- •Isbn 9965-620-31-8
- •Isbn 9965-620-31-8 4310020000
- •Пəннің негізі түсініктері
- •1 Тақырып. Мемлекет жəне құқық теориясының жалпы сипаттамасы
- •2 Тақырып. Мемлекет жəне құқық теориясының пəні мен əдістері
- •3 Тақырып. Мемлекеттің пайда болуы
- •1. Мемлекетке дейінгі кезеңдегі əлеуметтік билікке жалпы сипаттама.
- •2. Мемлекеттің пайда болу себептері.
- •3. Мемлекеттің пайда болу нысандары.
- •Мемлекеттің пайда болуы туралы теориялар
- •4 Тақырып. Мемлекеттің түсінігі жəне мəні
- •1. Мемлекеттің түсінігі жəне белгілері.
- •2. Мемлекеттік билік əлеуметтік биліктің ерекше түрі ретінде.
- •3. Мемлекеттің мəні.
- •5 Тақырып. Мемлекеттің функциялары
- •1. Мемлекет функцияларының түсінігі.
- •2. Мемлекет функцияларының түрлері.
- •3. Мемлекет функцияларын жүзеге асырудың нысандары.
- •6 Тақырып. Мемлекет механизмі
- •7 Тақырып. Мемлекет нысаны
- •8 Тақырып. Мемлекет типтері
- •1. Мемлекет типінің түсінігі.
- •2. Мемлекеттерді типке бөлудегі формациялық тəсіл.
- •3. Мемлекеттерді типке бөлудегі өркениетті тəсіл.
- •9 Тақырып. Қоғамның саяси жүйесі
- •1. Қоғамның саяси жүйесінің түсінігі.
- •2. Саяси жүйелердің түрлері.
- •3. Қоғамның саяси жүйесіндегі мемлекеттің орны мен рөлі.
- •10 Тақырып. Құқықтық мемлекет
- •1. Құқықтық мемлекеттің түсінігі жəне қағидалары.
- •2. Биліктің тармақтарға бөлінуі құқықтық мемлекеттің қағи-дасы ретінде.
- •3. Мемлекет пен тұлғаның өзара жауапкершілігі.
- •Құқықтық мемлекет идеясының пайда болуы мен дамуы
- •11 Тақырып. Мемлекет жəне қоғам
- •1. Мемлекет пен қоғамның өзара қатынасы.
- •2. Азаматтық қоғамның түсінігі жəне құрылымы.
- •12 Тақырып. Құқықтың пайда болуы
- •13 Тақырып.
- •14 Тақырып. Құқықты түсінудегі қазіргі кезгі бағыттар
- •15 Тақырып. Құқықтың қағидалары мен функциялары
- •1. Құқықтың қағидаларының түсінігі жəне түрлері.
- •2. Құқықтың функцияларының түсінігі жəне түрлері.
- •16 Тақырып. Құқықтың типтері
- •2. Құқықтың тарихи типтері.
- •Əлеуметтік нормалар жүйесіндегі құқық
- •18 Тақырып.
- •2. Құқықтық реттеу пəні мен əдісі құқық нормаларын салалар-ға бөлу негіздері ретінде.
- •3. Құқық саласы.
- •4. Құқық институты.
- •19 Тақырып. Тұлға, құқық, мемлекет
- •1. Тұлғаның құқықтық мəртебесі.
- •2. Мемлекет пен құқықтың арақатынасы.
- •3. Экономика, саясат пен құқықтың арақатынасы.
- •20 Тақырып. Құқықтың қайнар көздері
- •21 Тақырып. Құқық нормалары
- •Заңдық күші бойынша төмендегідей тармақталады:
- •Заңға тəуелді актілер
- •Құқықтық нормалардың түрлері
- •22 Тақырып. Құқықшығармашылық
- •1. Құқықшығармашылықтың түсінігі жəне түрлері.
- •2. Құқықшығармашылықтың қағидалары.
- •3. Құқықшығармашылық процестің кезеңдері.
- •2. Құқықшығармашылықтың қағидалары.
- •3. Құқықшығармашылық процестің кезеңдері.
- •23 Тақырып. Заңңаманы жүйелеу
- •1. Нормативтік-құқықтық актілерді жүйелеудің түсінігі мен түрлері.
- •2. Құқық жүйесі мен заңнама жүйесі.
- •24 Тақырып. Құқықтық қатынастар
- •25 Тақырып. Құқықты жүзеге асыру
- •26 Тақырып. Құқық нормаларын түсіндіру
- •2. Түсіндіру тəсілдері.
- •3. Субъектілер бойынша түсіндіру түрлері.
- •4. Көлемі бойынша түсіндіру түрлері.
- •27 Тақырып.
- •1. Құқықтық мінез-құлықтың түсінігі жəне белгілері.
- •2. Құқықтық мінез-құлықтың түрлері.
- •28 Тақырып. Құқықбұзушылық жəне заңды жауапкершілік
- •29 Тақырып. Құқықтық сана жəне құқықтық мəдениет
- •30 Тақырып. Заңдылық жəне құқықтық тəртіп
- •1. Заңдылықтың түсінігі жəне қағидалары.
- •2. Заңдылықтың кепілденуі.
- •4. Заңдылық пен құқықтық тəртіптің арақатынасы.
- •31 Тақырып. Қоғамның құқықтық жүйесі
- •32 Тақырып. Құқықтық реттеу механизмі
- •1. Құқықтық реттеу механизмінің түсінігі жəне элементтері.
- •2. Құқықтық реттеудің тиімділігі.
- •Мазмұны
- •050057, Алматы қ.,
5 Тақырып. Мемлекеттің функциялары
1. Мемлекет функцияларының түсінігі.
2. Мемлекет функцияларының түрлері.
3. Мемлекет функцияларын жүзеге асырудың нысандары.
1. Мемлекет функцияларының түсінігі. Мемлекет функция-лары – бұл мемлекеттің қызметінің негізгі бағыттары, олардан мемлекеттің мəні мен мақсаты көрініс табады. Мемлекеттің функциялары оның міндеттерімен тығыз байланысты, олар мем-лекеттің мəніне тəуелді болып келеді жəне оның өзгеруіне қарай өздері де өзгереді. Сонымен, мемлекет функциялары – ауыспалы сипаттағы категория. Олар мемлекет түрінің басқа түрге ауысу жағдайында да өзгереді.
2. Мемлекет функцияларының түрлері. Мемлекет функция-ларын түрлерге бөлуді əртүрлі негіздер бойынша жүзеге асыруға болады:
а) əрекет ету ұзақтығына қарай функциялар тұрақты жəне уақытша болып бөлінеді. Тұрақты функциялар мемлекет дамуы-ның барлық кезеңдерінде жүзеге асырылса, уақытша функциялар төтенше сипаттағы белгілі бір міндетті шешумен өз əрекетін жояды.
ə) маңыздылығына қарай – негізгі жəне қосымша функциялар;
б) қоғамдық өмірдің қай саласында жүзеге асырылуына бай-ланысты – ішкі жəне сыртқы функциялар.
Мемлекеттің ішкі функциялары – оның алдында тұрған ішкі міндеттерді шешудегі қызметінің негізгі бағыттары. Ішкі функ-цияларға мыналар жатады: адам жəне азамат құқықтары мен бос-тандықтарын қорғау, құқықтық тəртіпті қамтамасыз ету функция-сы, экономикалық функция, салық салу функциясы, əлеуметтік қорғау функциясы, экологиялық функция жəне мəдени функция.
Мемлекеттің сыртқы функциялары – оның алдында тұрған сыртқы міндеттерді шешуге байланысты қызметінің негізгі бағыт-тары. Сыртқы функцияларға мыналар жатады: мемлекетті қорғау функциясы, бейбіт тəртіпті сақтау функциясы, басқа мемлекеттер-мен одақтасу функциясы жəне т.б.
3. Мемлекет функцияларын жүзеге асырудың нысандары – бұл мемлекеттің функцияларын жүзеге асыруға бағытталған оның органдарының біртектес қызметі. Мұндай нысандарды екіге бөлуге болады: құқықтық жəне ұйымдастырушылық нысандар. Құқықтық нысандарға мыналар жатады:
а) құқықшығармашылық – бұл нормативтік актілерді дайындау мен шығаруға қатысты қызмет;
ə) құқыққолданушы – бұл құқық қолдану актілерін шығару арқылы нормативтік актілерді жүзеге асыруға байланысты қыз-мет, бұл заңдарды орындау мен басқарушылық сипаттағы əртүрлі мəселелерді шешуге байланысты күнделікті жұмыс;
б) құқыққорғаушы – бұл адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарын қорғауға, құқықбұзушылықтардың алдын алуға жəне кінəлі тұлғаларды заңды жауапкершілікке тартуға жəне т.б. байланысты қызмет.
Ұйымдастырушылық нысандарға мыналар жатады:
а) ұйымдастырушылық-реттеуші – бұл белгілі бір құрылымдар-дың құжаттар жобаларын дайындаумен, сайлаулар жүргізумен т.б. байланысты мемлекеттік органдардың қызмет етуін қамтамасыз етуге бағытталған ағымдағы жұмысы;
ə) ұйымдастырушылық-шаруашылық – бұл бухгалтерлік есеп-пен, статистикамен, қамтамасыз етумен т.б. байланысты жедел-техникалық жəне шаруашылық жұмыс;
б) ұйымдастырушылық-идеологиялық – бұл жаңадан қабыл-данған нормативтік актілерді түсіндірумен, қоғамдық көзқарасты қалыптастырумен жəне т.б. байланысты мемлекеттің əртүрлі функцияларын орындауды идеологиялық қамтамасыз етудегі күн-делікті тəрбие жұмысы. \
№ 9 кесте