17. Коренные проблемы профессиональной этики и права в журналистике

Гэтыя пытанні можна падзяліць на 2 групы:

А) Тэарэтычныя пытанні:

I) 1. Ці варта публікаваць кідкія сенсацыйныя матэрыялы ва ўрон рэпутацыі выдання: сенсацыя як спосаб выжывання газеты, тэле-, радыёканала;

2. Супярэчнасці паміж аб’ектыўнасцю і сенсацыйнай“ падачай матэрыялу;

3. Ці варта успрымаць сенсацыю, як спосаб выжывання выдання;

4. Дзе пралягае мяжа паміж журналісткім расследваннем і і пагоняй за сенсацыяй;

5. Падробка “пад сенсацыю”:стварэнне” сенсацыі; сенсацыя і скандал;

II) Праблема рэпарцёрскага скажэння рэчаіснасці:

1. Абектыўныя: ілюзія дакладнасці; штамп устаноўкі; “самаўзгаранне эмоцый”; некампетэнтнасць журналіста; неаб’ектыўнасць інфарматараў.

2. Субектыўныя: выкарыстанне СМІ для вырашэння асабістых ці групавых задач; прадстаўленне прыватнага выпадка грамадска значным; умаўчанне аб “непрыемных” фактах і дэталях, якія “перашкаджаюць”.

III) Канфрантацыя двух правоу:

1. Права тайны асабістага жыцця: здароуе, дыягназ, перапіска.

2. Права чалавека на інфармацыю.

IV) “Схаваная” рэклама: праблема аб’ектыўнасці інфармацыі і матэрыяльных прыбыткаў журналіста.

V) Права на вымысел: неадпаведнасць вобразных ацэнак рэчаіснасці; выкарыстанне мысленнага эксперыменту (“магло быць і так”); увядзенне ў матэрыял уяўнага персанажа ці эпізода.

2. Пытанні тэхналогіі журналісцкай працы.

I) Праблема ананімнай крыніцы інфармацыі. Пытанне: указываць ці не? Закон гаворыць: калі журналіст паабяцау не указываць крыніцу інфармацыі, то ён не мае права рабіць наадварот. Але, калі гжта судзебная справа, то павінен.

II) Журналіст стварае канфлікт у тэксце, хаця у жыцці, яго няма.

Ш) Увядзенне ў матэрыял уяўнага персанажа ці эпізода.

IV) Рэзка сатырычная інтэрпрэтацыя факта: іронія – гратэск – знявага.

V) Неадпаведнасць вобразных ацэнак рэчаіснасці.

VI) Культура мовы (брыдкаслоўе, сексаслоўе, “культурная” абраза).

VII) Метад маскі у журналістыцы – не выяуляе сабе. “ Метад уключаннага назірання”. Журналіст мяняе прфесію, выкарэстанне схаванай камеры. Метад эксперэменту: Нэлі Блай “ 10 дзён у вар яцкім доме” ( Чыкага, Сан таймс). Вальграф “ На самым дне” – метад маскі.

Існуе тры спосабы рэгулявання паводзін:

1. Прамы прымус.

2. Эканамічны прымус

3. Рэгуляцыя,заснаваная на унутранай свядомасці чалавека.

1) метод «маски»

2) метод «смены профессии»

Существуют противоречивые методы для сбора информации. Например, «методом маски» пользуются почти все опытные репортеры, в их арсенале не менее десятка таких масок – от «внимательного слушателя» до «сурового ревизора». Однако есть еще и «метод смены профессии». Этот метод используют обычно для того, чтобы лучше понять специфику того или иного занятия, а так же для того, чтобы получить от окружающих сведения не в роли представителя прессы, а в более нейтральном качестве. Здесь сложности связаны с тем, что труд, которым собирается заняться репортер, он обычно знает недостаточно глубоко и поэтому рискует нанести ущерб делу и людям, с которыми трудится.

Закон ограничивает сферу применения «метода смены профессии». Журналист не может выполнять обязанности юриста, милиционера, лиц, занимающих выборные должности и облеченных властными полномочиями, использовать как прикрытие при сборе сведений профессию врача.

Умолчать о своей работе, кода это помогает получить необходимые сведения, не только допустимо, но и вполне оправдано. Репортер может идти повсюду как простой гражданин, не демонстрируя редакционного удостоверения и потому испытывать все то, что выпадает на долю обычного человека. Ну а вообще, умалчивать о своей профессиональной принадлежности журналист вправе лишь до тех пор, пока его об этом не спросили. Но по первому же требованию он обязан предъявить редакционное удостоверение или иной документ, удостоверяющий его личность и полномочия (из Закона Республики Беларусь «О средствах массовой информации»).