4.2 Тиелген ресурстарды жоғары өзіндік критерийі бойынша бөлу

Тиелген ресурстарды жұмыс түрі бойынша бөлу есебі – ұстап тұру минимумы критері бойынша, бірақ максималды өндіру критері бойынша және ресурстардың минимальбі шығыны бойынша тиелінеді. Бұл жағдай есеп Л.В Канторовичтің рұқсат етілген көбейтулер методімен шешіледі. Темір жол көлігі үшін мұндай есеп торап табылады. Егер аудан вагондардың бос жүрісімен тиеу жеріне жетпей қалатындай қте кішкентай болса, онда вагондардың рациональді бөлігінің бірден-бір критерін орта статикалық күшінің максимумына жету болып табылады.

Бекет, торап және телім үшін әртүрлі жүктердің тонна бойынша жөнелтілуі және әртүрлі типті бос вагондар саны , сонымен қатар жөнелтілу мүмкін емес жағдайда

Жалпы статикалық күштің максимумын беретін әртүрлі түрі бар вагондарды әрбір түрі бойынша бөлуді анықтау қажет. Жүкке берілетін j вагон түрінің санын келтіру арқылы келесі формуланы аламыз:

a)

б)

в)

Егер рұқсат етілген көбейтулер мынадай жолдармен шешіледі:

Мәліметтер қатары вагон түріне, бағалы жүк түріне сәйкес келетін кестеге енгізіледі. Соңғы екі бағаны артық және жетіспейтін вагондар көлемі мен қолданылатын вагонның әрбір түрінің суммасы үшін, жүргізілген кестенің ұяшық бұрышында күштің техникалық нормалары келесі кестелерінде

Матрицасыының қойған ұяшықтары үшін.

2)Бос емес вагондардың әрбір түрінің санын анықтаймыз

Вагондардың артық (+) және жетіспеушілігі (-):

Егер барлығы

болса , онда есептеу аяқталады , қабылдарған мәндер оптимальді шешім береді.

болған жағбайда пунктке өтеміз.

3) Артық және жетіспеушілік қатарларын классификациялаймыз

Қатарлары жетіспейді , сонымен қатар келесі белгілерге бір уақытта ие болатын қатарлары

а)

б)кейбір бағандарда

мұндағы: L – жетіспеушілік қатар.

– күштің ағымдық мәндері

в)сол бағанда

мұндағы бөлімінде – артық қатардағы максимальды мәндері , ал алымында – бүкіл баған бойынша толығымен ( И –артық бағандардың көптілігі). Есептеудің бірінші циклында

5) , тандаймыз

6) Артық қатардағы барлық көбейтеміз немесе барлық жетіспеушілікті бөлеміз , осылайша күш матрицацын қайта құрамыз. Осындай бірінші қайта құрудан кейін күштің « ағымдағы берілгендері шын мәніндегң берілгендермен сәйкес келуін тоқтатылады

7)Матрицаның артық қатарларының бірінен st ұяшығын табамыз пунктан кейн p көлемі бағандағы ең көбімен тең болу үшін. Бұл ұяшықты «өткізу» ретінде қарастырамыз және оған х оң мәнін енгіземіз.Басқаша айтқанда, есептеудің алдындағы нұсқасында жеткіліксіз вагондарда тасымалданған жүк бөлім артық вагон түрінде тасымалдау үшін береміз.Нәтижесінде «жеткіліксіз вагондардың» жетіспеушілігі азаяды да есептің шешуіне жақындайды.

7 пунктен кейін 2 пунтке көшеміз, осылайша мүмкін болатын екі нәтижесінің біреуіне жеткенге дейін:

а)нақты шешімге жеткізілді , яғни 2 бөлімінде барлығы

б)барлық жүктерді бар вагондарға тиеу мүмкін еместігін куәландыратын үшінші бөлімдегі барлық қатарлар жеткіліксіз болады.Бұл жағдайда соңғы қабылдаған нұсқа жүктің мүмкін болатын көп бөлігін жөнелтуді қамтамасыз етеді.

Жалпы алғанда жетінші бөілімде

Енгізілгенде бүкіл қатардың түрлі х мәндері өзгертілінеді. Өзгеретін х және сәйкес келетін өзгертулерді , соныменқатар қайта енгілетін ауысулар х көлем

Есебімен кқрсетуге болады.Бірақ , ауыстырылатын вагондар түрінің көп еместігін байланысты ( 4-5 –тен көп емес) барлық пайда болатын тәуелділіктер ереже бойынша анық , ал қайта құрулар қиын емес.Тек шешудің барлық бөлімдерінде вагондар саны күш нормасының шарттары p мәндерімен емес , нақты р мәндерімен анықталатынын ескеру қажет.

Бір тәуліктік кестеде көрсетілген тоннадағы жүк көлемін жөнелту қажет. Шартты есепке қолда бар бос вагондар мыналарды құрайды.

Жабық сегізосьті: 30 вагон

Жабық төртосьті: 90 м кузовымен – 80 вагон

Жабық төртосьті: 120 м кузовымен – 36 вагон

Барлық мәндерді кестегі енгіземіз, мұнда «1» индексі – cегізосьті вагондарға тиеу рұқсат бөлімшелерге жөнелту көрсетілген, «2» индексімен басқа да жөнелту көрсетілген.Осылайша, әрбір жүкке екі баған сәйкес келеді.

Ұяшық бұрыштарында жүк нормалары көрсетілген.Тиеуге тиым салу кестеде күш нормасының нөлдік мәнінен белгіленеді.Осылайша, сегізосьті вагондарға сәйкес келетін картада бағандарға нөлдік нормалары қосылған.

Тиеуге барлығы 135 вагон , орта статикалық күш.Бұл көлемі берілген тиеу мен вагон паркі структирасында жоғары мүмкіндікті болып табылады.

Бастапқы нұсқада әрбір бағанда жоғары күштік ұяшықтарды пайдаланамыз.Алымында вагон саны, бөлімінде тонна саны көрсетілген. мәндері соңғы қатарда көрсетілген.

Осылайша:

Min = 1,25.

Матрицианы р соңғы қатардағы – ге бөлу арқылы мәнді аламыз.

Сұрыптау құрылғыларының экономикалық тиімділігін есептеу шаралары

Сұрыптау жолының тежеуіш позициясын енгізу есептегенде бір сұрыптау жолында пайдалану шығындарының соммалық тиімділігін алады , ол 671,400 теңгені құрайды , соның ішіңде:

• Сұрыптау паркінде вагондардың бұзылған жерлерін қысқарту 271, 050 теңге ;

• Сұрыптау паркінде вагондардың тұруын қысқарту 900 теңге;

• Қабылдау паркінде вагондардың тұруын қысқарту 232,125 теңге

Одан басқа осы енгізілген шаралармен байланысты сатымдары да бірге шығады. Мұндай шығындарға көлікпен тасу, сақтау, орнату және тоқтатқышты монтаждау, компрессорлық бекеттің өнімділігін арттыру, тоқтатқыштарға труба өткізгіштер орнату жатады. Осындай есептегенде бір сұрыптау жолына бір уақытта кететін шығындардың жалпы соммасы 867 375 теңгені құрайды.

Осыдан сұрыптау паркіне жаңа техниканы енгізуге байланысты капитал салымының жалпы соммасы:

теңгені құрайды.

Бір технологиялы тоқтатқыштар орнатылған барлық сұрыптау паркінің жалпы капитал салымының көлемін сұрыптау жолының пропорционалды санымен алуға болады:

,теңге (4.1)

мұндағы, W- сұрыптау жолдпрының саны;

K- капитал салымдары.

Δ теңге.

Тоқтатқыштың тежеуіш позициясының лимитті бағасын анықтау келесі формула бойынша орындалады:

мұндағы, - арзандау коэффициенті (0,75-0,8)

- 1 және 2 тежеуіш позициясының тоқтатқыш өнімінің базалық бағасы, теңге;

- дөңестің базалық және жаңа технологиялық жағдайында қайта өңдеу құштарлығы, ван.;

- тежеуіш позициясын енгізуден пайдалану шығындарын үнемдеу;

- тежеуіш позициясының құралымдарын пайдалану комплексіне байланысты қосымша пайдалану шығындары, теңге;

- тоқтатқыштың тежеуіш позициясының нормативті қызмет ету мерзімі, жыл;

- капитал салымының тиімділігінің нормативті коэффициенті.

- 1.045 теңге.

Тоқтатқыштың қызмет көрсету мерзімі 15 жылға алынады. Тиімділік коэффициенті 0,15.

Алдағы есептеулердің тиімділік көрсеткіші үшін келесі қосымша бастапқы берілгендер қолданылады:

• әр бұзылған вагонға кететін шығын 16 500 теңгеге бағаланады;

• көбейтілген шығын ставкасы бір ваган – сағатқа 49 теңге;

• бір маневр локомотив – сағаттың шығын ставкасы 720 теңге;

• пойызды құрастырудың оптимальді жоспарын бір қосымша өңделмейтін вагон үшін енгізе алмау себебінен жылдық ұстап қалу 8 700 теңге.

Берілген техникалық іс-шараларды қолдану мен енгізуді ұйымдастыру капитал салымдарының булгіленген нормативті мерзім ішінде қайта сатып алынуын қамтамасыздандыру үшін қажет, яғни, 7 жыл ішінде, ол елесі формула бойынша есептеледі:

жыл

Капитал салымдарының қайта сатып алыну мерзімін есептеп табу үшін техникалық қызмет көрсетудегі қосымша жұмысшылар штатын сақтауға және тежеуіш позияциясы құрылымын комплекті жөңдеуге, құралдар шығыны, жабдықтар, электр энергиясы шығындарымен байланысты қосымша жылдық пайдалану шығындарының шығуын да ескеру қажет. Бақылау бойынша бір сұрыптау жолына 193275 теңгені құрайды.

Берілген технологиялық іс-шараларды енгізуден жылдық экономикалық әсер келесіні құрайды:

Δ3 - Δ - Δ - * Δ , теңге. (4.2)

Қосымша капитал салымдарының есептік қайта сатып алыну мерзімі:

, жыл (4.3)

, жыл.

Осылайша, белгіленген нақты қымбаттылыққа қарамастан енгізілген технологиялық құрылғылар соңында өзіндік бағасын төмендетеді және жылжымалы құрамның сақталуын қамтамасыз ететін жоғарғы экономикалық тиімділікпен ерекшеленеді. Тікелей экономикалық әсерден басқа, жүк вагондарының паркін қысқартумен және маневр локомотивтерінің пайдаланатын паркінің есебінен ара-қатынастық әсер алуға болады. Одан басқа, сұрыптау бекетінде тиелген вагондардың тұру уақытын қысқарту дөңгелектегі жүк массасының бағасын төмендетуге көмектеседі. Соңында қарасты сферада орналасқан басқа шаруашылықтардың айналым құралдары қарастырылады. Парктердің жетіспеушілігі кезінде жүк вагондарының босағаннан кейін теімр жол көлігімен қосымша жүк тасымалдап және осы тұрғыда қосымша табыс пен пайда түсіреді.

Экономикалық есептелген көрсеткіштер 3.1 кестесінде көрсетілген

Экономикалық тиімділіктің есебі және капитал салымдарының қайда сатып алыну мерзімі – сұрыптау жолдарындағы вагондарды көздеп тежеу құрылғыларының құрылысы темір жол бекеттеріне ұйымдастыру – техникалық іс-шараларды енгізумен жылдық экономикалық әсерді есептеу методикасы бойынша орындалған. Технико-экономикалық есептеулер қорытындысы 3.1. кестеде көрсетілген.

«Кесте 3.1»

Технико-экономикалық есептеулер қорытындысы.

Көрсеткіштердің атауы	Өлшемі	Жаңа технологиядағы көрсеткіштер көлемі
1	2	3
1. Сұрыптау паркінде жаңа техниканы енгізуге байланысты жалпы капитал салымдары. 2. Тежеуіш позициясын енгізуден пайдалану шығындарынан үнемдеу. 3. Тежеуіш позициясының комплексті құрылғыларын пайдаланумен байланысты қосымша пайдалану шығындары. Δ 4. Жылдық экономикалық әсер.	тг тг тг тг	2179875 671400 193275 151143,75