- •Қазақстан республикасының білім және ғылым министрлігі м.Әуезов атындағы оңтүстік қазақстан мемлекеттік университеті
- •Зертханалық практикум
- •Оқу құралы
- •Мазмұны
- •«Процестер және аппараты» курсы жалпы инженерлiк дайындауда қорытындылаушы, ал арнаулы (инженерлiк) дайындық бағытында негiз қалаушы пән болып табылады.
- •Зертханалық жұмыс № 1
- •Құбырдың гидравликалық кедергісін анықтау
- •1.1. Теориялық бөлім
- •Қондырғыны сипаттау
- •1.3. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •Жергілікті кедергілерді анықтау
- •1.4. Есептеуді жүргізу тәртібі
- •1.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 2 сұйықтың қозғалыс режимін анықтау
- •2.1. Теориялық бөлім
- •2.2. Қондырғының сипаттамасы
- •2.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •2.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •2.5. Бақылау сұрақтары
- •Зерханалық жұмыс № 3 Қатты заттар бөлшектерін қабатының жалған сұйылу гидравликасын зерттеу
- •3.1. Теориялық бөлім
- •3.2. Қондырғының сипаттамасы
- •3.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •3.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •3.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 4 Араластыруға жұмсалған энергияны анықтау
- •4.1. Теориялық бөлім
- •4.2. Қондырғыны сипаттау
- •4.3. Жұмысты жүргізу әдісі
- •4.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •5.2. Қондырғыны сипаттау
- •5.3. Жұмысты жүргізу реті
- •5.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді талдау
- •5.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 6 Сүзу процесінің турақтыларын анықтау.
- •6.1 Теориялық бөлім
- •6.2. Қондырғының сипаттамасы
- •6.1. Қондырғының сипаттамасы
- •6.4. Тәжірибе мәліметтерш өңдеу
- •7.2.Қондырғының сипаттамасы
- •7.3. Тәжірибені жүргізу жұмыстары
- •7.4.Обработка опытных данных
- •7.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 8 жылу алмастырғыштың «түтік ішінде түтік» үлгісінің жылу өту коэффициентін анықтау.
- •8.1. Теориялық бөлім
- •8.2. Қондырғының сипаттамасы және жұмыс жүргізу методикасы.
- •8.3. Қондырғының жұмысы.
- •Қондырғыны жұмысқа қосу.
- •8.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу.
- •8. 5 Бақылау сұрақтары.
- •Зертханалық жұмыс № 9 Қондырылған колоннаның (бағананың) гидравликалық кедергісін зерттеу.
- •9.1. Теориялық бөлім
- •9.2. Қондырғыны сипаттау.
- •9.3. Тәжірибені жүргізу жұмысы
- •9.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу
- •9.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 10 радиациялық кептіру процесін зерттеу
- •10.1. Теориялық бөлім
- •Кептірудің тепе-теңдігі
- •Ылғалдың материалмен байланыс түрлері
- •Материалдың ылғалдылығы
- •Кептіру кинетикасы
- •10.2. Қондырманың сипаттамасы
- •10.3. Тәжірибені жүргізу тәсілі
- •10.4. Тәжірибеден алынған деректерді өңдеу
- •10.5. Бақылау сұрақтары:
- •Зертханалық жұмыс № 11 Сұйықтарды жай айдау
- •11.1. Теориялық бөлім
- •11.2. Қондырғының сипаттамасы
- •11.3. Тәжірибе жүргізу тәртібі
- •11.4. Тәжірибеден алынған мәліметтерді өңдеу
- •11.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 12 Қысымдағы жазық бетті сүзгіні сынау
- •12.1. Теориялық бөлім.
- •13.2. Қондырғының сипаттамасы
- •12.4. Тәжірибе мәліметтерін қорытындылау
- •12.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханал ық жұмыс № 13 Циклонда газды шаңнан тазалау
- •13.1. Теориялық бөлім
- •13.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •13.3. Жұмысты жүргізу тәсілі
- •13.4. Алынған мәліметтерді өңдеу
- •Қабылданған белгілеулер:
- •13.5. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 14 Жалған сұйылу және пневмотасымалдаудағы екі фазалы ағын гидродинамикасының негіздері
- •14.1. Теориялық бөлім
- •Қабаттың гидравликалық кедергісі
- •Жалған сұйылу жылдамдығы
- •Ұшырып әкету (еркін қозғалыс) жылдамдығы.
- •Пневмотасымалдау (Пневмотранспорт)
- •14.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •14.3. Тәжірибені орындау тәсілі
- •14.4. Тәжірибелік мәліметтерді өңдеу
- •14.6. Бақылау сұрақтары
- •Зертханалық жұмыс № 15 Сұйық ортада араластыру процестерін зерттеу
- •15.1. Теориялық бөлім
- •Арасаластыруға жұмсалған қуаттың шығыны
- •Араластырғыштары бар аппараттардағы жылдамдық өрісі.
- •15.3. Зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •15.4. Сұйықтың еркін пішінді бетін зерттегендегі зертханалық жұмысты орындау тәртібі
- •15.2. Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •Зертханалық қондырғының сипаттамасы
- •16.3. Зерттеуді жүргізу әдістемесі және тәжірибе нәтижелерін өңдеу.
- •16.5. Бақылау сұрақтары
3.5. Бақылау сұрақтары
Төзуі, жалған, критикалық (жалғансұйылу жылдамдығы), газдың жұмыс жылдамдықтары бір-бірінен қалай ажыратылады?
Қабаттың кеуектілігі дегеніміз не? Өлшенген қабаттың кеуектілігі қай аралықта болады?
Жалған сұйылу процесінде Р = f(w) байланысы, газдың жалған жылдамдығында қандай сипат алады?
Қабаттың кеуектілігі газдың шығынында қандай сипатқа ие болады?
Лященко және Архимед сандары қандай мақсатта анықталады?
Зертханалық жұмыс № 4 Араластыруға жұмсалған энергияны анықтау
Жұмыстың мақсаты: Араластыруға жұмсалатын энергияны тәжірибелік жолмен анықтау. Энергия шығынының критериалдық теңдеуінің тәжірибелік коэффициенттерін анықтау
4.1. Теориялық бөлім
Араластыруға әртүрлі технологиялық процестердің сәтті жүруінің бір шарты. Араластырудың мақсаты мен шарттарына байланысты аппараттарды бұлғауыштардың әртүрлі конструкцияларымен қамтамасыз етеді.
Араластыру процесінің өндірісте кеңінен қолданылуына байланысты химия зауыттарында осы процеске жұмсалған энергия өндірістегі барлық энергетикалық шығындардың басым бөлігін құрайды.
Сұйықтың тұрақталған қозғалысын сипаттау үшін төмендегі критериалдық теңдеуді қолдануға болады:
Eu = f(Re, Fr, Г1, Г2) (4.1)
мұндағы: Еu - Эйлер саны, Rе - Рейнольдс саны; Fr - Фруд саны; Г1, Г2 - геометриялық ұқсастық симплекстері
Бұл теңдеудегі:
(4.2)
мұндағы: ∆Р – қысымның шығыны, н/м2
ρ – сұйықтың тығыздығы, кг/м3
wор – ағын қозғалысының орташа жылдамдығы, м/с
d –анықтаушы сызықты өлшем (диаметр), м
μ- сұйықытың тұтқырлығы, Па· с
g – еркін түсу үдеуі, 9,81 м/с2
Бұлғауыштың диаметрі бұлғауышы бар аппараттардың сызықтық өлшемі ретінде алынады (бұлғауыштың қалақтары жасайтын шеңбердің диаметрі d=50мм).
Сұйықтың нақты қозғалыс жылдамдығын анықтаудың қиындығына байланысты оны пропорционалды шама бұлғауыштың айналу санымен, ал қысым шығынын пайдаланылған қуатпен ауыстырады. Сонда гидродинамикалық ұқсатық сандары төмендегідей түрге келеді:
(4.3)
мұндағы: n – бұлғауыштың айналу саны, айн./с;
N-бұлғауыштың білігіндегі қуат, Вт;
-модифицияландырылған
Эйлер саны;
-
Рейнольдстің центрден тепкіш саны;
-
Фрудтың центрден тепкіш саны;
Салмақ күшінің әсерін еске алмаған жағдайда және бұлғауыш пен ыдыстың геометриялық ұқсастығы сақталған кездегі бұлғауыш білігінің қуатын анықтайтын байланыстылық төмендегідей болады
=
С·
(4.4)
4.2. Қондырғыны сипаттау
Қондырғы ішіне араласатын сұйық құйылған ыдыстан тұрады. Төрт қалақты араластырғыш алмалы-салмалы білікке бекітілген (4.1-сурет)
Бұлғауыш электродигатель арқылы ременді беріліс көмегімен жұмысқа косылады.
Бұлғауыштың білігі айналған кезде момент пайда болады, оның мәні біліктің айналу санына, қалақтың өлшемі мен сұйықтың түріне байланысты. Момент біліктен динамометрдің тең иінді беріледі. Бұл момент іс жүзінде бұлғауыш жетегінің жұмыстық моментіне тең.
