Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
shmkt.doc
Скачиваний:
2
Добавлен:
01.05.2025
Размер:
476 Кб
Скачать
☆
  1. Салийлік правда бойынша қылмыстық жəне неке-отбасылық құқық .

V-VІғасырда Франк мемлекетінің негізігі құқықтық құжаты–Салистік шындықта.Ол б–ша Қылмыс дегеніміз - адамға жəне мүлікке зиян келтіру жəне корольдің тыныштығын бұзу деп есептелген. Жазаның негізгі мақсаты жəбірленуші адамға жəне оның туысқандарына жəбіршілеуден зиянын өтеу жəне корольдің тыныштығын бұзғаны үшін оған айып төлету болды.

Қылмыс пен жазаға қатысты мынандай ерекшеліктер де орын алды. Қанды кек қайтару ретінде рудан, қауымнан қуып жіберу көбіне айыппұл төлеткізумен алмастырылды. Қылмысы үшін құлды өлтірген ерікті адам жасаған қылмысына орай корольдің əкімдеріне граф, сацебарон 600 солид, Рим азаматына - 300 солид, франктердің қауымының мүшесіне-200 солид, жай азамат үшін 100 солид төлейтін. Бірақ алғашқы рулық құрылыстың да көп қалдықтары сақталды. Адамды өлтірген қылмыскер өзі айып төлей алмаса, өмірін береді. Айыпты (вергельд) төлеуге жақын туысқандар көмектесуге тиісті. Заңды бұзған адамды қауымнан да қуып шығаратын.

Салынған айыппұлдың мөлшері қылмыскердің əлеуметтік, құқықтық жағдайларына, жасы жəне жынысына байланысты. Жауапкершілік он екі жасынан басталды. Адамдар жеке басы бос жəне бостандығы жоқ деп бөлінді. Жазаға тартылған адамның кінəсі бар ма, болса қандай деген мəселелерге назар аударылған жоқ. Жаза қылмыскерлердің келтірген зиянымен байланыстырылды. Қылмысты ауырлататын жағдаяттарға қылмыскердің арам пиғылы болуы жəне қылмысты топтанып жасау жатқызылды. Айыппұл мөлшері өте ауыр болды, мəселен, бір сиырдың құны-үш солид еді.

Қылмыс түрлері. Адамға қарсы қылмыстар: адамды өлтіру, əйел зорлау, зақым келтіру, жала жабу, қорлау (тіл тигізу), ерікті адамды ұрлау, біреудің ар-намысына, бостандығына жəне адамгершілігіне нұқсан келтіру.

Жеке меншікке қарсы қылмыстар: ұрлық, тонау, өртеу жəне мүлікті бүлдіру. "Салистік Шындықтың" нормалары бəрінен де мықты үй мүлігін қорғайды. Ұры құлыпты сындырып, яғни, есікті бұзып, үйге кіріп, ұрлық істейтін адамға 45 солид айып салынады.

Салитік шындықта жаза түрлері сот және сот үрдісі арқылы жүзеге асты.

Неке кесу көшпелі халықтардың некелеріне ұқсас болды. Неке алып-сату шарты бойынша жүзеге асырылды. Күйеуі əйелі үшін қалыңмал төледі. Бұл сыйлық "таңғы сыйлық" деп аталды. Ол тек қана кіршіксіз қызға беріледі де жаңадан отау тіккен отбасында қалады. Əйел адамға жасау беріледі. Бірақ əйел адамды зорлап алып қашуға тыйым салынды. Туысқандар арасындағы неке туралы айтылмаған жəне неке бұзу туралы да анық нормалар жоқ. Германдардың əдеттері бойынша ажырасуға рұқсат етілген еді, бірақ христиан діні күшейгеннен кейін ажырасуға тыйым салынды.

Ер адамдар мен əйел адамдардың құқықтары бірдей болды деуге негіз бар. Əйелдің құқығын шектеген нормалар болған жоқ. Мұрагерлік нормалар бойынша жылжымалы заттар əкесі өлгеннен кейін баласы мен қызына бірдей бөлінеді, бірақ жер тек қана ер балаларының арасында бөлінетін. Алтыншы ғасырдың аяғында ер балалар болмаған жағдайда əйел адамдар да мұрагер ретінде жер алатын болды.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]