4. Паняцце нормы як адно з найважнейшых у стылістыцы маўлення. Абавязковасць маўленчых нормаў.

Сучасная беларуская мова адрозніваецца строгай унармаванасцю. Класіфікацыя нормаў:

• Лексічныя (значение слов)

• Граматычныя (строения слов (словообразования), части речи (морфология) , видов словосочетаний и типов предложений (синтаксис))

• Стылістычныя

• Арфаграфічныя (написание)

• Арфаэпічныя (произношение)

Адзінства і ўніфікаванасць гэтых нормаў спрыяе развіццю шырокай моўнай агульнасці, робіць літаратурную мову даступнай і зразумелай усяму народу і тым самым садзейнічае паспяховаму выкананню яе асноўнай функцыі – быць сродкам зносін.

5. Класіфікацыя моў. Паходжанне і развіццё моў. Мовы свету і іх класіфікацыя

Класіфікацыя моў:

• Генетычная (генеалагичная) – яз. группы.

• Тыпалагічная (марфалагічная) – общие черты

• Арэальная (геаграфічная)

• Функцыянальная

Гіпотэзы паходжання моў:

1. Гукапераймальная - лексіка ўзнікла праз імітацыю гукаў прыроды (крык птушак, гул грому, шапаценне лісця і інш.)

2. Выклічнікавая –узнікненне лексікі праз міжвольныя інстынктыўныя выгукі.

3. Гукасімвалічная – паміж гукамі і іх значэннем існуе пэўная сувязь. (Гук “л” нешта мяккае і хуткае (любіць), спалучэнне “лі” – штосьці ліецца (ліць), “в” – нешта неспакойнае, неакрэсленае (вецер, веяць).

4. Гіпотэза сацыяльнай дамоўленасці – старажытныя людзі дамовіліся, як называць прадметы і навакольныя з’явы

5. Гіпотэза працоўных выгукаў – мова ўтварылася з міжвольных працоўных выгукаў, якія суправаджалі калектыўную працу і паступова сталі сімваламі працоўных працэсаў . Ф. Энгельса.

6. Натуралістычная – паходзіць з тэорыі Дарвіна. Мова –прыродны арганізм, які ўзнікае незалежна ад чалавечай волі, развіваецца і старэе. У барацьбе за існаванне выжываюць найбольш моцныя мовы (?!)

7. Гіпотэза жэстаў – мова ўтвараецца адвольна і несвядома. Спачатку дзве мовы – гукавая і жэставая

8. Тэорыя монагенезу - вучэнне пра паходжанне чалавечай мовы ад адной крыніцы. Звязана з міфамі (паводле згадкі Эдзіпа)

9. Тэорыя полігенезу – вучэнне пра паходжанне ўсіх моў свету ад розныхмоў-крыніц.

Развіцце моў:

Асноўныя заканамернасці развіцця моў:

• Дыференцыяцыя (або дывергенцыя) – працэс, у выніку якога з адной мовы ўтвараецца дзве або некалькі моў роднасных моў.

• Інтэграцыя (канвергенцыя) – працэс, у выніку якога за некалькіх моў ці дыялектаў узнікае адна мова.

Этапы развіцця моў:

• Мова роду

• Племенная мова

• Мова народнасці

• Нацыянальная мова

• Літаратурная мова

Класіфікацыя моў свету:

• Жывыя

• Мёртвыя

Вылучаюць міжнародныя мовы (шырока выкарыстоўваюцца ў міжнародных і міжнацыянальных зносінах.

Сусветныя мовы – англійская, арабская, іспанская, кітайская, русская, французская)

Генетычная (генеалагічная) класіфікацыя (вылучае каля 200 моўных сем’яў):

1. Індаеўрапейская сям’я (16 груп):

• Індыйская група

• Іранская група

• Славянская група

• Балтыйская група

• Германская група

• Раманская група

• Кельцкая група

• Грэчаская група і інш.

2. Афразійская сям’я

3. Фіна-ўгорская сям’я

4. Цюркская сям’я

5. Мангольская сям’я

6. Кітайска-тыбецкая сям’я

7. Тайская сям’я і інш.

Марфалагічная (тыпалагічная) – класіфікацыя, якая выяўляе агульныя і адметня структурныя рысы моў незалежна ад іх генеалагічнай роднасці:

1. Ізаляцыйныя (каранёвыя) мовы – мовы, дзе няма афіксаў, а граматычныя значэнні выражаюцца парадкам слоў і службовымі словамі

2. Аглютынацыйныя – мовы, дзе граматычныя формы ўтвараюцца далучэннем да фанетычна нязменнага корня граматычна адназначных стандартных афіксаў

3. Полісінтэтычныыя (інкарпарацыйныя) – мовы, у якіх у адзін гукавы комплекс аб’ядноўваюцца значэнневыя і службовыя кампаненты

4. Флексійныя – мовы, у якіх граматычнае значэнне выражае флексія