73. Просты сказ. Тыпы. Сінт разбор прост сказа.

Па стр-ры сказы падзял.на простыя и складаныя. Простымі наз.сказы,я/я з’яул.адной прэдыкатыунай адзінкай. Склад. з адной грамат.асновы,я/я могуць паясняцца дадаными чл. ці ужыв.без іх. *Паводле мадальнасці(адносін зместу сказа да аб’ект.рэчаіснасці) падзял.на сцвярджальныя і адм. Сцвяр., у я/х адзнач.рэальная наяунасць або магчымасць.асн.сродкам выраж.адмаулення з’яул.часціцы не-ні і безасабова прэдык.слова няма. Сярод адмоуных сказау выдзял.агульнаадм.(выраж.поунае адмауленне з’яу і падзей,што знаходзяць сваё адлюстраванне у адм.форме і знач.; перад выказнікам знах.часц.не або БПС няма) і часткова адмоуныя. *Паводле камунік., інфармат, эмац-экспрэс. афарбоукі сказы падзял на апав (уласнаапавяд, апісальнаапавяд), пыт (уласнапыт,пытальна-рытарычныя, пыт-пабуджальныя,пыт-эмац.) і часткова пытальныя,пабудж. (уласнапабудж. (пабуджэнне накіравана на канкр.адрасат) і пажадальныя. *У залежнасці ад таго, колькі у сказе грам. саставау, ён можа быць двухсаст. і аднасастауны. Сказ, у якім гал. члены паясняюцца даданымі,наз. развітымі. * Поуныя (аднасаст. або двух.),у складзе якіх ёсць усе неабходныя для данай стр-ры члены) і няпоуныя (у складзе якіх адсутнічае 1 ці больш чл.неабх.для даннай стр-ры, яны падказв. кантэкстам, моунай сітуацыяй). *Ускладнены/неускладнены (ускладн.-разв.і неразвітыя сказы могуць ускладняцца, калі у іх складзе знах.: аднар.чл, адасоблен.чл, параунальныя звароты, звароткі, пабочныя і устауныя словы, словазл. і сказы.). *Членныя/нячленныя-сказы ,якія арганізаваны са слоу ці спал. слоу і хар-ца расчлянённасцю сваёй структуры наз. членнымі.

Чужая мов найчасцей перадаецца як простая і ускосная. Пр остая мова – гэта чужая мова,якая перадаецца дакладна, з захаваннем яе зместу і формы(лек і гр асаблівас.). Выказаная простая мова пішацца найчасцей з новогарадка. Нявыказаная думка заусёды бярэцца у двухкоссе.

74,75. Гал члены сказа. Працяжнік паміж імі. Дадан члены сказа і знакі прып пры іх адасабленні

Асноуная думка сказа выраж.яго гал.чл.сказа –дзейнікам і выказнікам. Дзейнік як незалежны чл.сказа звычайна выраж.назоунікам або інш.ч.мовы,набыушымі зн-нне назоуніка, у форме наз.склону. Выказнік абазн.дзеянне , стан, уласцівасць ці якасць прадмета,названага дзейнікам.Ёна найчасцнй бывае просты дзеяслоуны. Састауны выказнік у адрозненне ад простага складаецца з двух кампанентау: адзін выражае грам.зн-нне, другі выступае носьбітам лексічнага зн-ня. Нямала інфармацыі змяшчаюць даданыя чл. сказа. Дапауненнне звыч. паясняе выказнік і абазначае выражаны назоунік(або інш.ч.мовы) аб’ект, на які непасрэдна ці ускосна накіравана дзеянне, пра якое гаворыцца у сказе. Дапауненне можа выраж.неазначальнай формай дзеяслова. (напр. Разабрацца шмат у чым дапамаглі мне кнігі). Прыметы прадметау раскрыв. у сказе пры ужыв азначэнняу, якія выраж. прым. і дзеепрым.

76. Аднарод члены сказа. Адасобленыя чл сказа

Члены сказа якія выконваюць аднолькавую сінт. ф., вымауляюцца з інтанацыяй пералічэння і аднолькава звязаны з інш. чл., наз. аднароднымі. Імі могуць быць усе члены сказа. Яны не залежаць адзін ад аднаго, паміж сабою яны звязваюцца пры дапамозе злучальных злучнікау і інтанацыі, ці толькі інтанацыі. Выражэнне адн.чл.сказа рознымі часцінамі мовы сустракаецца нячаста. Аднар.чл.сказа могуць мець пры сабе паясн.словы.могуць утвараць рады, звязаныя сузалежнай сувяззю. Для сувязі адн.чл.сказа ужыв.спалучальныя, супастауляльныя і размеркавальныя злучнікі.

Адасабленне – гэта спецыфічна падкрэсленае сэнсавае выдзяленне асобных членау сказа. У вусн.мауленні яно дасягаецца пав.або паніж.тонам.,лагічным націскам, паузамі,а на пісьме ставяцца адпаведныя знакі прыпынку. Адасабляцца могуць усе чл.сказа,у асаблівасці азначэнне і акалічнасці. Выдзял.коскамі,радзей працяжнікам. Адной з умоу адасаблення ,акрамя інтанацыйнага выдзялення з’яул. Інверсійны(адваротны, не прамы) парадак слоу у сказе.Найч.адасабл.калі стаяць пасля паяснёнага слова або калі стаяць перд паясн.словам. Адасабленне залежыць не толькі ад месца членау сказа,а і ад наяунасці у іх залежных слоу.