25. Сіст. Адносіны ў лексіцы. Сінонімы. Антонімы. Амонімы. Паронімы.

Словы, якія маюць розн. гучанне, але блізкае значэнне, наз-ць сінонімы: позірк – погляд, мяцеліца-завея-завіруха. Два і больш сінонімы склад-ць сінан. рад(барацьба-змаганне-бітва). Словы ў сінан. радзе групуюцца вакол аднаго – сінан. дамінанты. У зал-сці ад спосабаў утварэння і выкарыстання ў мове сінонімы бываюць семант. і стылістычныя. Семант. – адрозн. сэнсав. адценнямі, нейтральныя, аг.-ужыв. словы(разумны – мудры). Стыл-ыя – маюць аднольк. лекс. зн-не, але розн. стыл. афарбоўку( зразумець – скеміць). У суч. бел. мове шмат сэнс.-семант. сіннімаў – ісці-плесціся-валачыся. Яшчэ ёсць аўтарскія або кантэкст. сінонімы. Існуюць і абсалютн. сінонімы або лекс. дублеты(правапіс – арфаграфія). Антонімы – словы, якія маюць супрацлеглае значэнне(дабро –зло). Гэта словы, што належаць да аднагорода з’яў рэчаіснасці, антанім. парары абавязкова належаць да адной часціны мовы. Бываюць рознакарэнныя( можна – нельга) і аднакарэн.(замкнуць – адамкнуць). Бываюць поўныя і няпоўн. сінонімы(супаст. не па ўсех значэннях), кантэкстуальныя. Амонімы – словы, якія маюць аднольк. гучанне, але розн. значэнне. Шляхі аманіміі: распад полісеміі, супадзенне ўтвор. слоў, супадзенне спрадв. і запаз. слоў, або двух запаз. Бываюць: лексічн. амонімы – поўн. гукав. супадзенне ва ўсіх формах, аднос-ца да адной часціны мовы. Фанет. амонімы (амафоны) – гучаць аднолькава, але пішуцца па-рознаму(грыб – грып). Марфал. амонімы або амаформы – належаць да розных часціны мовы і супад-ць толькі ў пэўн. марф. формах (чула – дзеяслоў і прыслоўе). Ад амонімаў трэба адрозніваць амографы – аднолькава пішуцца , але вымаўляюцца па-рознаму (каса – каса,пара – пара). У амографаў заўсёды рознае месца націску. Паронімы – бізкае гучанне, але рознае значэнне: афект – эфект, дыпламат – дыпламант. У якасці паронімаў звычайна ўжыв-ца запазыч. словы.

26. Функцыяльныя стылi беларускай мовы I iх характарыстыка. Вывученне стылiстыкi у мове.

Падзел моун. сродкау, заснаваны на спец-цы выкарыстання, прывеу да выдзялення у стыл-цы асобнага раздзелу- функц. стыл-кi. Па Вiнаградаву размоуны(функцыя зносiн), Навук. i афiц. справавы(функ-я паведамлення), публiст. i лiтарат. мастацкi(функ-я уздзеяння). Кожны стыль хар-ца пэун. наборам моун. сродкау з аднатыпнай эмац.-эспр. функц.-стылiст. афарбоукай, а так сама наяунасцi мiжст.(нейтр) моун. сродкау. Афiц.-справавы-стыль канцыль.-дзелав., юрыд., дыпламат. сфер. Реалiз. пераважна у пiсьм. форме, хар-на дакладнасць, адсутнасцi эмацыянальнасцi, суб'ект. аценачнасцi i размоунасцi. Адметная рыса- шырокае выкарыстанне канцыль штампау. Навук. стыль- сiстэма моун. сродкаупрызначаныя для перадачы i захавання навук. ведау iснуюць тры падстыл.: уласна навук.(акадэмiчны), навук.- вучэбны(тэхнiчны), навук.-папул. Спецыфiка- лагiчнасць, яснасць, дакладнасць навук. маулення навук. стыль адлбстр. спецыфiку даследч. дзейнасцi, якая хар-ца фунуц. пазнавання i паведамлення. Публiц. стыль- сiстэма моун сродкау, прызнычання для абслугоуваня шар. сферы грамац. зносiн( газеты, часопiсы, радые, тэлебачанне). Асн. функц._ паведамiць шыр. колам нас-ва пра найбольш акт. праблемы i падзеi суч-цi, а таксама удзейнiчаць на свядомасць. Значная роля належыць сродкам аценачн. пазiцыi аутара. Размоуна-бытавы стыль аслугоувае сферы бытав. зносiн i выступае звычайна у вуснай форме. Выл-ца падстылi- разм.-афiц., разм.-бытавы. Вял. ролю адыгрывае мiмiка, жэсты, iнтанацыя. Разм. стыль iстотна уплывае на астатнiя. Лiтар.маст. стыль выконвае спец. фунуц.- эстэтычную. У лiт.-маст. стылi выкар-ца разнастайн. сродкi iнш. стыляу, таму ен убiрае у сябе шматстайную гаму розн. стыл. афарбовак. У iм выяйляецца iндыв-ца таленту, i таму рэал-ца багацце лексю, марф. i сiнтакс. ресурсау мовы, яскрава праяуляюцца усе камунiкат. якасцi.

28. Лексікаграфія. Тыпы лінгвіст. слоўнікаў.

Раздзел мовазн-ва, які вывучае пытанні складання слоўнікаў той ці інш. мовы, наз-ца лексікаграфіяй. У яе задачы ўвах-ць вызначэнне ьыпаў слоўнікаў. устанаўленне прынцыпаў адбору слоў, тлум-не іх значэння і інш. Вядомы два тыпы слоўнікаў – энцыклап-я і лінгвістычныя. Энцыкл-я змяшчаюць асн. звесткі пра розныя падметы, з’явы і паняцці (“Бел. Савецк. Энцыклапедыя”, “Раслінны свет Беларусі” і інш.). Лінгвіст-я прысвечаны характарыстыцы слоў, іх формаў і значэнняў. Паводле сваёй структуры лінгв-я дзеляцца на тлумач-я, этымал-я, гістар-я, фразеал-я, тэрміналаг-я, сінанім-я, арфаграф-я, арфаэп-я, перакладныя, дыялектныя і інш. Існуюць яшчэ і слоўнікі мовы пісьменніка, слоўнікі іншамоўн. слоў, слоўнікі складанаскарочаных слоў і др.