12 Билет

1.Адамдар арасындағы қарыс-қатынаста хабар мен көңіл күй ,сезімнің және де айтылатын ойдың көбі бейвербалды амалдармен берілуі мүмкін. ХVғ орта шенінде жаңа ғылым салалары өмірге келіп,қанат жая бастады.Солардың бірі соңғы кезде дами бастаған қарым –қатынастағы бейвербалды амалдарды үйрететін және оны зерттейтін-паралингвистика ғылымы.Қарым-қатынастығы қимылдар көрінісі өз тұрғысынана ұлттық ерекшелігімен қатар универсалды қасиеттерін білдіретіндері де бар.Кейбір қимылдардың қарым-қатынас кезінде жасалуы жағынан бірдей болғанымен,мағыналық тұрғысынан айырмашылығы болады.Қазақ тіліндегі бейвербалды амалдырды А.Д.Сейсенова,Ж.Қ.Өмірәлиева,Б.Қ.Момынова,С.Б. Бейсембаева,Ж.Нұрсұлтанқызы әртүрлі қырынан зерттеген.

2.Тыңдалым-соңғы жылдарды көп сөз болып жүрген және оқу процесінде кеңінен орын алған маңызды сөйлесім әрекетінің бірі.Тыңдалым әрекетінің мағынасы-есту арқылы түсіну;Бұл атаудың ең басты мәні-адамдар арасындағы қарым-қатынасты жүзеге асыратын тілдік тұлғаларды тыңдау,есту арқылы қабылдау және ұғу; Тыңдалымды жете меңгеру үшін мына белгілерді үйрену керек: 1.Басқа дыбыстардын тілдік дыбыс толқынын,олардың ерекшелігін ажырата білу; 2.Аудиолық тілдік тұлғаның мағынасы мен мәнін дұрыстап қабылдау,білу; 3.Мәтіннен қажетті деректі тауып ,пайдалана білу; 4.Тыңдалымға қатысатын негізгі көрсеткіштерді жан-жақты меңгеру;

3.

13. билет

1.Тілдік қатынас сөйлеу тілі арқылы ұғынысу,қарым-қатынас жасау дегенді білдірек келіп,адамның екінші біреуге жеткізейін деген ойын жарыққа шығаруды көздейтін,қоғамның дамуы үшін ең қажетті ақпараттың жиынтығы арқылы адамның бір-бірімен пікір алмасуы дегенді білдіреді.Көшедегі жүру белгілері,адамның ыммен түсінісуі,қабақ қимыл-қозғалысы мен бет-әлпетінің өзгеруі арқылы үғынысу-тілсіз қарым-қатынас деп аталады.Ұқсастығы:1.Адамдардың бір-бірімен байланысын қамтамасызз етеді,яғни адамдар арасындағы қатынасқа қызмет етеді. 2.Тілдік қатынаста,тілсіз қатынасты белгілі бір дерек,мағлұмат хабарланады,бірақ тілсіз қатынаста хабар шартты түрде болуы мүмкін. 3.Тілдік ,тілсіз қатынаста адамдардың өзара түсінісуіне жол ашады.Ұғынысу тікелей жолмен емес,сырттай да болуы мүмкін. Айырмашылығы : 1. Тілдік қатынас әмбебап,яғни жан-жақты,өйткені ол адамның барлық саналық жіне физикалық әрекетіне қызмет етеді.2. Тілдік қатынас бірінші пайда болады,яғни алғашқы кезеңде тұрады,өйткені,оған адамның ойлау қабілеті негіз болады.

1.Тыңдалым-соңғы жылдарды көп сөз болып жүрген және оқу процесінде кеңінен орын алған маңызды сөйлесім әрекетінің бірі.Тыңдалым әрекетінің мағынасы-есту арқылы түсіну;Бұл атаудың ең басты мәні-адамдар арасындағы қарым-қатынасты жүзеге асыратын тілдік тұлғаларды тыңдау,есту арқылы қабылдау және ұғу; Тыңдалымды жете меңгеру үшін мына белгілерді үйрену керек: 1.Басқа дыбыстардын тілдік дыбыс толқынын,олардың ерекшелігін ажырата білу; 2.Аудиолық тілдік тұлғаның мағынасы мен мәнін дұрыстап қабылдау,білу; 3.Мәтіннен қажетті деректі тауып ,пайдалана білу; 4.Тыңдалымға қатысатын негізгі көрсеткіштерді жан-жақты меңгеру;

3.Тілдік қатынасқа түсушінің ең басты қызметі қытысымдық,байланыстылымдық,экспрессивтік.

Қатысымдық қызмет бойынша қарым қатынастың барлық т.рлерін іс жүзіне асыра келіп,хабар арқылы бір-бірімен қарым қатынастық қызмет атқарады.

Байланыстылық қызмет баяншы мен қабылдаушының өзара байланысын тілдік қатынастың түсінікті болуын қамтамасыз етеді.

Экспрессивтік қызмет қарым-қатынасқа түсушінің берілген хабарды қабылдап қана коймай,мәнін,реңін түсіну нәтижесінде орындалады.