- •«Металлургия өндірісінің технологиясы - 1»
- •1. Металдардың жіктелуі
- •2. Металдар мен қорытпаларды өндіруге арналған материалдар
- •3. Шойын өндірісі
- •4. Жану үрдістеріне жалпы сипаттама
- •5. Газ қоспаларында жанудың жалпы кинетикасы мен механизмі
- •6. Тығыз қабаттағы газ бен шикіқұрам арасындағы жылу алмасу заңдылықтары
- •7 Домна пешіндегі тотықсыздану үрдістері
- •8. Пештің жоғарғы бөлігінде гидраттар мен карбонаттардың ыдырауы
- •9. Шикіқұрам қабатына қойылатын талаптар
- •10 Агломерациялық үрдіс
- •11. Домна пешінің құрылымы
- •12. Домна шикіқұрамының құрамы
- •13. Домна пешіндегі шикіқұрам мен газ қозғалысы
- •14. Мартен пешінің құрылысы
- •15. Мартендік әдіспен болат өндіру
- •16. Мартен пешінің жұмысы
- •17. Үздіксіз әрекетті агрегаттардағы болат өндіру
- •18. Болаттардың жіктелу
- •19 Үрдістің негізі мен жалпы сұлбасы
- •20 Балқыту технологиясы
- •23 Оттегілі-конверторлы балқытудың үрлеу режимі
- •24. Оттегімен донналы үрлеу
- •25. Үрлеудің аралас әдістері
- •26. Болаттың мартендік өндірісі
- •27. Мартендік үрдістің жалпы сипаттамасы
- •28 Негізгі мартендік үрдіс
- •29 Қышқылды мартендік үрдіс
- •30. Екі ванналы болат балқыту пештері
- •31. Электпештерінде болат өндіру, электрпештері жөніндегі жалпы мағлұматтар, болат балқытуға арналған электр пештерінің жіктелуі
- •32. Болат балқытуға арналған доғалы пештер, үрдіс технологиясы мен әртектілігі
- •33. Индукциялық балқыту пештері, қарсылық пештері
- •34. Ферроқорытпалардың жіктелуі мен тағайындалуы
- •35. Ферроқорытпа үрдістерінің әр түрлі типтерінің ерекшеліктері
- •36. Ферроқорытпа үрдістерінің түрлеріФерроқорытпа үрдісінің түрлері
- •37 Ферроқорытпа сапасына қойылатын жалпы талаптар
- •38. Шикізат материалдарын дайындау және пирометаллургиялық тәсілмен мыс алу
- •39 Концентраттарды күйдіру
- •40. Шағылдыру және электрлік пештерде штейнге балқыту
- •41. Шахталық пештерде штейнге балқыту
- •42. Мысты штейндерді айырбастау
- •3 Сурет – Штейнді үрлеуге арналған конвертердің сұлбасы: а-тік қима; б – көлденең қима
- •43. Мысты тазарту
- •44. Алюминий және оның қосылыстарының қасиеттері
- •45. Глинозем құрамды кендер және минералдар
- •46. Ферроалюминий технологиясы
- •47. Силикоалюминий технологиясы (SiAl)
- •48. Титанның және оның қоспаларының қасиеттері
- •49. Шикіқұрам материалдары
- •50. FeTi - ды карботермиялық балқыту
- •51. FeTi - ды алюмотермиялық балқыту
- •52. Титан технологиясы
- •53 Ферровольфрам өндірісі
- •54 W қасиеті
- •55 Вольфрам жүйелері
- •56. Вольфрамның кендері және дайын өнімдері
- •59. Ванадий және оның темірмен қоспалары
- •60. Ванадий кендері және кендерді бөліп алу
- •61. Өндіру технологиясы
25. Үрлеудің аралас әдістері
Донналы үрлеу конверторларының қолдану тәжірибесі мен ваннаның қарқынды аралас білуімен байланысты осы үрдістің технологиялық артықшылықтары соңғы жылдары аралас – төменнен және жоғарыдан үрлеу жүзеге асатын конверторлы үрдіс технологиясын жасап шығаруға мүмкіндік берді. Бұл технологиямен жұмыс жасауға оттегілі конверторлардың көп мөлшері өтуде. Оттегіні фурма арқылы жоғарыдан беру келесіерді қамтитын аралас үрлеудің алуан түрлері кең таралуда:
- түпкі бөлікке кеуекті оттөзімді элементтер арқылы (LBE үрдісі) немесе түп футеревкасындағы каналдар, я болмаса құбырлар арқылы (LD = KG, LD = AB, LD = BC, TBM үрдістері) инертті газдарды үрлеу,көмірсутекті немесе бейтарап газдардан құралған сақиналы қаптамада оттегі мен инертті газдар қоспасы донналы фурмалар арқылы үрлеу (STB үрдісі) немесе қорғаныс қаптамасынсыз (LD = OTBүрдісі);
- инертті газдарды сақиналы қаптамадағы ауа донналы фурмасы арқылы үрлеу (ВАР үрдісі);
- көмірсутекті немесе бейтарап газдардан жасалған сақиналы қаптамадағы донналы фурмалар арқылы оттегі бөлігін үрлеу (LD = OB, LD = HC үрдістері);
- түп арқылы әктасты қосымша үрлеу арқылы жоғарыда көрсетілген әдістер (мысалы, К – ВОР үрдісі, бұл кезде әктасты қорғанысты қаптамадағы оттегі ағындарымен енгізіледі).
Аралас үрлеуді негізінен оттегілі үрлеу жоғарыдан жүргізілетін үрдіспен жұмыс жасаушы цехтарда қолданады. Тәжірибелер көрсеткендей, төменнен үрлеу салыстырмалы аздаған газ мөлшерінде (мысалы, 0,01 - 0,3м3 / (т · мин) аргон не азот) ваннаның араласуын қарқынын айтарлықтай жоғарылатады. Осының нәтижесінде тек жоғарыдан үрлеумен салыстырғанда келесідей артықшылықтарға қол жеткізіледі:
- үрлеу ваннаны көп көпіршіктендірмей әлдеқайда тыныш өтеді;
- металл мен қождың тотығуын төмендетеді;
- жарамды металл шығыны артады, нәтижесінде темірдің қожбен бірге жоғалуы азаяды;
- әктастың еруі жылдамдайды, яғни қождың түзілуі артады;
- үрлеу кезінде тотығатын марганец мөлшері азаяды, қож түзгіштер шығынын азайта отырып, фосфорсыздану мен күкіртсіздену дәрежесі жоғарылайды.
Бұл артықшылықтар фурманың болуы немесе түпте кеекту төсемелердің болуымен байланысты конвертордың пайдаланылуы мен құрылымының күрделенуін туғызады. Мұнымен қоса донналы үрлемелі конверторларды аралас үрлеумен ауыстыруға қатысты да жағдайлар кездескен. Бұл кезде қол жеткізілетін жалғыз артықшылық - кесекті әктасты қолдану арқылы жұмыс істеу кезінде негізгі қождың ертерек қалыптасуы жүзеге асады.
26. Болаттың мартендік өндірісі
Мартендік үрдістің жүзеге асу бастамасын 1864 жылдың 8 сәуірінен бастауға болады, бұл кез Пьер Мартиннің француз зауыттарының бірінде алғашқы балқытуды жүргізген кезі болатын.
Мартендік үрдіс регенераторлармен жабдықталған жалынды балқымалы пеш кеңістігінде жүргізіледі. Пешке жағылатын отын жалынымен біртіндеп балқитын шихта (шойын, скрап, металл сынықтары және өзге де құрамбөліктер) енгізіледі. Балқығаннан кейін ваннаға керекті температура мен құрамдағы металл алу үшін әр түрлі қоспалар қосылады, одан кейін дайын металды шөмішке салып құйып алады.
Алғашқы мартендік пештердің өнімділігі жоғары болмаған. Алайда өзінің сапасы мен арзан болуына байланысты мартендік болат өте кең қолданыс тапқан. ХХ ғасырдың басында-ақ әлемдік болат өндірісінің жартысы мартендік пештерде өндіріле бастады.