2. Сандық құрылғыларды синтездеу.

Екілік сандарды көрсетудің түрлері

• Табиғи формасы немесе нүктесі тұрақты

нүкте барлық сандарға қарағанда бір позицияда орналасып , бүтін және бөлшек бөліктерін айырады. Бұл форма қарапайым бірақ сандарды көрсету диапзоны кішкентай. Сондықтан бұл форма кәзіргі компьютерде тек қана бүтін сандрды көрсетуге пайдаланылады. Номиналды формасы немесе нүктесі жылжымалы әр сан екі цифрлар тобымен көрсетеді. Цифрлардың 1- мантиса, 2 тобы – рет (дәреже, порядок) Мантиса әрдайым бірден кіші болады. Ал рет бүтін сан болады N=±M* P±P Мұндағы M саны - санның мантиссасы, яғни M<1, P саны - сан рет д.а. P- санау жүйесінің негізі.

Компьютерде барлық сандар нүктесі жылжымалы формасында нормальді түрінде сақталады. Мантисаның үлкен разяды 1 –ге тең санды нормальды сан д.а. Дербес нормальдың ішінде ақпарат екілік немесе екілік ондық санау жүйесінде көрсетіледі. Екілік ондық санау жүйесі 0 –ден 15 дейін төрт екілік цифрмен беріледі. Кез келген ақпаратты енгізуде немесе шығару кезінде ақпаратты кескіндеуге арнайы кодтар пайдаланылады. Ол кодтар жүйесі ASCII , яғни ақпаратты алмастыруға пайдаланатын Американдық стандарттық код.

Екілік алфавитте 0 немесе 1 белгілерін ондық алфавиттен ажырату үшін екілік код деп атаймыз. Кодталатын символдардың тобын кодтау кестесі деп атаймыз.

Кодталған кесте 16 жатық ,16 тік жолдан тұрады. Кестедегі символдың орны 16-лық код арқылы кодталған кесте екі бөліктен тұрады. -стандартты -альтернативті

Стандартты бөлікке 0-ден 127-ге дейінгі кодтар цифрлар, латын алфавитінің әріптері компьютер жұмысын басқаратын арнайы символдар орналасқан.

Альтернативті бөлікте 128-ден 255-ке дейін бұл жерде ұлттық әріптер (орыс, қазақ) кейбір арнайы символдары орналасқан.

Есептеу техникасында 0 мен 1-ден тұратын екілік сан таңбалары арнайы термин яғни бит деп аталады. Бит- ағылшын тілінде екілік таңбада дегенді білдіреді. Осыған лайықты өлшемдер қабылданған. 8 бит -1 байт Жалпы сандарды 2 бөлікке бөлеміз - позициялық - позициялық емес

Позициялыққа: 10 2 8 16 Позициялық емес|:V(5),X(10) римдік жазулар

1854 жылы Джордан Буль логикалық алгебраны ұсынды. Логика алгебрасы бұл математикалық логиканың бөлігі болып саналады. Мұнда барлық элементтердің мәні екілік жиында анықталады. Логика алгебрасында логикалық айтылымдармен жұмыс атқарылады. Айтылым бұл ақиқат (мәні 1-ге) немесе жалған (мәні 0-ге) мәнді болатын кез-келген сөйлем.

Базалық логикалық операциялар. Коньюнкция AND F=A*B Егер екі айнымалының мәні 1-ге тең болса, тек сонда ғана коньюнкцияның мәні 1-ге тең болады. Дизьюнкция

Егер кез-келген айнымалының немесе екеуінің де мәні 1-ге тең болса, онда дизьюнкцияның мәні 1-ге тең болды. Инверсия

Айнымалының мәнін инверсиялайды (0-ді 1-ге, 1-ді 0-ге ауыстырады) Басқа да жиі қолданылатын операторлар Пирс бағыттаушысы немесе пирс стрелкасы AND операциясының инверсиясы б.т. NOR

38. Шеффер штрихы OR операциясының инверсиясы б.т. Кез-келген цифрлық құрылғының базалық қалау блоктары ретінде ауыстырғыш логикалық элементтер пайдаланылады. Оларды-вентиль деп атайды. Вентиль-бұл электрондық схема. Оның кеңістік нүктесіне берілген сигнал Буль операциясы көмегімен өңделіп, шығыстық нүктесінде түрлендіріп шығарылады.