- •Астана 2015ж.
- •Студенттердің оқу бағдарламасы (Syllabus)
- •Астана 2015
- •1.4 Пәнді оқытудың мақсаты мен міндеті
- •1.5 Пәндер тізімі
- •1.7 Сөж тақырыбы
- •1.8 Пәндерді оқу-әдістемемен қамтамасыз ету
- •Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Дәрістік кешен
- •Астана 2015 Дәріс сабақтарының конспектлері
- •Мазмұны
- •Шала өткізгіштердің зоналық диагараммалары
- •2.1 Сурет.
- •Транзистор дегеніміз екі текті және бір текті немесе керісінше екі текті бір текті үш шала өткізгіштен құралған екі ауысуы бар электрондық жүйе ( 5.1– сурет).
- •3.1 Сурет
- •Заряд тасымалдаушылардың ауысу арқылы диффузиялық және дрейфтік қозғалыстары.
- •6.2 Сурет
- •6.3 Сурет
- •6.4 Сурет
- •6.5 Сурет
- •Қуат күшейткіштері
- •6.8 Сурет
- •6.9 Сурет
- •7.5 Сурет
- •7.7 Сурет
- •12.1. Импульстік сигналдардың параметрлері
- •12.2. Электрондық кілттер мен импульстік сигналдардың қарапайым қалыптаушылары
- •10.2.1. Электрондық кілттердің жалпы сипаттамасы
- •12.3 Сурет
- •12.2.2 Диодтық кілттер
- •12.6 Сурет
- •12.2.3 Электрондық кілттердің импульсті қалыптаушы, импульстің амплитудасын шектеуші және селекциялық әрекеттері
- •12.7 Сурет
- •12.8 Сурет
- •12.2.4. Қысқа импульстерді қалыптайтын дифференциалдаушы және интегралдаушы қарапайым тізбектер
- •12.10 Сурет
- •13. Жадылы бағдарлау жүйелері. Логикалық элементтер.
- •13.1. Логикалық элементтер мен олардың атқаратын операцияларының түрлері
- •Или (немесе) операциясы:
- •И (және) операциясы:
- •13.1 Кесте
- •13.2 Кесте
- •13.1Асурет 3.1бсурет
- •13.2. И және или логикалық элементтер
- •13.2 Сурет
- •13.3. Ине логикалық элементтер
- •13.3 Сурет
- •13.4. Дтл және ттл логикалық элементтер
- •13.5 Сурет
- •14. Триггерлер
- •14.1. Триггерлердің жалпы сипаттамалары
- •14.2. Асинхрондық rs триггерлер
- •14.1 Сурет
- •14.3. Синхрондық rs триггерлер
- •14.2 Сурет
- •14.3 Сурет
- •14.5. Jk (универсалдық) триггерлер
- •14.6 Сурет
- •15. Импульстердің цифрлік санауыштары
- •15.1. Екілік цифрлік санауыш
- •15.1 Сурет
- •15.2. Ондық цифрлік санауыш
- •15.2 Сурет
- •15.2.1. Сумматор
- •15.3 Сурет 15.4 сурет
- •16. Регистрлер
- •17. Шифраторлар және Дешифраторлар
- •17. 1. Дешифраторлар
- •17.2. Шифраторлар
- •17.3. Жадылы логикалық жүйелер. Еске сақтау құрылғылары
- •18. Мультиплексорлар
- •19. Компараторлар және Шмиттің триггерлері
- •19.1. Компараторлар
- •19.2. Шмиттің триггерлері
- •20. Мультивибраторлар және дара вибраторлар
- •20.1. Мультивибраторлар
- •20.2. Дара вибратор
- •27. Жарық сәулелерінің затпен әсерлесуі. Заттардың оптикалық қасеттері
- •27.2. Жарықтың қысымы
- •27.3. Жарықтың шашырауы
- •27.4. Жарықтың химиялық әсері
- •27.5. Жарықтың әсерінен денелердің жарық шығаруы. Фотолюмиесценция
- •27.6. Жарықтың жылулық әсері
- •27.7. Жарықтың әсерінен денелердің электр өткізгіштік қасиетінің өзгеруі. Фотоэффект
- •27.2. Фотоэлектрлік құбылысты пайдалану
- •27. 2.1. Сыртқы фотоэффект. Вакуумдық фотоэлементтер мен фотоэлектрондық көбейткіштер
- •27.2.2. Ішкі фотоэффект. Фоторезисторлар мен шала өткізгіш фотоэлементтер: күн батарейі, фотодиодтар және фототранзисторлар
13.2 Сурет
Мұндай
жағдайда кірістердің қай біреуіне
(мысалы,
,
)
«1» сигнал берілсе, онда оған сәйкес
келген диод (1диод)
ашылады да шығысы кіріспен тура қосылады
(
).
Ал қалған диодтар жабық күйде (
)
болатындықтан шығыс сигналы кіріске
берілмейді.
Егер
сигналдардың кодалауы 13.2бсуретке
сәйкес келетін болса, онда 13.2всуреттегі
сұлба бойынша құрастырылған диодтық
кілттің элементтері И логикалық
элементінің міндетін атқарады. Мұндай
жағдайда кірістердің барлығының
потенциалы «0» күйде болса, онда барлық
диодтар біркелкі ашылады да ток көінің
э.қ.кінің
әсерінен
резистор арқылы ток жүреді, оның кернеуі
жуық шамамен ток көінің
э.қ.кіне
тең болатындықтан шығыс кернеуінің
мәні де нөлге жуық болады.
болу себебі, резистордың кедергісі
диодтың тура кедергісінен көп есе артық,
демек
.
Егер
кірістердің біреуінің кернеуі логикалық
«1» (
)ге
сәйкес келсе, сол кірістің диоды жабылады
да қалған диодтар ашылады. Сөйтіп, шығыс
сигналы бұрынғы «0» күйінде қалады.
Барлық кіріске біркелкі логикалық «1»
сигнал әсері берілген жағдайда ғана
элементтің шығысында «1» сигнал пайда
болады. Осы кезде барлық диодтар жабылады,
резистор арқылы ток жүрмейді, шығыс
кернеуі
болады.
13.3. Ине логикалық элементтер
ИНЕ
логикалық элементті 13.2всуретрегі
И логикалық элементінің сұлбасына
транзисторға негізделген инверторды
қосу арқылы құрастыруға болады
(13.3сурет).
Сұлбаның диодтық бөлігі (
,
)
И операциясын, ал ортақ эмиттерлі
транзисторлық каскад инвертордың
міндетін атқарады.
13.3 Сурет
И
логикалық элемент пен инверторды
байланыстырып тұрған, өзара тізбектей
жалғанған
және
диодтар И элементінің логикалық «0»
күйіне сәйкес
нүктенің потенциалы жоғары емес, бірақ
оң болған кезде транзистордың жабық
күйін нақты және сенімді қамтамасыз
етеді.
Транзистордың базасының потенциалы нүктенің потенциалы мен және диодтың тура кернеулерінің қосындысының айырмасына тең, бірақ бұл потенциал транзисторды жабуға жеткілікті болады.
Бұл
микросұлба 13.2бсуретте
көрсетілген кодалау кезінде ИНЕ
операциясын атқарады. Барлық кірістердің
сигналы «0» болған кезде барлық
диодтар ашық күйге көшеді,
нүктенің потенциалының мәні нөлге
жуықтайды. Мұндай
жағдайда
транзистор жабылады да,
шығыс потенциалының мәні жуық шамамен
ге
(сигнал «1») теңеседі.
нүктенің потенциалы мен шығыс потенциалы
барлық кірістердің
сигналдары «1» болғанға дейін өзгермейді.
Барлық кірістерге «1» сигналы берілген кезде барлық диодтар жабылады, нүктенің потенциалының мәні жоғарлайды, транзистор қанығу режіміне көшеді, ал потенциалының мәні «0» ге дейін төмендейді.
13.3суретте көрсетілген сұлба бойынша құрастырылған ИНЕ элементтері ДТЛэлементтер (диод-транзисторлық логика) деп те аталады.
10-дәріс: ДТЛ және ТТЛ логикалық элементтер. Триггерлер.
Дәрістің мақсаты: ТТЛ және ДТЛ элементтерінің және триггерлердің сұлба-техникалық негізі, атқаратын міндеттерімін танысу,
Түйін сөздер: - ТТЛ - транзистор - транзисторлық логика; - триггерлер - екі орнықты күйі бар, сыртқы басқарушы сигналдың көмегімен бір күйден екінші күйге шұғыл өтетін электрондық құрылғыны.
