Параметрлік датчиктер

1. Реостатты. Бұл датчиктің негізгі элементі меншікті кедергісі үлкен өткізгіштен жасалған реостат. Өлшенетін шаманың әсерінен реостат тиегін жылжып, оның активті кедергісін өзгереді. Мұндай датчиктермен орын ауыстыруды, қысымды, сонымен қатар орын ауыстыруға түрлендірілетін шамаларды өлшеуге болады.

2.Сиымдылықты. Бұл датчиктің негізгі элементі - конденсатор. Өлшенетін шаманың әсерінен конденсатор астарларының ара қашықтығы мен диэлектрлік өтімділігі өзгереді, ол конденсатордың сиымдылығы мен сиымдылық кедергінің өзгеруіне алып келеді. Сиымдылықты датчиктер өте аз орын ауыстыруды, қалыңдықты, сұйық деңгейін, ауа ылғалдығын және зат құрамын өлшеуде қолданылады.

3.Тензометрлі. Датчиктің бұл түрі сыртқы әсер нәтижесінде өткізгіш кедергісінің өзгеруіне негізделген, яғни . Оның негізгі элементі -салыстырмалы тензосезімталдығы жоғары материал. Мұндай датчиктер деформацияны, механикалық кернеуді, күшті, күш моментін, қан тамыры қысымын өлшеуде, сондай-ақ пневмограмманы жазуда қолданады.

4. Индуктивті. Датчиктің бұл түрі катушка индуктивтілігінің катушка өзекшесінің орналасуына байланысты өзгеретіндігіне негізделген. Өзекшеге әсер ететін күш катушка индуктивтілігін, ягни тізбектің толық кедергісін өзгертеді, яғни . Датчик ортасындағы өзекшесі F күш әсерінен жылжыйтын катушкадан тұрады (1- сурет). Мұндай датчиктер орын ауыстыруды, қысымды, күш моментін т.б. физикалық факторларды тіркейді, сондықтан мұндай датчиктер ортопедияда, хирургияда т.б. салаларда қолданылатын материалдардың серпімділік қасиетін зерттеуде қолданылады.

5. Терморезисторлы. Датчиктің бұл түрі жартылай өткізгіш кедергісінің температураға байланысты өзгеретіндігіне негізделген. Мұндай датчиктер медициналық термометрлерде қолданылады.

6. Фоторезистор. Датчиктің бұл түрі жартылай өткізгіш кедергісінің жарық ағынына байланысты өзгеретіндігіне негізделген. Мұндай датчиктер перифериялық қан тамырлардағы оксигемоглобинді анықтауда, ұлпаның қанмен қамтамасыз етілуін тексеруде қолданылады.

Тақырып бойынша студенттің өзі өзі тексеруіне арналған тест сұрақтары

1. Медициналық датчик деп... қондырғыны айтады.

1. тірі ұлпадағы электрлік құблыстарды бақылайтын

2. электрлік емес шамаларды пропорционалды түрде электр сигналына айналдыратын

3. электрлік емес шамаларды пропорционалды түрде сигналға айналдыратын

4. сыртқы энергия көзі есебінен электрлік сигналды күшейтетін

5. тірі клетка биопотенциалын өлшеуге арналған

2. Генераторлы датчиктер...... деген түрлерге бөлінеді

1. сиымдылықты, тензометрлі, терморезисторлы

2. сиымдылықты, тензометрлі, пьезоэлектрлік,

3. пьезоэлектрлік, оптикалық, термоэлектрлік

4. оптикалық, термоэлектрлік, терморезисторлы

5. дұрыс жауап жоқ, барлығы араласып кеткен.

3. Параметрлі датчиктер...... деген түрлерге бөлінеді

А. сиымдылықты, тензометрлі, терморезисторлы

В. пьезоэлектрлік, оптикалық, термоэлектрлік деген түрлеге

С. сиымдылықты, тензометрлі, реостаты деген түрлерге,

D. оптикалық, термоэлектрлік, терморезисторлы

E. дұрыс жауап жоқ, барлығы араласып кеткен.

4. Датчик деп...

А. электрлік шамаларды пропорционалды түрде электрлік емес сигналдарға айналдыратын құралды атайды. Мұндай шамаларға...

В. электрлік емес шамаларды пропорционалды түрде электрлік сигналдарға айналдыратын құралды атайды. Мұндай шамаларға...

С. түрлі шамаларды пропорционалды түрде сигналдарға айналдыратын құралды атайды. Мұндай шамаларға...

1. адам ағзасындағы қан жылдамдығы, температурасы,қысымы жатады.

2. адам ағзасындағы температурасы,пульсы және қан құрамы жатады.

3. адам ағзасындағы қан қысымы, температурасы,пульсы жатады.

5. Датчиктің шығыс сигналының...

А. сигнал түріне функционалды тәуелділігін Y=f(X)...

В. кіріс сигналы түріне функционалды тәуелділігін Y=f(X)...

С. кіріс сигналына функционалды тәуелділігін Y=f(X)...

1. датчиктердің сипаттамалары деп, ал S=dХ/dҮ өрнегімен анықталынатын шаманы...

2. датчиктердің сипаттамалары деп, ал S=dY/dX өрнегімен анықталынатын шаманы...

3.датчиктердің сипаттамалары деп, ал S=dYdX өрнегімен анықталынатын шаманы...

1. датчиктің төзімділігі деп атайды.

2. датчиктің сезгіштігі деп атайды.

3. датчиктің сезгіштік шекарасы деп атайды.

6. Датчиктің сезгіштік шекарасы деп датчиктің...

А. өлшей алатын....

В. сезе алатын....

С. тіркей алатын....

1. шығыс сигналының ең аз өзгерісін атайды.

2. кіріс сигналының ең көп өзгерісін атайды.

3. шығыс сигналының ең көп өзгерісін атайды.

7. . Термоэлектрлік датчиктің жүмыс істеу принципі...

a) бір текті екі металл өткізгіштің контактысының температурасы әр түрлі болуы себепті тізбекте термо э.қ.к. пайда болуына негізделген.

b) өлшенетін шаманың әсерінен контурда пайда болатын индукциялы э.қ,к. пайда болуына негізделген.

c) әр текті екі металл өткізгіштің контактысының температурасы әр түрлі болуы себепті тізбекте термо э.қ.к. пайда болуына негізделген.

d) фотоэффект құбылысына негізделген.

е) бір текті екі металл өткізгіштің контактысының температурасының бірдей болуы себепті тізбекте э.қ.к. пайда болуына негізделген.

8. Пьезоэлектрлік датчик...

А. өлшенетін шаманың әсерінен дене беттерінде екі түрлі электрлік зарядтардың пайда болуына негізделген. Мұндай датчиктер...

В. өлшенетін шаманың әсерінен пьезокристалды деформациялау кезінде оның беттерінде екі түрлі электрлік зарядтардың пайда болуына негізделген. Мұндай датчиктер...

С. өлшенетін шаманың әсерінен пьезокристалды деформациялау кезінде оның беттерінде электрлік зарядтардың пайда болуына негізделген. Мұндай датчиктер...

1. артериялық және веналық қан қысымын, температураны өлшеуде, фонокардиограмманы жазуда пайдаланады.

2. артериялық және веналық қан қысымын, пульсті өлшеуде, кардиограмманы жазуда пайдаланады.

3. артериялық және веналық қан қысымын, пульсті өлшеуде, фонокардиограмманы жазуда пайдаланады.

9. Параметрлі датчик деп ... түрін айтады.

а) кіріс сигналын үлғайтқанда шығыс сигналын азаятын

b) кіріс сигналының өзгерісі шығыс сигналының өзгерісіне тәуелсіз болатын

c) кіріс сигнал шамасын өзгерткенде, оның бір электрлік параметрі өзгеретін

d) кіріс сигнал әсерінен онда ЭҚК және ток өндірлетін

e) кіріс сигнал өзгергенде шығыс сигналы өзгермейтін

10. Генераторлық датчиктер деп

a) кіріс шамасының әсерінен электрлік параметрлерінің біреуі өзгеретін датчиктерді айтады.

b) шығыс шамасының әсерінен электрлік параметрлері өзгермейтін датчиктерді айтады.

c) шығыс шамасының әсерінен электрлік параметрлерінің біреуі өзгеретін датчиктерді айтады.

d) шығыс шамасының әсерінен электромагниттік параметрлерінің біреуі өзгеретін датчиктерді айтады.

e) кіріс шамасының әсерінен ЭҚК пайда болатын датчиктерді айтады.

11. Датчиктің сезімталдығы деп..... өрнегімен анықталынатын шаманы атаймыз

А. S=dYdX;

B. S=Y/X;

C. S= dX/dY;

D. S=dY²/dX

E. S=dY/dX ;