Плотин. - Первая эннеада. - 2004

250 Плотин. Эннеады. Трактат I. 6

τι, άλλα περί φυχην, άχρώματον μεν αύτην, άχρώματον δε και την σωφροσύνην'εχουσανκαι το άλλο των αρετών φέγγος, όταν η εν αύτοίς ϊδητε, η και εν αλλψ $εάσησ$ε μέγεθος φυχης *α ' ffi°Ç δίκαιον και σωφροσύνην κα£αράν και άνδρίαν βλοσνρόν εχουσαν πρόσωπον και σεμνόττμα και αιδώ επιζούσαν εν άτρεμεί και άκύμονι και άπααεΊ

διαθέσει, επί πάσι δε τούτοις τον $Έοειδη νουν επιλάμποντα. Ταύτα ουν αγόμενοι και φιλοΰντες πως αυτά λεγομεν καλά; "Εστί μεν γαρ και φαίνεται και ου μτηποτε 6 ιδών άλλο τι φη η τα όντως οντά ταύτα είναι. Ύί οντά οντ(ος; Ή χαλά. 'Αλλ' ετι πο^εϊο λόγος, τι οντά πεποίηκε την φυχην είναι εράσμιον τι το επί πάσαις άρεταΐς διαπρεπον οίον φως; Βούλει δη και τα εναντία λαβών, τα περί φυχην αισχρά γινόμενα, άντιπαρα$εΐναι; Ύάχα γαρ αν συμβαλλοιτο προς ο ζητοΰμεν το αίσχρόν ο τι ποτέ εστί και διότι φανεν. "Εστω δη φυχη αισχρά, ακόλαστος τε και άδικος, πλείστων μεν επιθυμιών γεμουσα, πλεί­ στης δε ταραχής, εν φόβοις δια δειλίαν, εν φ%νοις δια μικροπρεπειαν, πάντα φρονούσα α δη και φρονεί άνητά και ταπεινά, σκόλια πανταχού, ηδονών ου κα&αρών φίλη, ζώσα ζωην του ο τι αν πά^η διά σώματος ως ηδύ λαβοΰσα αίσχος. Αυτό τούτο το αίσχος αύτη άρα ού προσγεγονεναι οίον επακτόν καΧόν φησομεν, ο ελωβησατο μεν αύτη, πεποίηκε δε αύτην άκά^αρτον και πολλφ τφ κακώ συμπεφυρμενην, ούδε ζωην ετι εχουσαν ούδε αϊσΒησιν κα&αράν, αλλά τφ μίγματι του κάκου άμυδρφ τη ζωη

κεχρτημλνην και πολλφ τφ $ανάτφ κεκραμένην, ουκετι μλν όρώσαν α δείφυχην οραν, ουκετι δε εωμλνην εν αύτη μΑνειν τω ελχεσδαι αεί προς το εξω και το κάτω και το σκοτεινόν; 'Ακάθαρτος δη, οΊμαι, ούσα και φερομένη παν­ ταχού όλχαΐς προς τα τη αισΒησει προσπίπτοντα, πολύ το του σώματος έχουσα εγκεκραμλνον, τω ύλικφ πολλώ συνουσα και εις αύτην εισδεξα4ΐενη είδος έτερον ηλλάξατο

κράσει τη προς το χείρον οίον ει τις δύς εις ττηλον ηβόρβορον το μλν όπερ είχε κάλλος μιηκετι προφαινοι, τούτο δε ορφτο, ο παρά του πηλού ηβορβόρου άπεμαξατο· φ δη το αισχρον προσθήκη του αλλότριου προσήλθε και έργον αύτω, ειπερ εσται πάλιν καλός, άπονιφαμενω και κα$ηραμενω όπερ ην είναι. Αισχράν δη φυχήν λέγοντες μίξει και κράσει και νεύσει τη προς το σώμα και υλην όρ$ώς αν λεγοιμεν. Και εστί τούτο αίσχος φυχη μ/η κα^αρςί μπ)δε εϊλικρινει είναι ωσπερ χρυσώ, άναπεπλησ^αι δε του γεώδους, ο ει τις άφελοι, κατσλελειπται χρυσός και εστί καλός, μονούμενος μλν τών άλλων, αύτω δε συνών μένω. Ύον αυτόν δη τρόπον και φυχη, μονω&εισα μλν επιθυμιών, ας διά το σώμα έχει, Φ άγαν προσωμίλει, άπαλλαγείσα δε τών άλλων παθών και κα&αο&εισα α έχει σωματω&εϊσα, μζινασα μονή το αισχρον το παρά της ετέρας φύσεως άπαν άπεΒηκατο.

6. "Εατ/ γάρ δη, ως ο παλαιός λόγος, και η σωφροσύνη και η άνδρια και πάσα άρετη κό£αρσις και η φρόνησις αύτη. Δίο και α/ τελεται όρ$ώς αινίττονται τον μη κεκα&αρμλνον και εις "Αιδου κεΙσεσΒ'αι εν βορβόρφ, οτι το

252 Плотин. Эннеады. Трактат I. 6

μ/η καθαροί/ βορβόρω δια κάκτην φίλον οία δη και ΰες, ου κα£αραι το σώμα, χαίρουσι τφ τοιούτφ. Ύί γαρ αν και είη σωφροσύνη αληΒης η το μ/η προσομιλείν ηδοναΐς του σώματος, φεύγειν δε ώς ου κάμαρας ούδε καθαρού; Ή δε άνδρία αφοβία θανάτου. Ό δε εστίν ο θάνατος χωρίς είναι την φυχην του σώμ/ιτος. Ου φοβείται δε τούτο, ος άγαπφ μονός γενέσθαι. Μεγαλοφυχία δε δη ύπεροφία των τηδε. Ή δε φρόνησις νόησις εν αποστροφή των κάτω, προς δε τα άνω την φυχην άγουσα. Γίνεται ουν η φυχη κα^αφεισα είδος και λόγος και πάντη ασώματος καΐ νοερά και όλη του δείου, ο$εν η πηγή του καλού και τά συγγενή πάντα τοιαύτα, Φυχη ουν άναχβείσα προς νουν επί το μάλλον εστί καλόν. Νους δε και τά παρά νου το κάλλος αύτη οικείον και ούκ άλλότριον, οτι τότε εστίν όντως μόνον φυχη. Διό και λέγεται όρ$ώς το αγαθόν και καλόν την φυχην γίνεσ^αι όμοιωδηναι είναι $εφ, οτι εκείθεν το καλόν και η μοίρα η έτερα των όντων. Μάλλον δε τά οντά η καλλονή εστίν, η δ' έτερα φύσις το αισχρόν, το δ' αυτό και πρώτον κακόν, ώστε κάκείνφ ταύτόν αγαθόν τε και καλόν, η τάγα^όν τε και καλλονή. 'Ομοίως ουν ζητηττεον καλόν τε και άγα&όν και αισχρόν τε και κακόν. Και το πρώτον

Β'ετεον την καλλονην, όπερ και τάγα$όν άφ ου νους εύ$ύς το καλόν φυχη δε νψ καλόν τά δε άλλα ηδη παρά φυχης μορφούσης καλά, τά τε εν τοις πράξεσι τά τε εν τοίς επιτηδεύμασι. Και δη και τά σώματα, οσα ούτω λέγεται, φυχη ηδη ποιεί* άτε γάρ &εΐον ούσα και οίον μοίρα του

7. Άναβατίον ουν πάλιν επί το àryaSov, ου ορέγεται πα/σα φυχη. Ε)'τις ουν εΊδεν αυτό, οΊδεν ο λέγω, όπωςκαλόν. 'Έφετον μεν γαρ ώς αγαθόν και *η εφεσις προς τοΰτο, τεΰξις δε αύτοΰ άναβαίνουσι προς το ανω και επιστραφείσι και άποδυομενοις α καταβαίνοντες <ημφιεσμε&α· οίον επί τα άγια των ιερών τοις ανιοΰσι καθάρσεις τε και ιματίων αποθέσεις τών πριν και το γυμνοίς ανιεναν εως αν τις παρελθών εν τη άναβάσει παν όσον άλλότριον του θεοί αύτώ μόνω αυτό μόνον \Ъу) ειλικρινές, απλούν, κα^αρόν, άψη ου πάντα εζηρττηται και προς αυτό βλεττει και εστί και Çfj και νοείζατης γαρ αΥτιος και νου και του είναι. Ύοΰτο ουν ει τις 'ίδοι, ποίους αν Ί'σχρι έρωτας, ποίους δε πόθους, βουλόμενος αύτώ συγκερασ$ήναι, πώς δ' αν εκπλενγείη με& *ηδονης\ "Εστ/ γαρ τω μεν μπρτω ίδόντι όρεγεσ$αι ώς άγαμου· τω δε ίδόντι υπάρχει επί καλφ αγασ^αί τε και θάμβους πίμπλασ^αι με& ηδονής και εκπλΊμτεσ^αι άβλαβώς και εραν ÖATJSTJ έρωτα και δριμείς πόθους και τών άλλων ερώτων κατουγελαν και τών πρόσ$εν νομιζομενων καλών καταφρονείν οποίον πάσχουσιν όσοι θεών είδεσιν *η δαιμόνων προστυχόντες ούκετ αν άποδεχοιντο ομοίως άλλων κάλλη σωμάτων.

Ύί δητα ο/όμεθα, ει τις αυτό το καλόν 3εωτο αυτό εφ εαυτού κα^αρόν, μ/η σαρκών, μ^η σώματος άνάπλεων, μ/η εν γη, μ/η εν ούρανφ, η/ % χαΒαρόν; Και γαρ επακτά πάντα

254 Плотин. Эннеады. Трактат I. 6

ταΰτα και μεμικται και ού Έρωτα, παρ εκείνου δε. Ε/ οΰν εκείνο, ο χορηγεί μεν απασιν, εφ εαυτού δε μλνον δίδωσι και ου δέχεται τι εις αυτό, ϊδοι, μένων εν τη $εφ του τοιούτου και απολαύων αύτοΰ ομοιούμ&νος, τίνος αν ετι δεοιτο καλοΰ; Ύοΰτο γαρ αύτο μάλιστα κάλλος ον αύτο και το πρώτον εργάζεται τους εραστάς αύτοΰ καλούς και εραστούς ποιεί. Ου δη και άγων μέγιστος και έσχατος ψυχαΐς πρόκειται, ύπερ ου και ο πας πόνος, μ/η άμοιρους γενέσθαι της αρίστης $εας, ής ό μεν τυχών μακάριος οφιν μακαρίαν τε$εαμλνος· άτυχης δε [ούτος] ο μη τυχών. Ού γαρ ο χρωμάτων η σωμάτων καλών μη τυχών ούδε δυνάμεως ούδε άρχων ούδε ο βασιλείας μη τυχών άτυχης, αλλ' ο τούτου και μλνου, ύπερ ού της τεύξβως και βασιλείας και αρχάς γης άπατης και $αλάττης και ούρανοΰ προεσ^αι χρεών, ει καταλιπών τις ταΰτα και ύπεριδών εις εκείνο στραφείς ϊδοι.

8. T/ç ουν ό τρόπος; Ύίς μηχανή; Πώς τις ^εάσηται κόώλος άμ/ηχανον οίον ένδον εν άγίοις ϊεροίς μλνον ούδε προϊόν εις το εξω, ϊνα τις και βέβηλος Υδη; "Ιτω δη και συνεπεσΒ'ω εις το εϊσω ό δυνάμενος εξω καταλιπών οφιν ομμάτων μ/ηδ' επιστρέφων αυτόν εις τάς πρότερος άγλαίας σωμάτων. Ίδόντα γάρ δει τά εν σώμασι καλά μητοι προστρεχειν, άλλα γνόντας ώς είσιν εικόνες και 'ίχνη και σκιαι φεύγειν προς εκείνο ου ται/ra εικόνες. Ε/ γάρ τις επιδρόψΑΐ λαβείν βουλόμ&νος ώς άλη&ινόν, οία ειδώλου καλοΰ εφ' ύδατος όχουμλνου, ό λαβείν βουλήσεις, ώς πού

τις μυ$ος, δοκώ μοι, αϊνίττεται, δύς εις το κάτω του ρεύματος αφανής εγενετο, τον αυτόν δη τρόπον 6 εχομενος των καλών σωμάτων και μ/rç άφιεις ου τφ σώματι, τη δε φυχη καταδύσεται εις σκοτεινά και άτεριτη τφ νφ βα&η, ïvba τυφλός εν "Αιδου μένων και ενταύθα κάκεΐ σκιαίς συνεσται. Φεύγωμεν δη φίλην ες πατρίδα, αλη&εστερον αν τις παρακελεύοιτο. Τις ουν η φυγή και πώς; 'Αναξομεθα oîov άπο μάγου Κίρκης φησϊν η Καλυφοΰς 'Οδυσσεύς αινιττόμενος, δοκεΐμοι, μεΐναι ούκ αρέσκεις, καίτοι έχων ηδονάς διη ομμάτων και κάλλει πολλφ αίσΒητφ συνών. Πατρίς δη ημΐν, α&εν παρηλ$ομεν, και πατήρ εκεί. Ύίς ουν ο στόλος και η φυγή; Ού ποσι δεί διανύσαν πανταχού γαρ φερουσι πόδες επί γην αλλην απ άλληςούδε σε δεί Ίππων σχήμα* η τι $αλάττιον παρασκευάσαι, άλλα ταύτα πάντα άφεΐναι δείκαι μά) βλεπειν, αλλ' oîov μύται^α οφιν αλλην άλλάξασ$αι και άνεγειραι, ην έχει μεν πας, χρώνται δε ολίγοι.

9. Ύί ουν εκείνη η ένδον βλέπει; "Αρτι μεν εγειρομενη ού πάνυ τα λαμπρά δύναται βλεπειν. 'Ε&ιστεον ουν την φυχην αύτην πρώτον μεν τά καλά βλΑπειν επιτηδεύματαείτα έργα καλά, ούχ οσα ai τεχναι εργάζονται, αλλ οσα

οι άνδρες οι λεγόμενοι άγα&οίείτα φυχην 'ίδε τών τά έργα τά καλά εργαζομένων. Πώς αν ουν Υδοις φυχην άγα&ην οίον το κάλλος έχει; "Αν<νγε επί σαυτόν και 'ίδεκαν μτηπω σαυτόν \*δης καλόν, οία ποιητής αγάλματος, ο δεί καλόν γενέσθαι, το μλν αφαιρεί, το δε άπεξεσε, το δε λείον, το δε

256 Плотин. Эннеады. Трактат I. 6

καΒαρόν έπονησεν, εως έδειξε καλόν επί τω άτγόλματι πρόσωπον, ούτω και συ αφαιρεί οσα περιττά και απεύθυνε οσα σκόλια, Οσα σκοτεινά хаЗ-αίρων εργάζου είναι λαμπρά

εντός μεμιγμΑνον "έχων, άλλ' όλος αυτός φως αλ<η$Ί- νον μόνον, ου μεγέΒει μεμετρημενον ουδέ σχήματι εις έλάττωσιν περιγραφέν ούδ' αυ εις μέγεθος δι απειρίας αυζη^έν, αλλ' αψΑτρητον πανταχού, ώς αν μείζον παντός μέτρου και παντός κρείσσον ποσού9 ει τούτο γενομενον σαυτόν 'ίδοις, όφις *ηδη γενομ*ενος &αρστ)σας ττερι σαυτ και ei/roiS-a ηδη άναβεβηκώς μτηκετι του δεικνυντος δε<φεις άτενίσας 'ίδε· ούτος γαρ μόνος ό οφθαλμός το μέγα κάλλος βλέπει. 'Εάν δε Yy έπι την $έαν λημών χαχίαις

και ου χεκα&αρμενος <η α/τΒ^ενης, άνανδρίφ ου δυνάμενο τα πάνυ λαμπρά βλέττειν, ουδέν βλίττει, καν άλλος δεικνύγ) παρόν το όρα&ηναι δυνάμενον. Το γαρ ορών προς το ορώμενον συγγενές και ομοιον πονησά^νον δειέπιβάλλ&ιν τη Βέφ. Ου γαρ αν πώποτε ειδεν οφθαλμός ηλιον 'ηλιοειδης μ/η γεγενημΑνος, ουδέ το καλόν αν 'ίδοι φυχη μ/η καλ*η γενομένη. ΓενέσΒω δη πρώτον Βεοειδης πας και καλός πας, ει μέλλει Βεά^σασΒαι Βεόν τε και καλόν. Ήξε/ γάρ ττρώτον άναβαίνων έπι τον νουν κάκεΐ πάντα είσεται καλά

то ε/Srç και ψήσειтоκάλλος τούτο εΐναι, τας ίδέαςπάντα γαρ ταύταις καλά, τοις νου γεννημα,σι και ουσίας. Ύο ΰε επεκεινα τούτου την του άγαμου λεγομεν φύσιν προβεβλημΑνον το καλόν προ αύτης εχουσαν. "Ωστε όλοσχμρείμΑν λόγφ το πρώτον καλόν διαιρων δέ τα νοτμά το μλν νοητον καλόν τον των ειδών ψήσει τόπον, το δ' αγαθόν το επεκεινα και πηγ^ν *αι αρχήν του κάλου. Ή εν τω αύτφ ταγο&ον και καλόν πρώτον Ъчръггаг πλ<φ εκεί το καλόν.

й ш E e l Б Е щ З LacJ ЕГЭ LacJ йТа й и ЕГЗЕйа

|"Д E7| ГДЕ] ГД E7| ГЗС1 ГД g | [Д CI ГД СП ГДЕ] ГД Е*1 ГД t^l ГД СП

ΞΊΞ1ЕПЗ La cJ La cJ La cJ La ci LacJ LacJ LacJ LacJ La cJ

ГД g| уд g] ГД СП ГД g| гд сг| гд С] ГД СП ГД СП ГД СП ГД ^1 ГД СП

I. 7. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΥ ΑΓΑΘΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΑΓΑΘΩΝ

ОПЕРВОМ БЛАГЕ

ИИНЫХ БЛАГАХ (54)

Краткое введение

Этот небольшой трактат — последний из написан­ ных Плотином, перед самой его смертью; в нем яв­ ственно дана суть нравственного и религиозного уче­ ния Плотина. В первой главе сжато доказывается необходимость признания запредельного Блага плато­ ников, аристотелевские же возражения опровергают­ ся, исходя из принципов самого Аристотеля. Затем, после^утверждения, что жизнь есть путь к стяжанию Блага, и таким образом сама есть благо, Плотин пока­ зывает, что смерть, которую он видел уже достаточно ясно, есть благо большее, чем жизнь в теле.

Синопсис

Если, как утверждает Аристотель, присущее ве­ щам благо есть их энергия, согласная с природой, тог­ да то, к чему душа направляет свою лучшую энер­ гию, будет абсолютным Благом; оно уже не стремится

киному, но само есть высшая цель всех стремлений (гл. 1 ). Через причастие единому, существованию, эйдосу, жизни, уму — всё так или иначе причастно Благу; и душа, обладая жизнью и умом, причастна ему (гл. 2). Но если жизнь — благо, не является ли смерть злом? Нет, по сравнению с жизнью в теле смерть есть благо; если даже живя в теле, душа ста­ рается отделиться от него посредством добродетели, то смерть, окончательно разделив их, приводит душу

клучшей жизни (гл. 3).

1.Можно ли сказать, что для каждой из вещей благо есть что-то иное, нежели согласная с природой деятельность жизни? Если вещь составлена из мно­ гих [частей], то не является ли для нее благом энер­

гия лучшей ее части — ей свойственная, согласная природе и никогда не прекращающаяся?1 Тогда дея­ тельность души будет ее естественным благом. Если же лучшее сущее действует ради лучшего, тогда это лучшее будет благом не только для души, но и бла­ гом как таковым. Если же лучшее сущее действует не на иное, поскольку оно — лучшее из сущих, и [на-