Ерэнтэй сэсэн Далантай тэнэг хоёр

Урдын урда сагта Ерэнтэй сэсэн Далантай тэнэг гэжэ хоёр айлайхи зэргэлэн һуудаг һэн ха. Ерэнтэй сэсэниинь хүбүүтэй, Далантай тэнэгынь басагатай байгаа.

Нэгэтэ Ерэнтэй сэсэн Харзагайн хаантай сэсэ буляасалдаха гэжэ ошожо ябаба ха. Тиихэдэнь Далантай тэнэгэй басаган харгы дээрэнь гэр барижа наадажа байба.

Ерэнтэй сэсэн «харгыһаа зайлагты» гэжэ тэрэ басаганда хэлэбэ ха.

— Гэр бараан харгыһаа зайладаггүй, харин тэргэ морин зайладаг юм бэшэ аал?— гэжэ басаган харюусаба.

Тиихэдэнь Ерэнтэй сэсэн ехэ гайхаад, харгыһаа зайлаха баатай болобо.

Басаганай хажуугаар үнгэржэ ябатараа, Ерэнтэй сэсэн тогтоод, тэрээндэ иигэжэ хэлэбэ ха:

— Абынгаа ерээгүй үдэр ерэхэдэнь, үнэһөөр аргамжа томоод байха гэжэ хэлээрэй. Хэрбээ томоогүй байгаа һаань, абадаш толгойн сааза хэхэб.

Басаганай абань аргагүй тэнэг байһан тула энэ даабариһаань айхын ехээр айба.

— Аба, бү ай, үнэһөөр аргамжа томожо болохогүй, һолоомоор аргамжа томоод лэ, галдажархигты, — гэбэ.

Абань һолоомоор аргамжа томоод, галдаба. Галдахадань, үнэһэн аргамжа болобо.

— Аргамжа томоо гүш?— гэжэ Ерэнтэй асууба. Тиихэдэнь Далантай тэнэг «томооб» гэбэ.

Удаань Ерэнтэй сэсэн Далантай тэнэгтээ үшөө нэгэ даабари үгэбэ:

— Энэ модоной үзүүр узуурые олоорой, олоогүй һааш, толгойн сааза хэхэб.

Тиихэдэнь басаганиинь абадаа тайлбарииень хэлэжэ үгэбэ.

— Модоо уһанда абаашажа табигты, тиигэбэлтнай узуурынь уһан уруугаа урдаха, — гэбэ.

Үбгэн модоо уһанда абаашажа табиба. Табихадань, узуурынь түрүүлжэ урдаба.

Тиигэжэ Далантай тэнэг хаанай хоёрдохи таабарииень таажа шадаба.

— Ерэнтэй сэсэн намда шэнэ даабари үгөө. Энэ хоёр гүүнэй алиниинь унаганиинь бэ гэжэ олохо ёһотойб, хэрбээ олоогүй һааш, толгойн сааза хэхэб гээ, — гэжэ Далантай тэнэг басагандаа хэлэбэ.

— Гүүгээ гурбан хоногто уяад табибалтнай, нэгэниинь ошоод, нүгөөдэеэ хүхэхэ, тиихэдэнь тэрэнь унаганиинь гэжэ мэдэхэлта даа, — гэбэ.

Тиигээд үбгэн гүүгээ гурбан хоногто уяба. Уяад табихадань, нэгэниинь нүгөөдэеэ хүхэбэ. Тиигэжэ алинииньунаганиинь бэ гэжэ олобо ха.

Далантай тэнэгһээ «хэн шамда хэлэжэ үгэбэб» гэжэ Ерэнтэй сэсэн асууба ха.

Ћүүлдэнь нэгэ хэды болоһон хойно тэрэ сэсэн басагаар бэри хэжэ һууба.

Ерэнтэй сэсэн Харзагайн хаантай сэсэ буляалдаха гэжэ ошобо ха. Сэсээ буляасалдаад, Ерэнтэй сэсэн диилдэшэбэ. Харзагайн хаан Ерэнтэй сэсэниие тэргэдэ барижа хүлижэрхибэ.

Сэсээ буляагдаһан Ерэнтэй сэсэнэй албата зониие асаруулха гэжэ Харзагайн хаан найман элшэн сайднараа эльгээбэ.

Хаан баабайнгаа аюулда ороһыень мэдээд, сэсэн басаган үбгэнэйнгөө хубсаһа үмдөөд, Харзагай хаанайда ошобо ха.

Харзагай хаанай ордондо орожо ерэхэдэнь, тэрэнь ехэл шэрүүнээр асууба:

— Ши хэнэй хүбүүн гээшэбши?

— Би Ерэнтэй сэсэнэй хүбүүн гээшэб, шамтай сэсэ буляалдаха гэжэ ерээб, — гэжэ басаган хэлэбэ.

— Зай, тиигэбэл тээ тэрэ урда арын модоной унаһаниинь олон гү, али ургажа байһаниинь олон гү гэжэ тоолоод ерэ, — гэжэ Харзагайн хаан даабари үгэбэ.

— Найганги модонуудынь ямар тээшэнь тоолохобиб?— гэжэ басаган асууба.

— Найганги тахир модонуудыень унаһан тээшэнь тоолохош, — гэжэ хаан хэлэбэ.

— Тиигээ һаа, унаһан модониинь олон, — гэбэ ха басаган.

Тиигэжэ сэсэн бэри Харзагайн хааниие диилээд, тэрэ хаанай албата зонииень абатайгаа хамта абаад, гэртээ ерэбэ ха. Тэрээнһээ хойшо тэдэнэр амар һайхан жаргажа һууһан юм гэхэ.