10 Тақырып. Халықаралық стандарт саласындағы кеден процедураларын жеңілдету және гармонизациясы

10.1. Тауарларды кодтау мен сипаттаудың гармонизациялық жүйесі

10.2. Тауарларды уақытша әкелу үшін АТА корнеті туралы конвенция

10.3. Халықаралық транзиттік тауарларды тасымалдау туралы кеден конвенциясы

10.1. Тауарларды кодтау мен сипаттаудың гармонизациялық жүйесі

Сөздердің мағынасындағы жалпы әлеуметтік, кең түрдегі стандарттар кейбір үлгілерді білдіреді, яғни өнегелер үлгісін немесе субъектілерінің әдістерінің өлшеуіші халықаралық қатынастардағы берілген жағдайда, іске асырылған, жеке алғанда, жоғарыда көрсетілген халықаралық кедендік құқық бойынша жалпы халықаралыө келісім.

Осылардың ішінде ерекше орын алатын 1973жыл 18 мамырындағы бірнеше рет еске алынған Кеден процедурасын жеңілдету және үндестіру тіралы халықаралық конвенция (Киото Конвенциясы), яғни оның көптеген қосымшаларымен бірге асыра сілтеместен, мемлекеттердің және олардың бір-бірімен кедендік қарым-қатынастар тәртібінің өзіндік кодексі болып саналады

Кеңестік Кеден бірлестігі қамқорлығымен құрылған, ол негізгі мәтін 19 баптан және 31 қосымшадан тұрады, олар қарастырылып отырған келісімнің бөлінбес бір бөлігі болып табылады, ал дәлелдеме бойынша олардың бірнешеуі (мысалы, F.3 қосымшасы «Саяхаттанушы азаматтарға қатысты кедендік льготтар»)сипаты және мағынасы жағынан жеке дербес конвенцияларға теңестіріледі.

Киото Конвенциясының 4 бабының мазмұнында айтылады, яғни әрбір қосымша негізі өзіне мыналарды қосады:

• кіріспе, қосымшада қаралатын әрбір сұрақтар қысқаша баяндалады;

• қосымшада қолданылатын негізгі кедендік терминдерге анықтама беру;

• ортақ кедендік процедураларын жеңілдету және гармонизациялау, стандарттар түріндегі жағдайларды қолдану;

• кедендік процедураларын жеңілдету және гармонизациялау озық және максималды кең жағдайда ескерту, кеңес берілген тәжірибені күтілген болып есептеу.

• Кеңес берілген тәжірибеден немесе тиісті стандарттардың кейбір әсерлерінен болатын мүмкіндіктерін ескерту.

Конвенцияның 7 бабында Кеден істестігінің Кеңесіндегі дауыс беру рәсіміне әрбір қосымша тұрақты техникалық комитет конвенциясы бойынша 1950ж. 15 желтоқсанында және ғұлама жеке конвенциясы арқылы есептелетінін тікелей көрсетіледі.

Және соңында қарастырылып отырған Киото Ковенциясының нормалары жүйедегі атқаратын рөлі мен орнымынаны куәләндіреді, 4 пункт күшіне 11бабы бойынша әрқайсысы мемлекеттің қол қою кезінде қатысуғы құқы бар, бекіту немесе осы конвенцияға біріктіру оны қабылдайтын қосымша бағыты.

Сонымен бірге кем дегенде бір қосымша қабылдау керектігін айтып кетеді.Соңында бір ғана қосымшаны қабылдауы Конвенцияға қатысуға тәуеді етеді.

Айтылғандардың барлығын есепке ала отырып, Киото Конвенциясындағы қосымшалардың барлығынының мазмұнын толық негізде қарап шығуымыз керек.

Қосымша А1

Кеден рәсімдеуінің алдындағы кедендік процедуралар

Бастапқыда, барлық қосымшалар сияқты, құжаттардағы қолданылған терминдерге анықтама беріледі, әсіріесе «кедендік территория» термині – мемлекеттердің кедендік заңы толық күшпен істейді, ал «кедендік бақылау» термині - заңдар мен ережелердің орындалуын қамтамасыз ету үшін қолданатын іс-шаралар, бұның жүзеге асуын кеден жауапкершілікке алады.

Келесі «қолдану принципі» деп аталатын бөлімінде стандарттар беріледі, еске түсірсек Конвнция,жалпы қолдануының кедендік процедуралардың үндесуі мен жеңілдетуіне қол жеткізу үшін қажетті.

Конвенцияның кейбір стандарттарының жағдайын қарап шығатын болсақ:

2.Стандарт.Кеден аумағына тасымалданатын және кіргізілетін тауарлар қатынасында ұлттық заңда керекті шарттың тиісті жүргізілуін және орындалуын анықтауы керек.

3.Стандарт. Кеден аумағына кіргізілетін тауарларға кеден баждары және салықтары салыну және салынбауына тәуелсіз, барлығы да кеден бақылауынан өтуі қажет.

4.Стандарт. Тауарларды декларациялау алдында кеден нышандары минимумға келтірілуі керек, яғни олардың орындалуын қамтамасыз етіп, кеден алдында жауап береді.

5.Стандарт. Тауарларды декларациялау алдында кеден нышандарын тауардың қай мемлекеттен немесе қай жерден шыққанына қарамастан тәуелсіз қолданылады.

6.Стандарт. Кеден аумағына тауарларды кіргізу кезінде туындайтын жағдайлар туралы ұлттық заңның тармақтарында көрсетілуі қажет.

13.Стандарт. Кей жағдайларда екі елдің кеден пунктері бір жерде орналасады, олардың ортақ шекарада бақылау - өткізулер пунктері жасалынады, сонымен бірге бір ғимараттың ішінде орналасуы мүмкін.

Қосымша А3

Коммерциялық көлік құралдарының қатынасында қолданылатын кедендік процедуралар

Стандарт 3. Коммерциялық көлік құралдарында қолданылатын кедендік процедуралар минимумға әкелінуі керек және олар кеден қызметіндегі барлық заңдардың және ережелердің орындалуына кепілдіктер беруі тиіс.

Қосымша А4

Кедендік процедуралар қатынасындағы қорлар

Бұл жағдайда теңіздегі, өзендегі және әуе жолдарындағы жолаушыларға және экипаж мүшелеріне тұтынуға арналған қорларды сату және қолдану туралы айтылады. Мұндай қорлар уақытша тасымалданатын болып саналады және де шекарадан өткізілуі кезінде олар кеден баждарынан және салықтардан босатылады. Тауарларды шекарадан өткізгенде және тасымалдағанда кеден бақылауы тек қана сыртқы тексеру жүргізеді, яғни құжаттарды тексереді, сонымен бірге кеден қорларын пломбалауы керекті жағдайда пломбалап, оларды өндіреді. Киото Конвенциясы көлік құралдарына ғана қолданылады; қосымша аталып кеткендей бом емес коммерциялық тасымалдау; коммерция жеке көлік құралдарына қолданылмайды; сонымен бірге әскери және үкімет көлік құралдарына және олардың жиегінде орналасқан қорларда қолданылады.

Қосымша В1

«Тазарту» термині мүделі тұлғаларға кеден аумағындағы тауарларды беру қимылын білдіреді. Бұл кеден режимі тауарларға үнемі кеден аумағында қалуға мүмкіндік береді, бірақ импортталатын тауарлардың кедендік процедураларына, кеден баждары мен салықтарды өткізу шарттарымен орындалады.

Стандарт 2. Ұлттық заң рұқсат етілмеген тауарлар типін тасымалдауды өзіне қосады. Қосымшада еркін үндеуге болатын тауар қатынасының декларация формасының сипаты жазылады, яғни импортердың және деклараттың аты-жөндері және мекен – жайлары, тауар шығарған мемлекеттің тауар жөнінде мәліметтері көрсетілуі тиіс.

Қосымша В2

Импортталатын тауарларды кеден баждарынан және салықтарынан босату, еркін үндеулігін хабарлау

Көрсетілген қосымшаларда арнайы жағдайлар кезінде және арнайы мақсаттарда, кеден тарифтерінде көрсетілгендей немесе арнайы заңдармен және ережелермен тауар әкеліну шарт бойынша жүзеге асырылатын болса, тауар әкеліну орындалады. Көбінесе мұндай тауар әкеліну филантроптық және гуманитарлық мақсаттармен байланысты болады.

Ұлттық заң шартында салықтар төлеуден және жинаудан босатылатын, сондай-ақ салықтардан босатылатын талаптар қанағаттандырылған жағдайлар тізімі қарастырылған.

Қосымшада импорттық тауарларға салынатын салықтардан мына тауарлар тізімі кіреді:

• ЮНЕСКО келісіміндегі тауарлар тізімі. ( Нью-Йорк 22 қараша 1950ж. ) және хаттама келісімі бойынша ( Найроби 26 қараша 1976ж.; сонымен қоса ЮНЕСКО 1948 жылғы келісім.

• Коммерциялық үлгілер ақысы шексіз жарнамалық материалдарды Конвенциядағы коммерциялық үлгілерді және жарнамалық материалдарды тасымалдағанда, қателік тасымалдауларды қысқарту.( Женева, 7 қараша 1952ж.)

• 1954ж. 4 маусымдағы Нью-Йорктегі Конвенцияда тауарларға кедендік жеңілдіктер, сондай-ақ саяхатшылар үшін жекелеген жарнамалық материалдарды тасымалдау туралы және қосымша хаттамада туризм материалдарын және құжаттарын тасымалдауға байланысты құжаттарға өол өойылды. ( Нью-Йорк 4 маусым 1954ж.)

• Тауар тасымалдауға жеңілдіктерді көрмелерде, жәрмеңкелерде, кездесулерде және осыған ұқсас демонстрациялық жерлерде кедендік Конвенциясының шарттарында өарастырылған. ( Брюссель 8 маусым 1961ж.)

• 1961 және 1963 жылдар аралығында дипломатиялық және консулдық қатынастар Вена Конвенциясында дипломатиялық және консулдық өкілдіктерге тауар тасымалдауға жеңілдіктер қарасытырылған.

• Емдік препараттар, қан тобын анықтайтын реаганттер.

• Коммерциялық бағалықтарды көрсетпейтін үлгілер.

• Тұратын жерінің ауысуына байланысты жылжымалы мүлігі.

Қосымша Д1

Тауар тегін анықтау ережелері

Қосымша Д2

Құжаттық тектерді растау

Қосымша Д3

Құжаттық тектерді растайтын құжаттарды тексеру

Қосымша Е1