды:

L₄-₅ = 126 + 0,2 = 126,2 дБ

Одан әрі L₄-₅ мен L_{1 сомалаймыз. Осы екі деңгейдің әртүрлілігін} 20,2 дБ құрайды, ол 3.1-кесте бойынша нөлге тең және осылайша қосымшаға сәйкес болады

L₄-_5-1 = 126,2

Ұқсас нәтиже L₂ мен L₃ к L₄-₅-₁. деңгейлерін соммалауды береді. Осылайша, цехтағы шудың сомалық деңгейі L_Σ = 126,2 дБ.