21.Палітычны крызіс і падзелы рп. Уключэнне бел. Зямель у склад Расійскай імперыі.

З сярэдзіны 18 ст. у РП ўсё большы ўплыў стала атрымліваць “Фамілія” – група прыхільнікаў паліт. і эканамічных рэформаў на чале з магнатамі князямі Чартарыйскімі. У часы праўлення Аўгуста ІІІ іх праекты не мелі ніякага шансу на рэалізацыю, бо ўлада РП была сканцэнтравана ў невялікай суполцы кансерватыўна настроеных магнатаў. Аднак у 1764 г., дзякуючы падтрымцы Кацярыны ІІ прыхільнікі Чартарыйскіх здолелі ўзвесці на трон РП свайго стаўленіка – Станіслава Аўгуста Панятоўскага з Брэстчыны, дамагліся прыняцця шэрагу законапраектаў. Гэта выклікала незадаволеннасць Пецярбурга і Берліна. Сейм 1767 прызнаў роўнасць веравызванняў, і адмяніў большасць прынятых рэформаў. Частка эліты паўстала супраць караля. Але яны праігралі бітву. Вынікам паражэння стаў першы падзел РП (1772): Усх. Беларусь адыйшла да Расіі, поўдзень польшы і зах.Украіна – да Аўстрыі. польскае Памор’е да Прусіі.

Па рашэнню сейма пры каралю быў створаны орган выканаўчай улады – Пастаянная Рада, якая мела 5 дэпартаментаў(замежных спраў, паліцыі, абароны, юстыцыі, і фінансаў), што знаходзіліся пад кантролем 36 прадстаўнікоў сената і сейма. Колькасць нас-ва ВКЛ за 18 ст. ўзрасла да 4,8 млн чал. Разам з тым далейшае эканамічнае развіццё ўсё ж не было магчымым без рэфармавання дзярж. ладу. Чарговая спроба карэнных пераўтварэнняў адбылася на Вялікім альбо Чатырохгадовым сейме(1788-1792 гг.), згодна з яго рашэннямі армія была павялічана да 100 тыс. чал., было прынята рашэнне аб стварэнні незалежнай ад Масквы аўтакефальнай праваслаўнай царквы, была прынята 3 мая 1791 г. Канстытуцыя РП.

Але Расія і Прусія былі незадаволены гэтымі падзеямі. Менавіта з гэтай прычыны Пецярбург і Берлін паспяшылі аказаць ваен. “дапамогу” нешматлікім праціўнікам рэформаў з ліку кансерватыўнай шляхты. 14 мая 1792 г. у м. Таргавіцы на Украіне быў агучаны акт аб утварэнні канфедэрацыі. Яе стварэнне дало падставу Расіі ўвесці свае войска ў Беларусь. У 1792 г. пад Мірам і Брэстам яны разбілі войска ВКЛ. Адначасова з гэтым армія Прусіі заняла частку тэр-рыі Польшчы. У выніку кароль і магнаты былі вымушаны далучыцца да канфедэратаў і адмовіцца ад рашэнняў, прынятых Чатырохгадовым сеймам. Да таго ж пад прымусам Пецярбурга спецыяльна сабраны сейм у Гродне ў 1793 г. афіцыйна зацвердзіў умовы другога падзелу РП. Да Рас. імперыі адышла Цэнтральная Беларусь і большая частка Украіны, а Прусія ў сваю чаргу захапіла заходнія ваяводствы Польшчы. Пасля падаўлення паўстання пад кіраўніцтвам Т. Касцюшкі, якое адбылося 24 сакавіка 1794 г., у жніўні 1795 г. была заключана дамова паміж Расіяй, Аўстрыяй і Прусіяй аб канчатковым(3-ім) падзеле РП. 25 лістапада 1795 г. у Гродне Станіслаў Аўгуст адрокся ад трона.

22.Канфесійная сітуацыя на бел. землях у 14-16 стст. Рэфармацыя і контррэфармацыя. Брэсцкая царкоўна-рэлігійная унія.

Геаграфічныя адкрыцці адкрылі перад еўрапейцамі дзверы ў невядомыя землі і такім чынам падарвалі ўсталяваныя схаластычныя ўяўленні ад чалавеку і Сусвеце. Усё гэта суправаджалася аслабленнем тысячагадовага панавання каталіцкай царквы ў духоўным жыцці еўрапейскага грамадства. Распачаты з гэтай прычыны рэфарматарскі(пратэстанскі) рух быў выкліканы, па-першае, жаданнем шырокіх колаў насельніцтва зрабіць царкоўныя падаткі меншымі, абрады – больш таннымі, пропаведзі – больш зразумелымі; па-другое, мацнеючыя нацыянальныя дзяржавы адчувалі патрэбу ва ўласнай ідэалагічнай базе і жадалі мець падкантрольныя па сабе царкоўныя інстытуты; па-трэцяе, дваранства і буржуазія прэтэндавалі на вялізныя зямельныя ўладанні каталіцкіх кляштараў(у Англіі ім належала да 40 % усіх асвоеных тэр-рый); па-чацвёртае, пратэстанскі рух дазваляў кансалідаваць грамадства для правядзення радыкальных буржуазных пераўтварэнняў. Вынікам рэфармацыі стала стварэнне з пачатку 16 ст. шэрагу пратэстанцкіх цэркваў, якія адасобіліся ад каталіцтва. У большасці краін Германіі і Скандынавіі атрымала распаўсюджванне лютэранства, у Швецыі і Нідэрландах – кальвінізм, у Англіі – англіканская царква. Агульнымі для ўсіх іх былі спадзяванне на выратаванне праз асабістую веру і без дапамогі царквы, адмова ад асобнага стану святара ў грамадстве, прызнанне Бібліі адзінай крыніцай веравучэння, прыняцце толькі некаторых з таінстваў(хрышчэнне і прычасце). Хуткае распаўсюджванне пратэстантызму прымусіла Ватыкан прыняць шэраг захадаў, якія ў далейшым атрымалі назву Контррэфармацыі. У першую чаргу яны былі накіраваны на ўмацаванне пазіцый каталітызму ў свеце.

Асноўныя палажэнні Контррэфармацыі былі выпрацаваны на знакамітым Трыдэнцкім Усяленскім саборы, які з перапынкамі працягваўся з 1545 па 1563 г. У яго пастановах была ўмацавана ўлада Рымскага папы і біскупаў, пацверджаны асноўныя дагматы каталіцкага вучэння. Трэба адзначыць, што ўплыў Контррэфармацыі адчуваўся ва ўсім свеце. Найбольш вядомымі негатыўнымі праявамі яе ажыццяўлення сталі: бязлітасная дзейнасць судоў інквізіцыі ў Іспаніі, а таксама Варфаламееўская ноч у Францыі(24-25 жніўня 1572 г.), калі былі забіты тысячы французскіх пратэстантаў(гугенотаў).

Росквіт айчынай культуры і Рэфармацыі былі кароткімі. Контррэфарм. хутка дасягнула Бел.1569 першыя манахі езуітскага ордэна на чале з Скаргам прыбылі у Вільню і адкрылі першую навучальную установу для свецкай моладзі. 1579 рэарганізавалі у акадэмію. У наступныя дзесяцігодзі езуіты манапалізавалі асветніцкую справу ва усей РП. Адсутнасць платы за навучанне і вял. кол-сць школ павысілі адуканаванасць насельніцтва. Заснаваныя першыя аптэкі і шпіталі.,тэатры. Езуіты абвастрылі рэлігійнае пытанне у РП – галоўныя ініцыят. массавых пагромаў пратэстанскіх абшчын. Канфлікты з праваслаўным насельніцтвам. Дзенасць езуітаў размежавала Беларусь і абумовіла яе акаталічванне. Беларусь перажывала “залаты век”, дзякуючы езуітам былі кантакты з еўрапейскімі краінамі.

Брэсцкая царкоўная унія – аб’яднанне праваслаўнай царквы Украіны і Беларусі з каталіцкай царквой (1596г) пры падначаленнасці праваслаўнай царквы Папе Рымскаму. У выніку уніі з’явілася уніяцкая царква.

Праваслаўныя епіскапы ўспрымалі унію як:

• незадаволенасць умяшаннем у царкоўныя справы мяшчанства

• жаданне вызваліцца ад падначаленнасці ўсходных патрыярхаў

• дамагчыся равенства з польскімі епіскапамі