2.Біріктіру кезеңіндегі сатып алудың есебі

Сатып алушы айырбастау мерзіміне әділетті құнның жиынтық көлемі ретінде біріктірілу құнын анықтауы керек:

1. сатып алушы иемденген компанияға бақылауға айырбасқа берілген, иемденген компанияның таза активтері;

1. біріктіруге байланысты кез- келген шығын.

Танудың осы критериелеріне сәйкес келмейтін активтер мен міндеттемелер іскерлік репутацияның оң немесе терісіне әсер етеді. Ол сатып алу кезінде пайда болады, өйткені ол сатып алудың қалдық құны ретінде анықталады.

Компанияларды біріктіру есебі мысалы- сатып алу әдісі. “Береке” компаниясы “Дастархан” компаниясын 3000000 сатып алды. Компаниялар балансы сату операциясына дейін келесідей түрде болды(барлығы шынайы құн бойынша):

1)“ Береке ” компанияның бухгалтерлік балансы, теңгемен

Активтер	Сома	Міндеттемелер мен капитал	Сома
1.Негізгі құралдар	2500	Меншікті капитал	3500
2.Босалқылар	1200	Бөлінбеген пайда	2500
3.Дебиторлар	1000	Міндеттемелер	3000
4.Ақша қаражаттары	4300
Баланс	9000	Баланс	9000

2)“ Дастархан ” компанияның балансы, теңгемен

Активтер	Сома	Міндеттемелер мен капитал	Сома
1.Негізгі құралдар	1000	Меншікті капитал	2000
2.Босалқылар	600	Бөлінбеген пайда	1000
3.Дебиторлар	1200
4.Ақша қаражаттары	200
Баланс	3000	Баланс	3000

Компанияларды біріктіргеннен кейінгі “Берекелі дастархан” компаниясының балансын құру қажет, теңгемен

ШЕШІМІ: “ Берекелі дастархан” компаниясының балансы теңгемен

Активтер	Сома	Міндеттемелер мен капитал	Сома
1.Негізгі құралдар	3500	Меншікті капитал	3500
2.Босалқылар	1800	Бөлінбеген пайда	2500
3.Дебиторлар	2200	Міндеттемелер	3000
4.Ақша қаражаттары	1500
Баланс	9000	Баланс	9000

Идентификацияланатын активтердің құнынан сатып алу құнының кез- келген өсімін және айырбастау операциясының жасалған мерзімінің жағдайы бойынша міндеттемелерін оң іскерлік репутация(гудвилл) ретінде суреттеуге және материалдық емес актив ретінде тануға болады. Сатып алу кезінде пайда болатын іскерлік репутация, сатып алған кәсіпорын алдағы экономикалық пайданы алу үмітінде жасалатын төлем.

5.Өз-өзін бақылау сұрақтары

1. Бірлескен кәсіпорындарды бірегейлендіру.

2.Сатып алу әдісін қолдану.

3.Ұйым-сатып алушыны бірегейлендіру.

4.Кәсіпорындарды біріктіру құны.

5.Сатып алынатын ұйымның бірегейлендірілген активтері мен міндеттемелері.

6. Сатып алынатын ұйымдардың материалдық емес активтері.

7.Сатып алынатын ұйымдардың шартты міндеттемелері.

8.Іскерлік бедел.

9.Кәсіпорындарды кезең бойынша біріктіру.

10. Идентификацияланатын активтердің құнын тану