14. Фармацыйны і цывілізацыйны падыходы: праблема суадносін.

Фармацыйны і цывілізацыйны падыходы зусім не супрацьстаяць адзін аднаму. Яны з розных бакоў дапамагаюць раскрываць заканамернасці гістарычнага развіцця. Можна сказаць , што паняцце « фармацыя » характарызуе часовай зрэз гісторыі (розны час - розныя фармацыі ) , а паняцце « цывілізацыя» прасторавы ( розныя рэгіёны - розныя цывілізацыі ) .

Фармацыйны падыход накіраваны на выяўленне агульных рыс у гісторыі розных краін і народаў. Цывілізацыйны падыход дазваляе выяўляць асаблівасці і своеасаблівасць развіцця краін і народаў , уплыў на гэты працэс прыродна -геаграфічных фактараў.

Спалучэнне гэтых падыходаў можа дапамагчы выяўленню так званых рэгіянальных тыпаў фармацый , якія змянялі адзін аднаго ў рамках асобных цывілізацый. Напрыклад , у рамках еўрапейскай цывілізацыі можна казаць (з істотнымі карэктывамі ) аб рабаўладальніцкай , феадальнай , капіталістычнай фармацыях . Для іншых рэгіёнаў і цывілізацый карціна будзе некалькі іншая.

Суадносіны агульнага і асаблівага традыцыйна з'яўляецца ваструсенькім пытаннем пры вывучэнні гісторыі Расіі. У перыяд станаўлення расійскай гістарычнай навукі ў XVIII - першай палове XIX ст. панавала ўяўленне аб адзінстве шляхоў развіцця чалавецтва. У сярэдзіне XIX ст распаўсюдзіліся ідэі аб « самабытнам жыцці " кожнага народа. Адзначалася , што Расея мае відавочныя адрозненні ад іншых краін ( праваслаўная вера , сялянская абшчына і г.д.). У сувязі з гэтым распрацоўвалася канцэпцыя рускай цывілізацыі. У пачатку XX ст. у нашай краіне зноў перамагла сусветна - гістарычная тэорыя , склалася схема пяці фармацый . Ідэі лакальных цывілізацый працягвалі распрацоўвацца рускімі гісторыкамі , якія апынуліся ў эміграцыі. З канца XX ст. гэтыя тэорыі зноў сталі папулярнымі ў Расіі. Аднак інфармацыйныя падыходы ў мадэрнізаваным выглядзе таксама працягваюць выкарыстоўвацца навукоўцамі.

15. Прадмет гістарычнай навукі.

Гісторыя (грэч. historia – апавяданне аб мінулых падзеях, аб тым, што пазнана, даследавана) навука аб заканамернасцях разгортвання ў прасторы і часе сусветна-гістарычнага працэсу як раўнадзейнных унутрыструктурных і міжструктурных узаемадзеянняў этнапалітычных супольнасцей, якія з’яўляюцца носьбітамі своеасаблівасці гэтага развіцця. Унутраная аснова гістарычнай навукі – гэта збіранне фактаў, іх сістэматызацыя і разгляд у сувязі аднаго з другім.Аб’ект гісторычнага аналізу – уся сукупнасць з’яў грамадскага жыцця на працягу ўсёй гісторыі грамадства, гэта эканамічныя, сацыяльныя, культурныя мадэлі (тыпы), у якія арганізуецца дзейнасць людзей, механізмы функцыянавання, узаемадзеяння і ўзаемаўздзеяння гэтых сістэм. Гістарычная навука – навука комплексная, інтэгральная. Функцыі гісторыі як навукі: прагматычная, цэнасная, культурная, фундаментальная і светапоглядная.Прагматычная функцыя ўключае ў сябе акумуляцыю, прапаганду і практычную перадачу вопыту гістарычнага развіцця, дазваляе даследаваць розныя, часта супрацьлеглыя шляхі развіцця грамадства ў перспектыве.Каштоўнасная функцыя заключаецца ў аналізе і тэарэтычным абагульненні фактаў з улічам маральнай ацэнкі мэт, шляхоў, сродкаў і вынікаў грамадскага развіцця з боку даследчыка. З дапамогай гэтай функцыі ў чалавека фарміруюцца грамадзянскія якасці, ен можа ўбачыць хібы грамадства, суаднесці класавыя і сацыяльныя інтарэсы з агульначалавечымі.Культурная функцыя вызначаецца сацыяльнай памяццю. Гэта дазваляе зберагчы пераемнасць у гістарычным працэсе. Фундаментальная функцыя ўключае ў сябе акумуляцыю, аналіз і першасную тэарэтычную апрацоўку шматбаковай гістарычнай інфармацыі. Новыя гістарычныя веды спрыяюць навуковаму абгрунтаванню новых і канструктыўнай крытыцы існуючых гістарычных тэорый.Светапоглядная функцыя. Сутнасць гэтай функцыі ў тым, што гісторыя ў спалучэнні з гістарычнымі тэорыямі ўяўляе сабой філасофію гістарычнага развіцця, а на аснове гістарычных ведаў фарміруецца логіка і стыль мыслення канкрэтнай асобы. Заканадаўчыя помнікі ўяўляюць сабой каштоўны комплекс крыніц, у якіх у юрыдычных нормах адлюстравалася гісторыя нашай Айчыны за тысячагадовы перыяд яе існавання.