25 Диагармма. Қарғалы ауданы респонденттерінің дін тұтуы

Осылайша, зерттеу сауалнамасы ның мәліметтері бойынша төмендегідей қорытынды жасауға болады:

• Жастардың 66,7%-ы және ересек тұрғындардың 66,2%-ы өздерін мұсылман деп санайды;

• Жастардың 19,4%-ы және ересек тұрғындардың 19,7% -ы - православ христиандар;

• Жастардың 0,8% - ы – католиктер;

• Респонденттердің 1%-ы – лютерандар;

• Жастардың 13,2%-ы және ересек тұрғындардың 14,1%-ы діншіл емес.

Қалыптасқан тарихи дәстүр бойынша және Қарғалы ауданы тұрғындарының этникалық құрамына қарай ауданда екі дінге сенеді: Қазақстандағы негізгі екі дін – Ислам мен Православ.

Күні кешеге дейін православ дініне сенушілер қатарына негізінен орыс, украин ұлттарының өкілдері, протестант дініне сенушілер қатарына немістер, рим-католик дінін тұтушыларға – неміс, поляк, тб.б. ұлт өкілдері кірді.

Ислам дініне оралу тенденциясы қазақ және басқа да түркі тілдес халықтардың сана-сезімдерінің өсуі және ұлттық мәдениеттің өсуі мен дамуына байланысты.

Алайда тұрғындар арасындағы мұсылмандардың діни көтерілуі туралы айту ға әлі ерте. Бүгінгі Исламның негізінде адамдардың өз еркімен, өз ықтиярымен сену қағидасы жатады. Сондықтан адамдардың сана-сезімінде дін мен этникалық сана-сезім қалыптасты.

Тұрғындардың басым көпшілігі үшін дін тұту ішкі діни сенім емес, сыртқы көрініс болып табылады, себебі олар кейбір діни қарапайым дәстүрлерді сақтайды, кейде мешітке, шіркеуге барады.

28 Кесте. Қарғалы ауданы тұрғындарының дін тұтуы

	мұсылмандар	православтар	католиктер	Діни ұстанымым жоқ
1.14-тен 29 жасқа дейінгі жастар	66,7%	19,4%	0,8%	13,2%
2. 30 және одан жоғары жастағы тұрғындар	66,2%	19,7%	-	14,1%

Қарғалы ауданы жастары мен ересек тұрығындары негізінен мұсылман, православ, католик діндерін тұтады.

Ғылыми-техникалық өзгерістерге байланысты қазіргі кезде дінге сенушілер арасында жастардың көбейгені байқалады. Белсенді діншілдер әртүрлі деңгейдегі тұлғалар, сондықтан белгілі бір әлеуметтік-психологиялық портретті көру мүмкін емес.

Оқу орындарында, отбасында жастардың психологиялық жүктемелері көбейді. Дінге сенушілердің мотивтері әртүрлі. Біреулер үшін дін – дүниеге көзқарастың шындық дүниені бұрмалап бейнелендіруші формасы, екніші біреулері үшін ол дүниеге көзқарастың  қоғамдық тарихи  формалары ретінде дүниені түсіндірудің және адамдардың  санасы мен мінез құлқына  ықпал жасаудың ұқсас міндеттерін шешеді. Үшінші біреулерді діни сезім қызықтырмайды, діни культтің өзі болып табылады.

Жастар арасындағы дін туралы мәліметтердің әртүрлі болуы, техниканың дамуына байланысты түрлі теріс пікірлер жастарды адастырады. Діни көзқарас үстем болған ол жылдарда өздігінше еркін пайымдау жасауға тек тиісті білімі бар, ақыл – ойы жетік, рухани жағынан табанды адамдар ғана адамдар қабілетті болды. Ал адамдардың басым көпшілігінің дүниеге көзқарасы дін мен мешіт, шіркеу тағайындаған түсініктерден, адмгершілік мінез – құлық талаптарынан тыс шыға алмады. Тек білім мен мәдениет өскен, ғылыми прогресс іске асқан соңғы екі – үш ғасырда ғана философиялық  көзқарас, зерттеулер кеңінен  тарай бастады.

Әлеуметтік факторлардың ішінде отбасындағы кикілжіңдер, отбасының бұзылуы, теріс тәрбие жастардың тұлға ретінде қалыптасуына зиян келтіреді. Осындай жағдайда заң бұзушы, құқық бұзушы кәмелетке толмағандар саны артады.

Ішімдік пен есірткі жастардың бүгінгідей әлеуметтік ортаға бейімделуіне кедергі жасайды, өздерін сенімсіз көрген жастар зиянды заттарға үйір болады. Олардың нашар көңіл-күйі психологиялық жағынан айналадағы адамдарға да кері әсерін тигізеді.