7.5  Сурет

Кері байланысы Г  тәрізді тізбекке құрылған  автогенера торлардың бірнеше кемшіліктері бар. Олар:

1) тізбек күшейткіш каскадты күшті тұйықтайтындықтан күшейткіштің күшейту коэффициенті төмендейді, амплидуданың балансы шарты бұзылады, генератордың жұмыс режімі тұрақсызданады;

2) жиіліктен басқада, жиіліктерінің мәні оған жақын гармоникалық құрамалар үшін өздігінен қозу мүмкідігі пайда болады, содан болып генератордың өндірген сигналының пішіні бұрмаланады. Бірақ бұл кемшіліктерді қосымша күшейткіш каскадтарды пайдалану арқылы жойуға болады.

7.6-сурет

Симметрлі емес, қос Ттәрізді көпір сұлбасының көмегімен күшейту коэффициенті бір каскадты күшейткішті пайдаланып (немесе так санды бінеше каскадтан құралған) автогенераторды құруға болады (7.6сурет). Мұндағы қос Ттәрізді көпір теріс кері байланыс тізбегінің міндетін атқарады. Егер , , , шарттары орындалса, онда Ттәрізді көпірдің кері байланыс коэффициенті болады да, ал кіріс және шығыс кернеулерінің фазалары 180⁰қа ығысады. Автогенератордың өндірген тербелісінің жиілігі өрнегі арқылы анықталады.

Қос Ттәрізді көпірлі операциялық күшейткішке негізделіп құрылған  автогенератордың сұлбасы 7.7суретте көрсетілген. Бұл автогенератордың жұмыс принципі 7.6суретте берілген генераторға өте ұқсас.

7.7  Сурет

Кері байланыс жүйелері Виннің көпіріне негізделген  автогенераторлар да практикада кеңінен қолданылады. Вин көпірлі автогенератордың ерекшелігі оның жиілігін оңай өзгертіп баптауға болады. Сондықтан оның жиілігінің ауқымы 1ден 10⁷ Гц аралығын қамтиды.

8-дәріс: Импульстік және цифрлік электроника және автоматика

Дәрістің мақсаты: Автоматиканың негізін құрайтын импульстік және сандық электрониканың элементерімен танысу.

Түйін сөздер: - электрлік импульс - кернеу немесе ток күшінің қысқа уақыт аралығында бастапқы мәнінен ауытқуы.

Импульстік және цифрлік электрониканың негізі

12.1. Импульстік сигналдардың параметрлері

Радио байланыс және өткізгіштік қатынас жүйелерінде, радиолокацияда, телевидениеде, электрондықесептегіш техникаларда және т.б. көптеген электрониканың салаларында импульстік электрондық құрылғылар кеңінен қолданылады.

Жұмыс режімінде әрбір сигналдардың арасында үзіліс пайда болатын электрондық құрылғыларды импульстік құрылғылар деп атайды.

Жалпы кернеу немесе ток күшінің қысқа уақыт аралығында бастапқы мәнінен ауытқуын электрлік импульс дейді. Импульстердің көптеген түрлері бар. Олар: тік бұрышты (12.1асурет), трапеция тәріздес (12.1әсурет), экспоненциалды (12.1бсурет), қоңырау тәріздес (12.1всурет), сатылы (12.1гсурет) және ара тәріздес (12.1дсурет) импульстер.

12.1  сурет

Импульстің параметрлері (12.2сурет):

1.  импульстің амплитудалық мәні;

2)  импульстің ұзақтығы, ол амплитуданың мәнімен алынады;

3)  импульстің ұзақтығының фронты, ол амплитуданың мәнінің ден  ге дейін өсу уақыты;

12.2  сурет

3)  импульстің ұзақтығының шектелуі (құлдырауы), ол амплитуданың мәнінің ден ге дейін кему уақыты;

4)  импульстің қайталану жиілігі,  импульстің периоды;

5)  импульстің төбесінің амплитудалық мәнінің -ге дейін кемуімен өлшенеді;

6)  бір импульс аяқталып келесі импульс пайда болғанға дейінгі күту немесе импульс аралық үзіліс уақыты;

7.  толтыру коэффициенті;

8.  ұңғылау коэффициенті.

12.2әсуретте периодты түрде қайталанатын тік бұрышты импульстің амплитудалық спектрі көрсетілген. Спектрдің негізгі тұрақты құрамаларынан басқа да жиіліктері , , бүтін сан мәндеріне еселенген гармоникалық құрамалар да пайда болғанын көреміз.