5.2. Қондырғыны сипаттау
Қондырғының эксперименталды сызбасы 5.2. суретте көрсетілген.
Қондырғы, ортамен қуалау желдеткіші (1), мен бір бірлікте орнатылған тұрақты тоқта электр қозғағыш, реостаттың көмегімен желдеткіштің айналым санын өте тез өзгертуге мүмкіндік береді.
Желдеткішке мынадай құбырлар жалғанған, сорушы құбыр (3) және айдаушы құбыр, екеуінің диаметрі бірдей (ішкі диаметрі d=220 мм).
Сорушы құбырдың шыға беріс бөлігі шеңберленген құбыршадан тұрады (5). Онда құбырға басқа заттар кіріп кетпес үшін тор орнатылған (6).
Ал айдаушы құбырдың шыға беріс ойығында ауыспалы қисық диафрагма орнатылған (7). Ол шыға беріс ойықтың ауданын, сонымен қатар айдаушы құбырдың кедергісін баяу өзгеруге мүмкіндік береді. (11) және (12) реостаттар электр қозғағыштың үстінгі бетімен құбырларда келесі өлшегіш аспаптар орнатылған:
a) Желдеткіштің айналуын анықтау үшін-тахометр (13)
b) Тұрақты электр тогының бағыты мен күшін анықтау үшін-вольтметр (8) және амперметр (9) орнатылған.
c) (16) және (17) дифференциалды манометрлермен жабдықталған (14) және (15) Пито түтікшелері орнатылған.
5.3. Жұмысты жүргізу реті
Желдеткіштің О-Н; Q-N; және Q-n сипаттамаларын алу үшін бақылау жұмыстарын жүргізеді (10-шақты бақылау). Мұғалім берген мәлімет бойынша айналым саны тұрақты болу керек (n1) (1200 айн/мин). Желдеткіш осы бақылау жұмыстарында өзінің өнімділігін (7) диафрагманың көмегімен, оның ашылуын өзгерте отырып, өзі де өзгеріске ұшырайды. Құбырдың сипаттамасын алу үшін (тордың) HC = aQC2 екінші бақылау жұмыстарын жүргізеді. (5-шақты бақылау), яғни диафрагманың ашылуы, ашып айтқанда тордың геометриялық сипаттамасы тұрақты болып қалады (онын мәнін оқытушы айтады), ал ауаның шығындалуы, желдеткіштің айналым санының өзгерту жолымен бірге өзгеріп отырады.
Сур. 5.2. Қондырғының эксперименталды сызбасы
1 – вентилятор, 2 – электрқозғалтқыш, 3 – сорғыш түтік,
4 – ығыстыратын түтік , 5 – плавный раструб, 6 – тор,
8 – вольтметр, 9 – амперметр, 10 – тахометр, 11, 12 – реостаттар,
14 – Пито түтікшесі, 16, 17 – манометрлер.
Тордағы желдеткіштің сипаттамасын тұрғызуға қажетті шамаларды Q, H, N, тәжірибе уақытысында алынған өлшегіш аспаптардың берген нәтижелерімен анықтайды.
Дифференциалды манометр (16) (1-жұмыс орын), дифманометр (17) (2-жұмыс орын), вольтметр (8) және (9) көмегімен (3-жұмыс орын), аспаптардың көрсетілулерін бір мезгілде "отчет" командасымен алады. Желдеткіштің айналым санын бақылап отырған студент (4-жұмыс орын) диафрагманы (7) жаңа жағдайға қойып және реостатты берілген айналым санына орнықтырылғаннан кейін осы команданы орындау керек.
Қондырғымен жұмысты орындау ретімен танысып болған соң орындарды белгілеу керек, сонымен қоса құбырдағы Пито түтікшесінің тұру жағдайын тексеру, дифференциалды манометрдегі сұйықтың 0 де тұруын және мұғалімнің рұқсатымен тетікті қосып желдеткішті іске қосуды қадағалау керек, ол үшін 2 реостатты сосын бағдылаушы 12 тетікті жайлап іске қосады.