- •3.Кушылмалар диктанты.
- •7. Кушылмалар диктанты.
- •8. Сүзлек диктанты.
- •Искәртмәле һәм аңлатмалы диктантлар.
- •Аңлатмалы диктантлар.
- •Иҗади диктантлар.
- •Күрмә диктант.
- •Контроль диктантлар.
- •Мөстәкыйль эшләр.
- •Аваз һәм хәреф.
- •Күрмә диктант.
- •Сайланма диктант.
- •2. Калын әйтелешле сүзләрне сайлап язарга.
- •Контроль күчереп язу.
- •Сузык аваз хәрефләре.
- •Сүзлек диктанты.
- •Аңлатмалы диктант.
- •1.Сүзлек диктанты.
- •Сүзлек диктанты.
- •Контроль диктант.
- •Я, ю, е хәрефләре.
- •1. Сүзлек диктанты.
- •2. Аңлатмалы диктант.
- •1. Сүзлек диктанты.
- •1. Сүзлек диктанты.
- •Иҗади диктант.
- •Контроль дитант.
- •Сайланма диктант.
- •Сайланма диктант.
- •Үткәннәрне кабатлау өчен контроль диктантлар. Урман.
- •2 Нче сыйныф.
- •Я хәрефе. Сүзлек диктанты.
- •Сайланма диктант.
- •В хәрефе. Сүзлек диктант.
- •Сайланма диктант.
- •Сайланма диктантлар.
- •1) Ипи булса …
- •Яшенле яңгыр.
- •Иҗади диктантлар.
- •Аңлатмалы диктант.
- •Контроль диктантлар. Тиен.
- •Сайланма диктантлар.
- •Иҗади биремле диктантлар.
- •Бирелгән сүзләргә мәгънәдәш сүзләр табып язарга.
- •Контроль диктантлар. Урман.
- •Контроль диктантлар.
- •1. Балыкчылар.
- •2. Урманда.
- •7. Кызлар.
- •Урманның файдасы.
- •Синеке – илнеке.
- •3 Нче сыйныф.
- •Татарстан.
- •Иҗади диктантлар.
- •Хәтер диктанты.
- •Сайланма диатант.
- •Яшеллек яме.
- •Контроль диктант. Карлар ява.
- •Кушма һәм парлы сүзләрнең дөрес язылышы. Сүзлек диктант.
- •Иҗади диктант.
- •Контроль диктантлар. Көнчыгыш көзе.
- •Урманның дусы.
- •Сүз төркемнәре. Исем. Грамматик биремле диктант.
- •Кыш көне урманда.
- •Контроль диктант. Кар яуган.
- •2. Икенче җөмләдә баш кисәкләрне табып астына сызарга. Кычытканның файдасы.
- •Стилистик биремле диктант.
- •Контроль диктантлар.
- •Сыйфат дәрәҗәләре. Аңлатмалы диктант.
- •Аңлатмалы диктант.
- •1. Туган телебез – татар теле.
- •2. Грамматик биремле диктант.
- •Фигыль. Ирекле диктант.
- •Искәртмәле диктант.
- •Авылда яз.
- •Сайланма диктант.
- •Үткән заман хикәя фигыль.
- •Минем бакчам.
- •Боерык фигыль.
- •Күмәч пешерүчеләр җыры.
- •Киләчәк заман хикәя фигыль.
- •Ирекле диктант.
- •Контроль диктантлар. Кыр казы.
- •Һәйкәл янында.
- •Контроль күчереп язу.
- •Искәртмәле диктант. Урманнарны саклагыз!
- •Контроль диктант. Безнең песи.
- •Сүзтезмә. Аңлатмалы диктант. Безнең Муса.
- •Ирекле диктант.
- •Абдулла Алиш.
- •Контроль күчереп язу.
- •Курайлы елгада кыш.
- •Сорау җөмлә. Сайланма диктантлар.
- •2. Куян.
- •Җәй көне авылда.
- •Искәртмәле диктант.
- •Яшенле яңгыр.
- •Ирекле диктант. Игеннәр.
- •Ия белән хәбәр. Иярчен кисәкләр. Контроль күчереп язу.
- •Чебиләр сөенделәр.
- •Искәртмәле диктант.
- •Аңлатмалы диктантлар.
- •Төнге учак.
- •Контроль диктант.
- •Абдулла Алиш.
- •Туристлар.
- •Таштугай.
- •4 Нче сыйныф.
- •Сайланма диктантлар.
- •Җәйге кояш астында.
- •Агыйдел.
- •Сүз төркемнәре. Искәртмәле диктантлар.
- •Икесе дә мин үзем.
- •Сентябрь.
- •Ирекле яки сайланма диктантлар
- •Апрель.
- •Көз килде.
- •Күрмә диктант.
- •Контроль диктант. Актаныш кешеләре.
- •Аңлатмалы диктантлар.
- •Зәңгәр чишмә авылы.
- •Сайланма диктант.
- •Күрмә-ишетмә диктант. Агыла да болыт агыла.
- •Искәртмәле-сайланма диктант.
- •Зәңгәр күлдә Ай коена.
- •Иҗади диктант.
- •Аңлатмалы диктант.
- •Түгәрәк алан.
- •Контроль күчереп язу.
- •Сайланма диктантлар.
- •Балык тоту.
- •Язгы аваз.
- •Сүзлек диктанты.
- •Иҗади диктант.
- •Аңлатмалы диктант.
- •Таштугай.
- •Контроль диктантлар.
- •Исем. Сүзлек диктантлары.
- •Контроль күчереп язу.
- •Яңгырдан соң.
- •Сайланма диктантлар.
- •Сабан туенда.
- •Карабодай.
- •Яшенле яңгыр.
- •Шомырт агачының бәйрәме.
- •Иҗади диктант.
- •Җәйге лагерь.
- •Язгы урман.
- •Сайланма диктантлар.
- •Октябрь.
- •Контроль диктантлар.
- •Язгы урман.
- •Контроль диктант.
- •Кошлар.
- •Сайланма диктантлар.
- •Бала йокысы.
- •Сәгать.
- •Иҗади диктантлар.
- •Кышны каршылау.
- •Контроль диктантлар.
- •Беренче кар.
- •Көзге бакча.
- •Контроль диктант.
- •Кыңгырау чәчәкләр.
- •Табигатьнең язгы яме.
- •Ел буена өйрәнгәннәрне кабатлау. Сайланма диктантлар. Кызыма.
- •Карлыгач.
- •Яз билгеләре.
- •Контроль диктантлар.
- •Авылда кыш.
- •Көнбагыш.
- •Туган ил кайдан башлана?
- •Дельфин да күрмәгән.
- •Урман тургае.
Сентябрь.
Алтын көз килеп керде урманга. Яз башыдай, урманнар инде үтә күренә. Сары яфраклар гына кыштырдап коела.
Бик сәер вакыт ул. Үзе тын, үзендә, яз көнендәге кебек ук, җыр ишетелә…
Серкә үләннәре ерактан күзгә ташлана. Алар яз уртасында чәчәк аттылар. Нәни һәм ялгыз сабаклы иделәр. Хәзер, ак чәчәкләрен балкытып, кечкенә куак булып алдылар. Сабаклары вак җимешчекләр белән капланып, меңләгән орлыкларын сибәргә-үрчергә әзерләнәләр.
Ала миләүшәләр кар китүгә чәчәк аткан иделәр. Хәзер, көз килеп кырлар бушауга, ак чәчәкле, шунда ук өлгергән җимешле дә булдылар. Җимешләре бик кызык: өч якка ачылмалы. Капкачлары сай көймәләргә охшаган. Көймәләргә вак орлыклар тулган.
Алар янында кыр кыналары матурланып утыра. Пешергеч нурлардан, өшеткеч яңгырлардан сакланып, чәчәкләре яфрак асларына кача. Җимешләре бигрәк тә иркә: тар яшькелт шешә шикелле, үтә күренмәле. Ул җимешләр, кагылуга, бер яшькелт йомычкачык кына калдырып, шартлашып, орлыкларын коя. Шунлыктан аларны икенче төрле «тидермәс» дип тә йөртәләр.
(Гарәфи Хәсәновтан.)
Ирекле яки сайланма диктантлар
Бирем.
Күплек сандагы исемнәрнең килешләрен билгеләргә.
Март.
Яз-матурның якты йөзле кызы Март-матур… Күңелләрдә куаныч уты кабызып, күзләрдән шатлык яше тамызып, ничек үз вакытында килеп җиттең син! Күге дисәң, йөз чыту белми нурланып, кыр һәм болыннарны дисәң, якты чаткыланып, күзне камаштыра. Бүген Кыш бабай сине күпсенде, ахры. «Мин әлегә китәргә уйламыйм да!» - дип, иртәдән үк ян тәрәзәгә җил-җил сугылды, агач ботакларын чайкатты. Елгаларда – бозны, урманда – агачны, өйләрдә - бүрәнәне шартлатты, нәкъ мылтык аткан кебек булды. Яз-матур чигенә, Кыш бабай кире килә кебек тоелды. «Марта яуган кар – бакча җимешенә ярар,» - картлар шулай дип мыек кына сыпырдылар. Яуган бере файдага – бусы да артык булмас, янәсе.
Кич булгач, Кыш бабай тагын күзен ачты. Якты тамчыларга карады. Аларны туңдырып, түбә буйлап тезә башлады.
(Гарәфи Хәсәновтан.)
Искәрмә. Туры сөйләм искәртелә.
Җөмләләрнең төрләрен билгеләргә.
Апрель.
Ак каеннар язны тоеп алды: зифа кәүсәләреннән татлы су агызды. Аллы-гөлле күбәләкләр килеп җитте. Кырмыскалар да кузгалды. Туйганчы сыйланып, бер-бер артлы ак кәүсә буйлап югары үрмәли, түбәнгә йөгерә, шулай үз юлларында юкка чыга башладылар.
Алар ник озакка калмадылар соң? Ял итеп, тагын эчә башламадылар? Чөнки эш көтә үзләрен. Алар болай да кышын йоклап яттылар. Апрель-матур җир асты ояларын җылыткач, уянышып, кыймылдап алдылар. Аннары, җир астыннан чыгып, ял итеп яттылар. Ә инде икенче көнне бар хаста оядашларын кояш җылысына өскә ташырга тотындылар һәм чыгарган берен биек оялары тирәсенә ташыдылар. Ләкин ач килеш эшләп булмый бит! Үзара эш бүлешеп, кайберәүләре ризык табарга билгеләнде.
Аларның шулай бердәм булуларын күреп таң калам, ярдәмчел булуларын күреп сокланам мин.
Әй, ничек начар күрә үзләре! Исне мыеклары белән сизәләр. Исеннән юлны табалар, үз оя кырмыскаларын исләре буенча беләләр.
Ана кырмыскалар ни тикле эшчәннәр! Зарарлы бөҗәкләрне, һәртөрле кортларны дистәләп, йөзләп кыра торганга, искеткеч зур файда бирәләр.
(Гарәфи Хәсәнов.)
Исем һәм сыйфатларның астына сызарга.