- •Абдулкаримова р.Г. Пиротехникалық құрамдар және құралдар Алматы 2011
- •Пиротехниканың дамуы туралы қысқаша мәліметтер
- •2. Пиротехниканың физика-химиялық негіздері
- •2.1 Жану теориясының қарапайым негіздері
- •2.2 Пироқұрамдардың жануы. Жану механизмі
- •2.3 Пиротехникалық құрамдар мен құралдардың классификациясы
- •2.3.1 Әскери техникада қолданылатын жарылғыш заттар
- •3. Пиротехникалық құрамдардың негізгі компоненттері
- •Тотықтырғыштар;
- •3.1 Тотықтырғыштар
- •3.1.1 Тотықтырғыштардың классификациясы және оларды таңдау
- •2.4 Пиротехникалық заттар мен құрамдарға қойылатын талаптар
- •Пиротехникалық құрамдар мен құралдардың классификациясы
- •3.1.2 Тотықтырғыштардың қасиеттері
- •Жоғары калориялы металл қоспаларында ғана қолданылатын тотықтырғыштардың (екіншілік туындысы) қасиеттері
- •3.1.3 Тотықтырғыштардың гигроскоптылығы
- •Тұздар-тотықтырғыштардың гигроскоптылығы және ерігіштігі
- •3.1.4 Тотықтырғыштарға қойылатын техникалық талаптар
- •3.2 Жанғыштар
- •3.2.1 Таңдау және жіктеу
- •2) Органикалық жанғыштар
- •3) Жоғары калориялы жанғыштар
- •3.2.2 Бейорганикалық жаңғыштар
- •3.2.3 Органикалық жанғыштар
- •3.2.4 Жоғары калориялы жанғыштар
- •Кейбір оксидтердің түзілу жылулығы
- •Жанғыштармен олардың оксидтерінің физика-химиялық қасиеттері
- •Оксид көлемінің металл көлеміне қатынасы
- •3.2.5 Металл ұнтақтарына қойылатын техникалық талаптар
- •3.2.6 Металл ұнтақтарының өндірісі
- •3.3 Орташа калориялы бейорганикалық жанғыштар
- •3.3.1 Органикалық жаңғыштар
- •4.Байланыстырғыштар
- •4.1 Байланыстырғыштардың (цементаторлардың) пиротехникалық құрамдардағы рөлі
- •Мықтылыққа әсер ететін факторлар
- •4.3 Байланыстырғыштардың жіктелуі және олардың қасиеттері
- •Кейбір органикалық байланыстырғыш жанғыш заттардың қасиеттері
- •5. Пиротехникалық құрамдарды есептеу принциптері
- •5.1. Қос қоспалы пироқұрамдар
- •5.2 Үшқоспалы және көпқоспалы пироқұрамдар
- •6. Жану жылуы және пироқұрамдардың температурасы
- •6.1 Жану жылуын есептеу
- •1 Мысал
- •6.2 Жану жылуын эксперименталды анықтау
- •6.3 Жалынның температурасын өлшеу әдістері
- •6.3.1 Температураны өлшеудің контактілі әдістері. Термоэлектрлік әдіс
- •6.3.2 Терможұптарды дайындау
- •Оптикалық пирометрлердің түрлері
- •7. Пироқұрамдардың физикалық және химиялық тұрақтылығы
- •8. Пироқұрамдардың сезімталдығы
- •8.1 Механикалық әсерге сезімталдығын анықтау
- •Екі стехиометриялық құрамдардың соққыға сезімталдығы (кДж/м2)
- •Екіншілік қоспалардың – калий хлораты тотықтырғышымен үйкеліске сезімталдығы
- •8.2 Құрамдардың бастапқы импульсіне сезімталдығын анықтайтын факторлар
- •9. Гигроскоптылық және химиялық тұрақтылықты анықтау әдістері
- •10. Пироқұрамдардың жарылғыш қасиеттерін сынау
- •10.1 Жанудың жарылысқа айналуы
- •10.2 Пиротехникалық құрамдардың физикалық және химиялық тұрақтылығы
- •10.3 Жанудың жарылысқа айналуын зерттеу әдістері
- •10.4 Жарылыстың концентрациялық шектерін тәжірибе жүзінде анықтау
- •10.5 Жарылыстың концентрациялық шектерін есептеу
- •Пқ қолданғанда қауіпті факторлар тізімі
- •11.1. Пиротехникалық өнімдерді сынау
- •11.1.1 Жалпы жағдайлар
- •Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдердің және параметрлерінің түрлері
- •11.1.2 Сынақ үшін үлгілерді таңдау
- •11.3 Сақтауға рұқсат етілген уақыт
- •12. Пиротехникалық құралдардың қолдануы
- •12.1Химиялық заттар алатын құрамдар
- •12.2 Сіріңкелі құрамдар
- •12.3 Отшашу құрамдары
- •Түрлі–түсті отшашу құрамдары
- •13. Пиротехникалық өндірістердегі технологиялар мен құрал - жабдықтар
- •13.1 Пиротехникалық өндірістің сызбасына қойылатын талаптар
- •13.2 Компоненттерді дайындау
- •13.2.1 Компоненттерді майдалау
- •Пиротехникалық өндірістің сызбасы
- •13.2.2 Компоненттерді себу, кептіру, жинау
- •Құрамдарды нығыздау
- •13.2.3 Өнімдерді нығыздау және жинау
- •14. Өнеркәсіп тәртібі, отшашулар ұйымдастырулар және басқа да іс-шараларды жарылғыш заттармен өткізу
- •14.1 Жалпы бөлімі
- •14.2 Отшашу ұйымы құрылтайшысына қойылатын талаптар
- •14.3 От шашулардың өткізілу орны және уақыты
- •15. Өндірістік тұтану көздері және олардың алдын-алу
- •16. Электр құралдарың қолданысымен жұмыс істейтін бөлмелер мен сыртқы құрылыстардың жарылыс және өртке байланысты классификациясы
- •17. Пиротехникалық өнімдерді сынау
- •17.1 Жалпы жағдай
- •Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдерді сынау
- •17.2 Сынақ үшін үлгілерді таңдау
- •18. Өздігінен таралатын жоғарытемпературалық синтез - пиротехниканың маңызды бөлімі
- •19. Пиротехникалық құрамдардың рецептілері
- •19.1 Түрлі –түсті түтін табақшаларының дайындалуы
- •19.2 Ақ түтінді құтыларды дайындау
- •19.3 Қара түтін құтыларын дайындау
- •Қара түтінді құтылардың корпустарының өлшемдері
- •20. Жарылғыш заттар
- •20.1 Жарылғыш заттар сипаттамасы
- •20.2 Аммиак селитрасы және оның қасиеттері
- •20.3 Жарылғыш заттар қолданылуы
- •20.4 Жарылғыш заттарды дайындау әдістері
- •20.4.1 Йод , нашатыр жарылғыш қоспасын жасау
- •20.4.2 Алдамшы жарылғыш шариктер
- •19.4.3 Аз қуатты кішігірім қопарғыш
- •20.4.4 Аз қуатты магний қопарғышы
- •20.4.5 Ацетонды жарылғыш қоспа
16. Электр құралдарың қолданысымен жұмыс істейтін бөлмелер мен сыртқы құрылыстардың жарылыс және өртке байланысты классификациясы
Негізгі талаптарды химия өнеркәсібінде көп қолданатын құралдар дұрыс таңдалуына және қолдануына негізделген, себебі тізбектерді тұйықтау және ажырату кезінде шыққан ұшқындар, электр және басқа құралдардың қызған беттері тұтану көздері болып табылады.
«Электр құралдарының құрылысы» (ЭҚҚ) ережесі бойынша барлық бөлмелер мен сыртқы құрылыстар жарылысқа қауіпті және өртке қауіпті болып екіге бөлінеді. Бөлмелер мен сыртқы құрлыстардын жарылыс және өрт қауіптілігін қолданатын заттарға, материалдарға және жарылысқа қауіпті заттар жиналу мүмкіндігіне байланысты ажыратады.
Жарылысқа қауіпті заттарға тұтану температурасы 450C–тан төмен жаңғыш сұйықтықтардың булары мен газдары және төменгі тұтану шегі 65г/м3–тен төмен болатын жаңғыш шаңдар мен талшықтарды жатқызады.
Өртке қауіпті заттарға тұтану температурасы 4500C-дан жоғары жанғыш сұйықтықтар булары және төменгі тұтану шегі 65г/м3–тен жоғары болатын жанғыш шаңдар мен талшықтарды жатқызады.
Жарылысқа қауіпті бөлмелер мен сыртқы құрылыстар 6 классқа бөлінеді:
В-I класқа жарылысқа және өртке қауіпті булары мен газдары, авариялық жағдайда емес қалыпты жұмыс кезінде, жиналуы мүмкін жерлер жатады, мысалы люктерді ашып-жапқанда, жанғыш сұйықтықтарды бір ыдыстан екіншісіне құйғанда және т.б. Осы классқа жататын жерлерде электр құралдарына аса қатал бақылау жүргізіледі.
В-Iа класқа жарылысқа және өртке қауіпті булары мен газдар тек авариялық жағдайда және дұрыс жұмыс істемейтін құралдар болғанда жиналатын жерлер кіреді.
В-Iб классқа сорғыш шкафтар немесе сорғышы бар аумақтарда ұстауға тиісті жарылысқа және өртке қауіпті булары мен газдар, төменгі тұтану концентрациясы жоғары (15%-тен жоғары) газдар бөлек бұрыштарда жиналу қаупі бар жерлерді жатқызады.
В-Iв классқа жарылысқа қауіпті булары мен газдар және жанғыш сұйықтықтар.
Сыртқы құрылыстар үшін шегі берілген аумақтар жарылысқа қауіпті болып саналады:
а) ашық құйып толтыру орнынан тігінен және көлденең 20 м-ге дейінгі қашықтықта.
б) жарылысқа қауіпті жабық құралдардан тігіннен және көлденең 30 м-ге дейінгі, ал басқа құралдардың тыныс алу және сақтандыру клапондарынан тігінен және көлденең 5 м қашықтықта.
Сыртқы жанғыш газдарға арналған ашық құбырлы эстакадалар және жеңіл тұтанатын суйықтықтар жарылысқа қауіпті болып саналмайды.
В-II және В-IIа кластарға жарылысқа қауіпті шаң және жанғыш талшықтар бар бөлмелер жатады. В-II классқа жататын бөлмелерде тек аварияларда ғана емес қалыпты жағдайда жарылғыш шаңдар және жанғыш талшықтар жиналуы мүмкін. В-IIа классқа жататын бөлмелерде жарылғыш шаңдар және жанғыш талшықтар тек аварияларда ғана жиналуы мүмкін.
Жарылысқа қауіпсіз жерлерді, өртке қауіптілігіне байланысты 4 классқа бөледі:
П-I класқа жататын бөлмелерге тұтану температурасы 450C-ден жоғары жанғыш сұйықтықтар сақтайтын жерлер жатады, мысалы минералды майлар сақтайтын қоймалар.
П-II класқа жанғыш шаңдар және талшықтар бар, бірақ физикалық қасиеттеріне байланысты немесе максималды концентрациясы арқылы ауамен қосылысы жарылғыш қоспалар түзбейді.
П-IIа класқа жанғыш қатты заттар және талшықтар сақтайтын қоймалар жатады.
П-III классқа буларының тұтану температурасы 450C-дна жоғары жанғыш сұйықтықтар және жаңғыш қатты заттар қолданатын немесе сақталатын жерлер жатады.
Жарылысқа немесе өртке байланысты класты бөлмелерді немесе сыртқы құрылыстарды технологтар және жобалаушы электриктер немесе қолданушы өндіріс анықтайды. Бекітілген класқа сәйкес дұрыс электр құралдар таңдалады.