- •Астана 2015ж.
- •Студенттердің оқу бағдарламасы (Syllabus)
- •Астана 2015
- •1.4 Пәнді оқытудың мақсаты мен міндеті
- •1.5 Пәндер тізімі
- •1.7 Сөж тақырыбы
- •1.8 Пәндерді оқу-әдістемемен қамтамасыз ету
- •Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Дәрістік кешен
- •Астана 2015 Дәріс сабақтарының конспектлері
- •Мазмұны
- •Шала өткізгіштердің зоналық диагараммалары
- •2.1 Сурет.
- •Транзистор дегеніміз екі текті және бір текті немесе керісінше екі текті бір текті үш шала өткізгіштен құралған екі ауысуы бар электрондық жүйе ( 5.1– сурет).
- •3.1 Сурет
- •Заряд тасымалдаушылардың ауысу арқылы диффузиялық және дрейфтік қозғалыстары.
- •6.2 Сурет
- •6.3 Сурет
- •6.4 Сурет
- •6.5 Сурет
- •Қуат күшейткіштері
- •6.8 Сурет
- •6.9 Сурет
- •7.5 Сурет
- •7.7 Сурет
- •12.1. Импульстік сигналдардың параметрлері
- •12.2. Электрондық кілттер мен импульстік сигналдардың қарапайым қалыптаушылары
- •10.2.1. Электрондық кілттердің жалпы сипаттамасы
- •12.3 Сурет
- •12.2.2 Диодтық кілттер
- •12.6 Сурет
- •12.2.3 Электрондық кілттердің импульсті қалыптаушы, импульстің амплитудасын шектеуші және селекциялық әрекеттері
- •12.7 Сурет
- •12.8 Сурет
- •12.2.4. Қысқа импульстерді қалыптайтын дифференциалдаушы және интегралдаушы қарапайым тізбектер
- •12.10 Сурет
- •13. Жадылы бағдарлау жүйелері. Логикалық элементтер.
- •13.1. Логикалық элементтер мен олардың атқаратын операцияларының түрлері
- •Или (немесе) операциясы:
- •И (және) операциясы:
- •13.1 Кесте
- •13.2 Кесте
- •13.1Асурет 3.1бсурет
- •13.2. И және или логикалық элементтер
- •13.2 Сурет
- •13.3. Ине логикалық элементтер
- •13.3 Сурет
- •13.4. Дтл және ттл логикалық элементтер
- •13.5 Сурет
- •14. Триггерлер
- •14.1. Триггерлердің жалпы сипаттамалары
- •14.2. Асинхрондық rs триггерлер
- •14.1 Сурет
- •14.3. Синхрондық rs триггерлер
- •14.2 Сурет
- •14.3 Сурет
- •14.5. Jk (универсалдық) триггерлер
- •14.6 Сурет
- •15. Импульстердің цифрлік санауыштары
- •15.1. Екілік цифрлік санауыш
- •15.1 Сурет
- •15.2. Ондық цифрлік санауыш
- •15.2 Сурет
- •15.2.1. Сумматор
- •15.3 Сурет 15.4 сурет
- •16. Регистрлер
- •17. Шифраторлар және Дешифраторлар
- •17. 1. Дешифраторлар
- •17.2. Шифраторлар
- •17.3. Жадылы логикалық жүйелер. Еске сақтау құрылғылары
- •18. Мультиплексорлар
- •19. Компараторлар және Шмиттің триггерлері
- •19.1. Компараторлар
- •19.2. Шмиттің триггерлері
- •20. Мультивибраторлар және дара вибраторлар
- •20.1. Мультивибраторлар
- •20.2. Дара вибратор
- •27. Жарық сәулелерінің затпен әсерлесуі. Заттардың оптикалық қасеттері
- •27.2. Жарықтың қысымы
- •27.3. Жарықтың шашырауы
- •27.4. Жарықтың химиялық әсері
- •27.5. Жарықтың әсерінен денелердің жарық шығаруы. Фотолюмиесценция
- •27.6. Жарықтың жылулық әсері
- •27.7. Жарықтың әсерінен денелердің электр өткізгіштік қасиетінің өзгеруі. Фотоэффект
- •27.2. Фотоэлектрлік құбылысты пайдалану
- •27. 2.1. Сыртқы фотоэффект. Вакуумдық фотоэлементтер мен фотоэлектрондық көбейткіштер
- •27.2.2. Ішкі фотоэффект. Фоторезисторлар мен шала өткізгіш фотоэлементтер: күн батарейі, фотодиодтар және фототранзисторлар
6.2 Сурет
Төмендегі
6.3суретте
берілген ортақ эмиттерлі сұлба бойынша
құрастырылған күшейткіштің
кіріс және
шығыс статикалық сипаттамаларын
пайдаланып оның жұмыс принципіне талдау
жасайық.
Егер
коректендіруші ток көзінің
э.қ.кі
мен
кедергінің мәндері берілсе, онда жүктеме
сызығының күйі С
және Д
нүктелері
арқылы анықталады. Транзистордың
шығысындағы ток күші мен кернеулерінің
арасындағы байланысын сипаттайтын бұл
сызықты динамикалық
сипаттама
немесе жүктеме
сызығы
деп атайды. Мұндағы Д
нүкте
нің, ал С
нүкте
нің мәндері арқылы анықталады.
6.3 Сурет
Күшейтілген сигнал аз бұрмаланатын жүктеме сызығының бөлігін анықтайық. Ол үшін СД сызығының шығыс сипаттамалардың қисықтарымен қиылысу нүктелері олардың түзу сызықты бөлігінде орналасқан болу керек. Бұндай шартты талапқа жүктеме сызығының АВ бөлігі сәйкес келеді.
Күшейткіштің
кірісіне синусоидалық сигнал берілген
жағдайда оның жұмыс нүктесі жүктеме
сызығының дәл ортасындағы О
нүктеде
орналасады. Жүктеме сызығының АО
бөлігінің
ординат өсіндегі проекциясы коллектор
тогінің, ал абсцисса өсіндегі проекциясы
коллектор тізбегіндегі кернеудің
айнымалы құрамаларының амплитудалық
мәндерін береді.
О
жұмыс нүтесі коллектор тізбегінің
тыныштық тогінің және де осы тыныштық
режіміне сәйкес коллектордың
кернеуінің мәндерін анықтайды.
Коллектор
тогі мен кернеудің ара байланысы мына
өрнек арқылы анықталады:
.
(6.7)
Сонымен
қатар, шығыс сипаттамасындағы
О жұмыс
нүтесі базаның
тыныштық тогінің мәнін және де осыған
сәйкес кіріс сипаттамасындағы О1
жұмыс нүтесінің орнын да анықтайды.
Шығыс сипаттамасындағы А
және
В нүктелеріне
кіріс сипаттамасының сипаттамасындағы
А1
және
В1
нүктелері
сәйкес келеді. А1О1
сызығының
абсцисса
өсіндегі проекциясы бұрмаланудың
минимал режімін қамтамасыз ететін кіріс
сигналының
амплитудалық
мәнін береді.
Транзистордың
базасына қосылған
кедергі
оның тыныштық режімін қамтамасыз етеді.
Осы кедергі арқылы базаның
тыныштық
тогі мен
кернеуінің
мәнін анықтап, сол арқылы кіріс
сипаттамасындағы О1
жұмыс нүктесінің орнын, оның түзу сызықты
бөлігінің дәл ортасына келтіруге болады.
Осы режімді қамтамасыз ететін
нің мәні мына өрнек арқылы есептеледі:
.
(6.8)
Коллекторлық кернеудің айнымалы құрамасы күшейткіш каскадтың шығыс кернеуі болып есептеледі, оның сан (амплитудалық) мәні кедергіге түскен кернеудің айнымалы құрамасының мәнімен бірдей, ал фазасы оған қарама-қарсы. Күшейткіш каскадтың кіріс кернеуі:
,
(6.9)
мұндағы
күшейткіш каскадтың кіріс кедергісі,
ол жуық шамамен транзистордың кіріс
кедергісіне тең, ал
.
Жалпы
ортақ эмиттерлі сұлба бойынша құрастырылған
күшейткіштің
,
болуына байланысты
,
демек ол кірісіне берілген сигналды
көп есе күшейтеді.
Күшейткіш каскадтың жұмыс режімдері
Күшейткіш каскадтың жұмыс принципін, оның транзисторының тыныштық режіміндегі жұмыс нүктесінің орнына және де күшейтілу үшін берілген кернеудің мәніне байланысты, негізгі үш жұмыс режімне немесе үш күшейту сыныбына бөледі. Олар: А, В және С жұмыс режімдері.
