Прыкладное мастацтва.

Прадстаўлена рознымі па форме і па зместу помнікамі – ад пярцёнкаў і бранзалетаў да вельмі каштоўных узораў ювелірнага мастацтва.

Уплыў Візантыі.

Шырокае распаўсюджанне мелі вырабу хрысціянскага культу, напрыклад, каменныя абразкі, якія насілі на грудзях, часам у мяшэчках, і асабліва шанаваліся. Знойдзены ў Полацку, Мінску, Тураве, Пінску. На каменным абразку з Полацка змешчана рэльефная выява св. Канстанціна і св. Алены. Яны трымаюць перад сабой вялікі васьміканцовы крыж. Гэта іконка -- сведчанне таго, як на мясцовай глебе ішла творчая перапрацоўка візантыйскіх узораў.

Крыж Ефрасінні Полацкай. 1161 г. Богша (у хрышчэнні Лазар). Крыж знік у 1941 г. з музея ў Магілёва. У 1994 – 97 гг. майстрам – эмальерам М.Кузьмічом з Брэста была зроблена дакладная копія крыжа.

З Персіі і Сяр. Азіі праз Хазарскі каганат і Волжскую Булгарыю траплялі фігуркі для гульні ў шахматы.

Гульня ў шахматы не заахвочвалася царквой.

Выява караля, які сядзіць на троне – Слуцк, баявая ладдзя таго выгляду, якія былі ў хаду на Нёмане (Гродна і Ваўкавыск). Пешка ў выглядзе барабаншчыка, які падае сігнал да бою (Ваўкавыск).

У Навагрудку знойдзены касцяны выраб, на верхняй частцы якога змешчана выява музыканта, які іграе на струнным шчыпковым інструменце.

Жаночыя ўпрыгажэнні. Скроневыя кольцы.

У крывічоў – простыя кольцы, скручаныя з дроту.

У дрыгавічоў на кальцо надзявалі медныя пацеркі з дроту і ўпрыгожаныя напаянымі шарыкамі – зерню.

У радзімічаў – кольцы з сям’ю выступамі, якія звужаліся на канцах, як прамяні зоркі (сяміпрамянёвыя скроневыя кольцы).

У Пінску знойдзены – бронзавы абразок Маці Боскай (13 ст.)

У Тураве – каменны выраб з выявай лучніка (12 – 13 ст.), манета (срэбнік) тураўскага князя Святаполка, выява фантастычнай птушкі на касцяной пласціне (Тураў).

У Брэсце – прылады для пісьма (пісалы 12 – 13 ст.), касцяны грэбень з алфавітам.

Славяне

ДАТЫ

У 6 ст. славяне ўключыліся з працэс “вялікага перасялення народаў”.

У 6 – 7 ст. славяне падзяліліся на тры вялікія групы – паўднёвыя, усходнія, заходнія.

У 6 ст. адбывалася славянская каланізацыя беларускіх земляў.

У 5 – 8 ст. – Пражская культура.

6 – 8 ст. назіралася змешанае пражыванне славян з балтамі на тэрыторыі Беларусі

Разлажэнне родаплемяннога ладу ў 7 – 8 ст.

944 г. - апошні раз у летапісах сустракаецца імя палян. Сталі звацца – русь.

859 г. - першае упамінанне крывічоў-палачан у “Аповесці мінулых часоў” (варагі бралі з іх даніну).

862 г. крывічы разам з плямёнамі прагналі варагаў за мора.

882 г. – Алег захапіў Кіеў.

885 г. - першыя звесткі пра радзімічаў – (кіеўскі князь Алег абавязаў радзімічаў плаціць даніну яму а не хазарам).

907 г. і 944 г. - паходы на Канстанцінопаль кіеўскіх князёў з удзелам полацкіх дружын.

1162 г. – апошняе ўпамінанне ў пісьмовых крыніцах крывічоў.

1149 г. – апошняе ўпамінанне ў летапісе дрыгавічоў.

ў 12 – 13 ст. назва Русь распаўсюдзілася на ўсіх усходніх славян.

984 г. кіеўскі князь Уладзімір Святаславіч зрабіў новы паход на радзімічаў. Перадавы атрад узначальваў ваявода Воўчы Хвост. Перамога над радзімічамі. Яны уключаны ў склад Кіеўскай дзяржавы.

1169 г. – апошняе ўпамінанне ў пісьмовых крыніцах радзімічаў.

980 – 1015 – гады княжэння Уладзіміра Святаславіча

1019 – 1054 – гады княжэння Яраславе Мудрым.

30-я гг. 12 ст. – канчатковы раскол Кіеўскай Русі.

ПОЛАЦКАЯ ЗЯМЛЯ

862 г – першая згадка Полацка.

Рагвалод 980 г. – першы гістарычна вядомы князь.

Полацкі князь да 1001 г. – Ізяслаў (сын Рагнеды)

1003 – 1044 гг. – гады княжэння Брачыслава.

1044 – 1101 гг.– гады княжэння Усяслава Брачыслававіча (Чарадзея)

1067 – Бітва на Нямізе

1069 г. Усяслаў разгромлены на р. Гзень

1071 г – Усяслаў напаў на Полацк. Выгнаў Святаполка з горада.

1077 г. – паход на Полацк Уладзіміра Манамаха.

1078 – новы паход на Полацк Манамах з качэўнікамі – полаўцамі.

1078 – нападзенне Усяслава на Смаленск і спаленне горада.

1084 – захоп Манамахам Мінска. Спусташэнне горада.

1127 г. – паход на Полацк сямі князёў начале з кіеўскім князем Мсціславам Уладзіміравічам. Палачане прагналі князя Давыда Усяславіча і пасадзілі князя Барыса Усяславіча.

1128 г. – адмова Полацка ад удзелу ў паходзе Мсціслава на качэўнікаў – полаўцаў.

1129 г. – Мсціслаў захапіў у палон амаль усіх полацкіх князёў з сем’ямі.

Каля 1144 г. полацкім князем стаў Рагвалод Барысавіч

1151 г. – князь Рагвалод Барысавіч быў выгнаны вечам. Выбраны менскі князь Расціслаў Глебавіч.

1180 г. – канец княжання ў Полацку віцебскага князя Усяслава Васількавіча.

ТУРАЎСКАЯ ЗЯМЛЯ

980 г. – першая звестка пра Тура.

988 – 1015 – княжэнне ў Тураве Святаполка.

1019 г. – Бітва на р.Альта каля Пераяслаўля са Святаполкам Яраслава Мудрага.

1067 г. – удзел у барацьбе з Полацкам.

1097 г. – Любецкі з’езд.

1097 г. – першая згадка Пінска.

1157 г. – аднаўленне тураўскай дынастыі Юрыем Яраславічам.

1157 г. – 10-тыднёвая аблога горада кіеўскім князем з іншымі князямі.

Тураўская зямля распалася на ўдзельныя княствы ў 2-й палове 12 ст. пасля смерці Юрыя Яраславіча.

МІНКАЕ КНЯСТВА

Пач. 12 ст. – князь Глеб.

1105 г. – на горад напала аб’яднанае войска паўднёварускіх князёў

1116 г. – Глеб захапіў частку зямель дрыгавічоў і спаліў Слуцк.

1117 г. – асада Менска сынам Уладзіміра Манамаха Мсціславам.

1119 г. – смерць Глеба у Кіеве.

1132 г. – смерць кіеўскага князя Мсціслава Уладзіміравіча. Кіеўская Русь распалася назаўсёды.

БЕРАСЦЕЙСКІЯ ЗЕМЛІ

1017 і 1019 – першыя звесткі пра Бярэсце. Праз горад уцякаў у 1019 г. Святаполк.

1043 г. – горад быў вызвалены ад палякаў.

У 1153 г. у Бярэсці самастойна княжыў Уладзімір Андрэевіч.

1276 г. – першая згадка пра г. Каменец.

ПАСОЖЖА

1116 г. – да Смаленскага княства адышлі Копысь і Орша.

з 1180 г. г. Мсціслаў з’яўляўся цэнтрам удзельнага княства.

1142 г. – першая згадка Гомеля.

60-я гадаў 12 ст. – у Гомелі з’яўляецца княжацкі трон.

ПАНЯМОННЕ

1127 г. – першая згадка пра Гародню ў Іпацьеўскім летапісе. Гарадзенскі князь Усеваладка прымаў удзел у паходзе кіеўскага князя Мсціслава на Полацкую землю.

ТЭРМІНЫ

Рымскія аўтары 1 – 2 ст. называюць плямёны “венедаў” – старажытная назва славян.

Гісторыкі 6 ст. – антамі і склавінамі.

кавалкі руды спякаліся, утвараючы порыстую масу – крыцу. Крычнае жалеза.

Буйныя усходнеславянскія аб’яднанні плямён – “племянныя княжэнні” -- сталі зародкамі дзяржаўнасці ў славян.

СЛАВЯНІЗАЦЫЯ балтаў – паступовы працэс усё большага збліжэння балцкага насельніцтва са славянскім, вынікам якога было канчатковае зліццё балтаў са славянамі.