2. Абдулла Алиш.

Абдулла Алиш балаларны бик яраткан Язу эшенә ул бик яшьләй керешкән Китапларында да ул балалар турында язган

Алиш бик оста әкиятче дә булган

Ул туган илен бик ярата, чын патриот була Сугышта Абдулла Алиш бик каты яраланып, дошман кулына төшә Ләкин баш ияргә уйламый

Абдулла Алиш яшь килеш һәлак була Шулай яшь килеш үк безнең күңелләрдә саклана (57 сүз.)

(Габдрахман Әпсәләмовтан.)

Бирем.

Хикәя җөмләләрне аерырга, тыныш билгеләрен куеп язарга. Бишенче җөмләдә сүз төркемләрен билгеләргә.

Контроль күчереп язу.

Тыныш билгеләрен куеп язарга.

Курайлы елгада кыш.

Курайлы елга буена кыш кинәт килми. Башта берничә көн кар ява. Ләкин бу кар шунда ук эри. Аннан соң көннәр аяза. Зәп-зәңгәр күк йөзендә атналар буе бияләй кадәр генә дә болыт күренми. Кинәт һава салкыная, җир туңып кала. Ике яки өч көннән һава яңадан җылына. Җир өсте җеби. Кыш белән көз арасында көрәш бара.

Беркөнне дөнья кинәт үзгәрә. Иртән тәрәзә пыялаларына билгесез рәссам ак чәчәкле рәсем ясый. (68 сүз.)

(Г. Галивтан.)

Бирем.

Тыныш билгеләрен куеп язарга.

Сорау җөмлә. Сайланма диктантлар.

Сорау җөмләләрне генә сайлап язарга.

1.Җиләк җыю.

(Уен).

Дуслар, кая брасыз?

Кара урманга барабыз.

Кара урманда ни эшлисез?

Кура җиләк җыябыз.

Җиләк белән ни эшлисез?

Җиләктән как коябыз.

Аю килсә, ни эшлисез?

Урман буйлап качарбыз.

2. Куян.

Абый урманга барды. Ул урманнан куян тотыпт кайтты. Безнең дә кроликларыбыз бар. Куянны кроликлар янына куйсак, нишләр икән? Без куянны кроликлар янына яптык та читтән генә күзәтә башладык. Дуслашып китәләрме, юкмы? Юк шул, дуслаша алмадылар. Нинди кызганыч, бичара! Бер почмакта тик тора. Без анны кырга алып чыктык та урманга таба җибәрдек. Куян бар көченә чабып китте. (56 сүз.)

(Нигъмәт Исхаков буенча.)

Иҗади диктант.

Тексттагы һәр хикәя җөмләне сорау җөмләгә әйләндереп язарга һәм тыныш билгеләрен куярга.

Җиләк җыйганда.

Без урманга бардык. Урманда җиләкләр пешкән. Аларны күргәч үк, авыздан сулар килә. Мин җиләк җыя башлагач ук ашарга тотындым. Тәзкирә дә какалый. Әбинең җиләк капканы бер дә күренми. Ул җыя да җыя. Мин аларның савытлары җиләк белән тулуын күрдем. Шуннан соң мин дә ашаудан туктадым. Башны да күтәрмичә, савытка гына җыя башладым. (52 сүз.)

(Гариф Гобәй буенча.)

Өндәү җөмлә.

Хәтер диктанты.

Өндәү җөмләләрнең асларына сызарга.

Роберт Миңнуллин.

Күркә.

Малайларны

һәм кызларны

Әй, йөгертә

Усал күркә -

Урам буйлап

Куып йөртә,

Өйләренә

Куып кертә!

Аннан хәтта

Акбай өркә

Курыкмасаң,

Син дә үртә!

Күрсәтер ул

Сиңа күркә! (26 сүз.)

Сайланма диктант.

1. Өндәү җөмләләрне генә сайлап язарга.

Батыркай.

Безнең тәрәзә арасына бер кош оя ясаган. Кай арада күкәй салырга өлгергән! Кош күкәйләрен җылытырга утырды. Тиздән бала чыгарыр. Ул ашарга да чыкмый. Ничек түзә! Бала ул шулай бик кадерле була шул! Кош дүрт бала чыгарды. Ул аларны тәрбияләп үстерде. Кошлар, туган ояларын карарга , берничә тапкыр очып килделәр. Мин аңа Батыркай дип исем бирдем. (54 сүз.)

(Гасим Лотфи буенча.)

2. Җөмләләрне түбәндәге тәртиптә сайлап язарга.

Хикәя җөмләләр:

Сорау җөмләләр:

Өндәү җөмләләр:

Әни.

Менә син иртән йокыдан уяндың. Бүлмә коя шнуры белән балкып тора. Өйдә тәмле аш исе аңкый. Сиңа рәхәт – рәхәт!

Син шул вакытта үзең дә сизмәстән «әни» дип эндәшәсең. Ананың йөзе елмая. Нигә? Чөнки «әни» дигән сүз белән аңа бу иртәнге сәгать тагы да матуррак булып китә. Аның күңеле татлы хисләр белән тула.

Әни. Нинди зур сүз бу! Кеше үз гомерендә шул сүзне ничәмә - ничә кабат әйтә икән? Әни дип әйттеңме, син көчле дә, син бәхетле дә буласың.( 76 сүз.)

(Нәби Дәүлидән.)

Җөмлә кисәкләре.