Кривошиптің күштік есебі.

Ассур группасындағыдай, барлық күштерді көрсетіп, есептеу схемасын құру керек(5.5,а-ші сурет).

5.5-ші сурет

нүктесіне алынып тасталған шатун жағынан реакция күшін саламыз, ол жоғарыда анықталған реакция күшіне тең және қарама қарсы бағытталған.Кривошиптіңмасса центріне нүктесіне қарай ба-ғытталған жәнешамасы инерция күшін саламыз (бұл кри-вошиптің тұрақты бұрыштық жылдамдықпен қозғалатынын көрсетеді).

Кривошиптің нүктесінде тірек жағынан реакция күші әсер етеді, оның шамасын анықтау керек. Сонымен қатар, кривошипке машина-двигатель жа-ғынан әсер етіп, машинаны қозғалысқа келтіретінтеңестіруші моментті қосу керек.теңестіруші моменттің орнына, әсер ету нүктесін көрсетілген теңестіруші күшті қосуға болады. Теңестіруші момент пентеңестіруші күш-тің қайсысын қабылдау двигателден технологиялық машинағы қозғалысты беру әдісіне байланысты. Мысалда теңестіруші моментті қабылдаймыз. Кривошиптің нүктесіне қатысты күш моменті формасындағы тепе теңдік тең-деуін құру арқылы теңестіруші моменттің шамасын анықтаймыз:

, осыдан: .

реакциясын анықтау үшін күш жоспарын тұрғызамыз (5.5,б-ші сурет). Егер кривошипкетеңестіруші моменттің орнына теңестіруші күшті қойсақ, он-да ол векторлық тепе теңдік теңдеуіне кіреді және реакциясына әсер етеді.

5.4. Теңестіруші күшті н.Е. Жуковский әдісімен анықтау.

Бұл әдіс мүмкіндік орын ауыстыру принципіне негізделген: егер жүйе тепе теңдікте болса, онда осы күштердің әсер ету нүктелерініңмүмкіндік орын ауыстыруына жұмсалатын элементар жұмыстардың қосындысы нольге тең болады. Барлық жұмыстарды, осы жұмыстар жасалатын шексіз аз уа-қытқа бөлуге болады, онда элементар жұмыстарды лездiк қуатпен алмасты-руға болады және принципті төмендегідей түрлендіруге болады: егер күштер жүйесі тепе теңдікте болса, ондалездiк қуаттар қосындысы нольге тең, яғни:

.

Бірінші қосынды сыртқы күштердің лездiк қуаттарының қосындысы, ал екінші қосынды -теңестіруші күштің лездiк қуаты. 5.6-шы суретте көрсетілгендей, жылдамдығымен қозғалатын механизм звеносының нүктесі берілген.

5.6-шы сурет

Бұл нүктеде жылдамдық бағытымен бұрыш құрайтын сыртқы күш әсер етеді. Бұл күштің лездік қуаты келесі формуламен анықталады: . Жылдамдық векторын кез келген жаққа на 90º-қа бұрамыз жәнеаяғы әсер ету сызығы бойындағы нүктесі сәйкес келетіндей жылжытамыз.Бұрылған жылдамдық векторының бас жағынан күштің әсер ету сызығына перпендику-ляр түсіреміз.

Бұл перпендикулярдың ұзындығы: . Егер күш қуатының теңдеуін жылдамдық масштабына бөлсек, онда: , теңдеудің оң жа-ғындағы күш пен иіннің көбейтіндісі, осы күштің моментіне тең болады.Олай болса, күштің лездік қуатын бұрылған жылдамдық векторының әсер ету нүктесіне қатысты момент ретінде жазуға болады.Бұндай операцияны кез келген сыртқы күш үшін жасауға болады, онда қуаттың нольге тең теңдеуінің орнына моменттің нольге тең теңдеуін жазуға болады: . Осыдан келесі қортынды шығаруға болады: егер механизм тепе теңдікте болса, онда оның кез келген жаққа 90º бұрылған жылдамдық жоспарынның сәйкес нүктелерінде сыртқы күштер әсер ететін болса, шартты қатты рычаг ретінде тепе теңдікте болады.

5.7-ші сурет

Бұл қортынды теңестіруші күшті анықтауға мүмкіндік береді.

Мысал ретінде 5.7-ші суретте көрсетілген кривошипті - сырғытпалы меха-низмді алып, оған екі күшпен әсер етеміз. 90º бұрылған жылдамдық жоспарын тұрғызамыз және жылдамдық векторларының аяғына, бағыттарын сақтай оты-рып күштердің әсер ету нүктелерін орналастырамыз. Кривошиптің нүктесін-дегі жылдамдық векторының аяғына кривошипке перпендикуляр теңестіруші күшті орналастырамыз. Қатты рычаг ретінде, жоспардың полюсіне қатысты моменттер формасындағы жылдамдық жоспарының тепе теңдік теңдеуін жа-замыз:

,осыдан: .

Бақылау сұрақтары:

1. механизм кинетостатикасының негізгі мақсаты не?

2. кинетостатика есептерін шығару қандай шамалар белгілі болуы керек?

3. Даламбер принципі?

4. босату принципі дегеніміз не?

5. кинематикалық жұптағы теңдiк және қарсы әрекет принципін түсіндір.

6. кинематикалық жұптағы күштердің қандай параметрлері белгілі және белгісіз?

7. қандай кинематикалық тізбек статикалық анықталған және неге?

8. қандай жағдайда механизмде инерция күші пайда болады?

9. звеноның жазықтықтағы әр түрлі қозғалысына инерциялық әсер қалай есептеледі? Қажетті формуланы көрсет.

10. механизмнің күштік есебі қандай ретпен жүргізіледі?

11. механизмнің күштік есебінің әдістерін ата.

12. екінші классты Ассургруппасының векторлық формадағы тепе теңдік теңдеуін құру керек.

13. реакцияның тангенциал құраушысықалай анықталады?

14. жетекші кривошиптің күштік есебінің ерекшелігі?

15. теңестіруші момент (теңестірушікүш) дегеніміз не? Олар қандай шарт-тан анықталады?

16. кривошип пен тіректегі кинематикалық жұптың реакциясын анықтаудың айырмашылығы (теңестіруші момент немесе күш әсер еткен жағдайда)?