1. Read and translate the text our work at the plant

I study at the vocational school. I have practice on my profession at a big plant. My work is interesting and important. I am fond of my work. The workers of the plant fulfill and over fulfill the plan. The automation is introduced in many shops. The production is being constantly increased. My friends and I take part in social life of the plant.

I study and work three days a week. I'm learning many subjects. My favourite subjects are Physics and Literature. Besides, we have many special subjects. I study a trade of a turner and I operate a modern universal lathe. My foreman is an old worker. He is a skilled worker. He performs the most difficult operations.

After graduating from the vocational school I'm going to become a worker and study at the institute.

Answer the questions using the text:

1. Where do you study?

2. Where do you work?

3. Is your work interesting and important?

4. Do you take part in social life of the plant?

5. What subjects do you learn at the vocational school?

6. What trade do you study?

7. is your foreman a skilled worker?

8. What are your future plans?

2. Grammar: Types of questions (Сұраулы сөйлем)

Interrogative sentences.

Сұрақтар арнайы және жалпы болып екіге бөлінеді. Жалпы сұрақтар көмекші немесе модальдық етістіктеден басталады.

Did you see him yesterday? Сіз оны кеше көрдіңіз бе?

Арнайы сұрақта сөйлемдер сұраулы сөз арқылы құрастырылады.

When did you go there? Сіз сонда қашан бардыңыз.

Жалпы сұрақтар (General questions).

Жалпы сұрақта көмекші немесе модалдық етістіктер бастауыштың алдында тұрады.

Жалпы сұрақтың жауабы қысқа болады. /Yes,no/

Do you speak French?	Yes, I do.	No, I don’t.
Сіз француз тілінде сөйлейсіз бе?	Иә	Жоқ
Can you swim?	Yes, I can.	No, I can’t
Сіз жүзу білісіз бе?	Иә	Жоқ

Балама сұрақтар (Alternative questions)

Балама сұрақ – жауапта екі адамнан, заттан, қимылдан, немесе т.б. бірін таңдауға болатын сұрақ. Бұл адамдар, заттар, қимылдар, қпсиеттер және т.б. сөйлемде or «немесе» шылауымен байланысқан сөйлемнің бірыңғай мүшелері болады.

Or шылауы дауыссыздан басталатын сөздер алдында [o:], дауыстыдан басталатын сөздер алдында [o:r] болып оқылады.

Is it a pen or a pencil? – It is a pen

Мынау қалам ба әлде карандаш па? – Бұл қалам.

Балама сұрақтың сөз тәртібі жалпы сұрақтың сөз тәртібіндей болады. Біріңғай сөйлем мүшелерінің біріншісі көтеріңкі дауыс ырғағымен, екіншісі төмен дауыс ырғағымен айтылады.

Арнайы сұрақтар (Special questions).

Арнай сұрақтар сұраулы сөздерден басталады: who? кім? what? which? қандай? Не?

When? Қашан? Where? Қайда? Why? Неге? How? Қалай? How much? Неше?how long? Қандай ұзақ?

Арнайы сұрақта көмекші немесе модальдық етістіктер алдында көмекші (what, when, where, why) сөздер тұрады.

What did she tell you? Ол сізге не айтты?

Бөлшек сұрақтар (Disjunctive questions).

Бұл сұрақтар жалпы сұрақтар сияқты болымды немесе болымсыз жауапты талап етеді, яғни сұрақта берілген оймен келіседі немесе келіспейді. Ол екі бөліктен тұрады. Бірінші бөлігі хабарлы сөйлем (болымды немесе болымсыз), екінші бөлігі қажетті көмекші (модальды) етістіктен және атау септігіндегі жіктеу есімдігінен тұратын қысқа жалпы сұрақ болады. Егер бірінші бөлігі болымды болса, көмекші (модальды) етістік болымсыз түрде қолданылады, ал бірінші бөлігі болымсыз болса, екіншісі болымды түрде болады.

You bought the tickets, didn’t you? – Сіз билеттер алдыңыз, солай емес пе?

He hasn’t come from Moscow yet, has he? – Ол әлі Мәскеуден келген жоқ, солай ма?

Exercise1. Write the questions to these sentences:

1. Our family lives in a three-room flat. 2. They went to the same school. 3. He will read this book tomorrow. 4. They are playing chess now. 5. Our friend is working now. 6. Her mother is an accountant.

Week 4

Tasks / Тапсырмалар:

1. Text “Safety engineering”

2. Grammar: Noun. Plural form of nouns. Posessive case.

3. Dialogue “Seminar”