3.Гістарыяграфія Сярэднявечча.

Гістарычная думка эпохі Сярэднявечча развівалася пад уплывам царкоўна - рэлігійнай ідэалогіі , таму ў творах , якія належаць гісторыкам розных краін і народаў гэтага перыяду , гістарычны працэс грамадскага развіцця трактаваўся ідэалістычна . Вядучай гістарычнай канцэпцыяй раннесярэднявечнай думкі Заходняй Еўропы стала канцэпцыя провиденциализма , распрацаваная Аўгусцінам Блажэнным ( 354-430 ) . Папулярнай , як і ў старажытнасці , была тэорыя вялікіх людзей і герояў. Сярод еўрапейскіх гісторыкаў гэтай эпохі вылучаюць Рыгора Турскага ( 538 або 539 - 593 або 594 ) , Рауля Глабера (985 - ок. 1047 ) , Міхаіла Псёла ( 1018 - ок . 1078 або ок . 1096 ) . Рыгор Турскі - аўтар "Гісторыі франкаў » у 10 кнігах . Гэта праца лічыцца гістарычным помнікам ранняга Сярэднявечча , яго аўтара называюць «бацькам варварства » .

На арабскім Усходзе найбольш буйнымі вучонымі - гісторыкамі былі аўтары « усеагульных гісторый» Якубі (X ст . Н. Э . ) , Абу Ханифа ад - Динавери ( IX ст.) і Табарі ( канец IX - пачатак X ст.) .

У Кітаі ў XI ст. дзяржаўны дзеяч і гісторык Сым Гуан стварыў велізарную працу (294 кнігі) , які ахоплівае гісторыю кітайскага народа з V па канец IX ст.

У сярэднявечнай Расіі ў пачатку XII ст. было створана выдатны твор рускай грамадска -палітычнай думкі «Аповесць мінулых гадоў» , аўтарам якой называюць манаха Кіева- Пячэрскага манастыра летапісца Нестара . Затым з'явілася « Слова пра паход Ігараў » , прысвечанае няўдаламу паходу Ноўгарад- Северскага князя Ігара Святаслававіча на полаўцаў. Аўтар адзначае згубнасць раздробненага стану рускіх княстваў і неабходнасць іх яднання перад пагрозай варожага нашэсця.

Вывучэнне гісторыі чалавецтва атрымала новае развіццё ў эпоху Адраджэння , пераходу ад Сярэднявечча да Новага часу , калі засіллю сярэднявечнай рэлігійнай ідэалогіі было супрацьпастаўленае культурная спадчына антычнасці. Ўзмацняецца цікавасць да помнікаў старажытнасці. Зарадзіліся новыя падыходы да разумення гісторыі. Італьянскі палітычны дзеяч Н. Макіявелі (1469-1527) у працы " Васпан » (1513 ) назваў адну з прычын барацьбы людзей у гісторыі - маёмасную .

Сярэднявечныя аўтары , як правіла , бачылі толькі знешнюю сувязь з'яў у выглядзе іх храналагічнай паслядоўнасці , адсюль характэрная форма гістарычных твораў з пагоднай запісам падзей - аналы , рускія летапісы ( найбольш вядомы з ранніх рускіх летапісных збораў - "Аповесць мінулых гадоў" ) . Паступова адбывалася ўскладненне гістарычнага апавядання. На змену прымітыўным аналам прыходзяць больш складаныя хронікі , па меры развіцця гарадоў з'яўляюцца гарадскія хронікі ; у працэсе дзяржаўнай цэнтралізацыі ўзнікаюць летапісныя скляпенні (напрыклад , Вялікія французскія хронікі 13-15 стст. , Маскоўскія летапісныя скляпенні 15-16 стст. І інш.) Адна з ранніх ў сярэднявечнай гісторыі спробаў перайсці ад чыста апавядальнай гісторыі да выкладу гістарычных падзей у іх прычыннай сувязі (на свецкай аснове) была зроблена ў 14 ст . арабскім гісторыкам Ібн Хальдунам , які адкінуў тлумачэнне гісторыі з пазіцый рэлігійнай ідэалогіі і разглядаць гісторыю як пастаяннае змяненне побыту і нораваў людзей , як бесперапынны працэс ўзвышэння і падзення дзяржаў .