66 Кесте. Қарғалы ауданы тұрғындарының жемқорлық қылмыстың алдын алу саясатының тиімділігі туралы пікірі

	иә, тиімді	тиімсіз дегеннен гөрі тиімді	тиімді дегеннен гөрі тиімсіз	тиімсіз	жауап беруге қиналамын	Жүргізілмейді
1.14-тен 29 жасқа дейінгі жастар	33,3%	38,8%	12,4%	9,3%	5,4%	,8%
2. 30 және одан жоғары жастағы тұрғындар	9,9%	50,7%	22,5%	11,3%	5,6%	0,0%

Осылайша, аудан тұрғындарының басым көпшілігі Қарғалы ауданындағы жемқорлық құқыбұзушылық пен қылмыстың алдын алу саясатын тиімді деп бағалайды.

37 Диаграмма. «Сіз немесе Сіздің отбасы мүшелерінің бір рет болса да осындай жағдайларда пара берген кездеріңіз болды ма?» деген сұраққа тұрғындардың жауаптары.

Жемқорлықты анықтау үшін «Сіз немесе Сіздің отбасы мүшелерінің бір рет болса да осындай жағдайларда пара берген кездеріңіз болды ма?» деген жасырын сұрақты пайдаландық.

Бұл көрсеткіш респонденттердің қазіргі әлеуметтік-экономикалық жағдайда ғана емес, сонымен бірге өткен жылдарда да жемқорлық туралы тәжірибесінің барын (жоғын) көрсетеді.

Жастардың 15,5%-ы және ересек тұрғындардың 31%-ы бұл сұраққа «иә» деп жауап берді. Бұндай жағдаймен кездескендер: жастар - (84,5%) және ересек тұрғындар -69%).

67 Кесте. «Сіз немесе Сіздің отбасы мүшелерінің бір рет болса да осындай жағдайларда пара берген кездеріңіз болды ма?» деген сұраққа тұрғындардың жауаптары.

	иә, ондай жағдай болды	жоқ, ондай жағдай болған жоқ
1.14-тен 29 жасқа дейінгі жастар	15,5%	84,5%
2. 30 және одан жоғары жастағы тұрғындар	31,0%	69,0%

Зерттеу қорытындысы көрсеткендей, жастарға қарағанда 30 жастан жоғары тұрғындар жемқорлық деректерін көбірек кездестіреді.

38 Диаграмма. Қарғалы ауданы тұрғындарының үкімет, жол полициясы, салық полициясы, сот және басқа да мемлекеттік құрылымдар тарапынан болатын басымшылықтан қорғалуы

Жастардың басым көпшілігі 66,7% және ересек тұрғындардың 53,5%-ы өздерін үкімет, жол полициясы, салық полициясы, сот және басқа да мемлекеттік құрылымдар тарапынан болатын басымшылықтан қорғалдым деп санайды. Жастардың 33,3%-ы және ересек тұрғындардың 46,5%-ы өздерін үкімет, жол полициясы, салық полициясы, сот және басқа да мемлекеттік құрылымдар тарапынан болатын басымшылықтан қорғалмағанмын деп санайды.

68 Кесте. Қарғалы ауданы тұрғындарының үкімет, жол полициясы, салық полициясы, сот және басқа да мемлекеттік құрылымдар тарапынан болатын басымшылықтан қорғалуы

	иә	Жоқ дегеннен гөрі иә	Иә дегеннен гөрі жоқ	жоқ
1.14-тен 29 жасқа дейінгі жастар	35,7%	31,0%	12,4%	20,9%
2. 30 және одан жоғары жастағы тұрғындар	29,6%	23,9%	26,8%	19,7%

Осылайша, аудан жастары мен ересек тұрғындарының жартысы өздерінің құқықтарының қорғалғандығын көрсетті.

Қорғалу сезімі әлеуметтік-психологиялық санатты көрсетеді, алдымен қоғамыдқ қарым-қатынастың тұтас кешеніне тартылған жеке тұлғаның жайлы күйін көрсетеді.

Қылмыстың қауіп алдындағы қорқыныш бір жағынан, қорғансыздық сезім - екінші жағынан қылмыстық жағдайларды туғызатын әртүрлі аспектер болып табылғанын атап көрсету қажет.

Кез келегн жерде, кез келген уақытта өзін қорғалдым деп санайтындар да қылмыскерлердің алдында қорқыныш сезімде болады, себебі олар толық қауіпсіздікке ешқашан кепіл берілмейді.