- •Абдулкаримова р.Г. Пиротехникалық құрамдар және құралдар Алматы 2011
- •Пиротехниканың дамуы туралы қысқаша мәліметтер
- •2. Пиротехниканың физика-химиялық негіздері
- •2.1 Жану теориясының қарапайым негіздері
- •2.2 Пироқұрамдардың жануы. Жану механизмі
- •2.3 Пиротехникалық құрамдар мен құралдардың классификациясы
- •2.3.1 Әскери техникада қолданылатын жарылғыш заттар
- •3. Пиротехникалық құрамдардың негізгі компоненттері
- •Тотықтырғыштар;
- •3.1 Тотықтырғыштар
- •3.1.1 Тотықтырғыштардың классификациясы және оларды таңдау
- •2.4 Пиротехникалық заттар мен құрамдарға қойылатын талаптар
- •Пиротехникалық құрамдар мен құралдардың классификациясы
- •3.1.2 Тотықтырғыштардың қасиеттері
- •Жоғары калориялы металл қоспаларында ғана қолданылатын тотықтырғыштардың (екіншілік туындысы) қасиеттері
- •3.1.3 Тотықтырғыштардың гигроскоптылығы
- •Тұздар-тотықтырғыштардың гигроскоптылығы және ерігіштігі
- •3.1.4 Тотықтырғыштарға қойылатын техникалық талаптар
- •3.2 Жанғыштар
- •3.2.1 Таңдау және жіктеу
- •2) Органикалық жанғыштар
- •3) Жоғары калориялы жанғыштар
- •3.2.2 Бейорганикалық жаңғыштар
- •3.2.3 Органикалық жанғыштар
- •3.2.4 Жоғары калориялы жанғыштар
- •Кейбір оксидтердің түзілу жылулығы
- •Жанғыштармен олардың оксидтерінің физика-химиялық қасиеттері
- •Оксид көлемінің металл көлеміне қатынасы
- •3.2.5 Металл ұнтақтарына қойылатын техникалық талаптар
- •3.2.6 Металл ұнтақтарының өндірісі
- •3.3 Орташа калориялы бейорганикалық жанғыштар
- •3.3.1 Органикалық жаңғыштар
- •4.Байланыстырғыштар
- •4.1 Байланыстырғыштардың (цементаторлардың) пиротехникалық құрамдардағы рөлі
- •Мықтылыққа әсер ететін факторлар
- •4.3 Байланыстырғыштардың жіктелуі және олардың қасиеттері
- •Кейбір органикалық байланыстырғыш жанғыш заттардың қасиеттері
- •5. Пиротехникалық құрамдарды есептеу принциптері
- •5.1. Қос қоспалы пироқұрамдар
- •5.2 Үшқоспалы және көпқоспалы пироқұрамдар
- •6. Жану жылуы және пироқұрамдардың температурасы
- •6.1 Жану жылуын есептеу
- •1 Мысал
- •6.2 Жану жылуын эксперименталды анықтау
- •6.3 Жалынның температурасын өлшеу әдістері
- •6.3.1 Температураны өлшеудің контактілі әдістері. Термоэлектрлік әдіс
- •6.3.2 Терможұптарды дайындау
- •Оптикалық пирометрлердің түрлері
- •7. Пироқұрамдардың физикалық және химиялық тұрақтылығы
- •8. Пироқұрамдардың сезімталдығы
- •8.1 Механикалық әсерге сезімталдығын анықтау
- •Екі стехиометриялық құрамдардың соққыға сезімталдығы (кДж/м2)
- •Екіншілік қоспалардың – калий хлораты тотықтырғышымен үйкеліске сезімталдығы
- •8.2 Құрамдардың бастапқы импульсіне сезімталдығын анықтайтын факторлар
- •9. Гигроскоптылық және химиялық тұрақтылықты анықтау әдістері
- •10. Пироқұрамдардың жарылғыш қасиеттерін сынау
- •10.1 Жанудың жарылысқа айналуы
- •10.2 Пиротехникалық құрамдардың физикалық және химиялық тұрақтылығы
- •10.3 Жанудың жарылысқа айналуын зерттеу әдістері
- •10.4 Жарылыстың концентрациялық шектерін тәжірибе жүзінде анықтау
- •10.5 Жарылыстың концентрациялық шектерін есептеу
- •Пқ қолданғанда қауіпті факторлар тізімі
- •11.1. Пиротехникалық өнімдерді сынау
- •11.1.1 Жалпы жағдайлар
- •Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдердің және параметрлерінің түрлері
- •11.1.2 Сынақ үшін үлгілерді таңдау
- •11.3 Сақтауға рұқсат етілген уақыт
- •12. Пиротехникалық құралдардың қолдануы
- •12.1Химиялық заттар алатын құрамдар
- •12.2 Сіріңкелі құрамдар
- •12.3 Отшашу құрамдары
- •Түрлі–түсті отшашу құрамдары
- •13. Пиротехникалық өндірістердегі технологиялар мен құрал - жабдықтар
- •13.1 Пиротехникалық өндірістің сызбасына қойылатын талаптар
- •13.2 Компоненттерді дайындау
- •13.2.1 Компоненттерді майдалау
- •Пиротехникалық өндірістің сызбасы
- •13.2.2 Компоненттерді себу, кептіру, жинау
- •Құрамдарды нығыздау
- •13.2.3 Өнімдерді нығыздау және жинау
- •14. Өнеркәсіп тәртібі, отшашулар ұйымдастырулар және басқа да іс-шараларды жарылғыш заттармен өткізу
- •14.1 Жалпы бөлімі
- •14.2 Отшашу ұйымы құрылтайшысына қойылатын талаптар
- •14.3 От шашулардың өткізілу орны және уақыты
- •15. Өндірістік тұтану көздері және олардың алдын-алу
- •16. Электр құралдарың қолданысымен жұмыс істейтін бөлмелер мен сыртқы құрылыстардың жарылыс және өртке байланысты классификациясы
- •17. Пиротехникалық өнімдерді сынау
- •17.1 Жалпы жағдай
- •Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдерді сынау
- •17.2 Сынақ үшін үлгілерді таңдау
- •18. Өздігінен таралатын жоғарытемпературалық синтез - пиротехниканың маңызды бөлімі
- •19. Пиротехникалық құрамдардың рецептілері
- •19.1 Түрлі –түсті түтін табақшаларының дайындалуы
- •19.2 Ақ түтінді құтыларды дайындау
- •19.3 Қара түтін құтыларын дайындау
- •Қара түтінді құтылардың корпустарының өлшемдері
- •20. Жарылғыш заттар
- •20.1 Жарылғыш заттар сипаттамасы
- •20.2 Аммиак селитрасы және оның қасиеттері
- •20.3 Жарылғыш заттар қолданылуы
- •20.4 Жарылғыш заттарды дайындау әдістері
- •20.4.1 Йод , нашатыр жарылғыш қоспасын жасау
- •20.4.2 Алдамшы жарылғыш шариктер
- •19.4.3 Аз қуатты кішігірім қопарғыш
- •20.4.4 Аз қуатты магний қопарғышы
- •20.4.5 Ацетонды жарылғыш қоспа
17. Пиротехникалық өнімдерді сынау
17.1 Жалпы жағдай
Технологиялық шешімі берілген бөлім өндірістік және тұрмыстық тағайындалған пиротехникалық өнімдерді сынау түрлерін анықтайды.
Сынаудың кез келген түрін қолдану барысында белгілі бір пиротехникалық өнімге сертификациялық сынауды программа арқылы жүргізілетінін ескеру қажет.
Қолданалатын барлық сынақ түрлерінде заттың жарамды уақыты көрсетілген құжат болуы қажет (куәлік, аттестат, формуляр, эксплуатация бойынша басшылық). Көрсетілген сыналған және өлшенген затта басқа да техникалық сипаттамасы бар заттармен алмастыруға болады.
Сынақ кезінде жұмыс журналын жүргізген дұрыс, онда пиротехникалық өнімдер туралы мәліметтер (аталуы, шифр, индекс т.с.с), сынақ күні, қолданылатын өлшеу заттары туралы мәліметтері (аталуы, түрі, өлшеу диапозоны, жарамды уақыты және т.б), сынақ талаптары (керек болса), сынақ нәтижесі (егер сынақ кезінде алынса) немесе сынақшының және сынақ басшысының фамилиясы жазылады.
Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдердің және параметрлерінің түрлері 16.1 кестеде келтірілген.
17.1 Кесте
Сертификация бойынша анықталатын пиротехникалық өнімдерді сынау
ПӨ түрлері |
Тексерілетін параметрлер номенклатурасы |
1 |
2 |
Пиротехникалық жылытқыштар |
Беткейдің температурасы Қабықшалардың бүтіндігі, ГОСТ 14839.20-77 |
Бенгал шамы, пиротехникалық алау (жарықтандырушы) |
Өртке қауіпті аймақтың өлшемі (алаулар) Стерженьнің температурасы Жарықтық сәуле Гигиеналық қауіпсіздік (түрлі-түсті оттары бар өнімдер) |
Тарсылдақ (хлопушка) |
Өртке қауіпті аймақтың өлшемі (алаулар) Тасталатын сюрприздардың қауіпсіздігі Дыбыс деңгейі
|
Пистондар |
Оқсауыттан оқталу, жиналу, алшақтау кезіндегі қауіпсіздік Құрамының шашылуы Алаудың өлшемі (ұшқынның шашырау) Дыбыс деңгейі |
Фонтандар |
Жұмыс кезіндегі деңгей тұрақтылығы Болатын шашылуды ескергендегі өртке қауіпті аймақтың өлшемі Баяулану уақыты Бөлмеде қолданылатын өнімдердің қауіптілік гигиенасы |
Петардалар, ысқырғыштар |
Өртке қауіпті аймақтың өлшемі (жанатын элементтердің шашырауын ескеру) Шашыраған ұшқын корпустарының радиусы Дыбыс деңгейі Баяулану уақыты Басының ұшуы (отлет головки) |
Жер беті «волчогы» |
Өртке қауіпті аймақтың өлшемі (жұмыс кезіндегі қозғалысты ескеру) Баяулану уақыты Қозғалыс кезіндегі деңгей тұрақтылығы |
Ұшатын «волчоктар» |
Сипаттамаға тән нүкте траекториялары (көтерілу биіктігі, жану радиусы мен биіктігі) Қозғалыс энергиясы Баяулану уақыты |
Мини-ракеталар |
Ұшудың бағыттылығы Сипаттамаға тән нүкте траекториялары (көтерілу биіктігі, жану радиусы мен биіктігі) Қозғалыс энергиясы Дыбыс деңгейі (дыбыстық және жинақталған элементтер үшін) Баяулану уақыты |
Мини-салюттар, мини-римдік шырақтар, мини-кометалар |
Баяулану уақыты Сипаттамаға тән нүкте траекториялары (көтерілу биіктігі, жану радиусы мен биіктігі) Элементтердің жұмыс істелу толықтығы Функциялану кезіндегі деңгей тұрақтылығы Дыбыс деңгейі (жинақталған эффекттер үшін) Элементтердің қозғалыс энергиясы |
Мини-фейерверктер |
Баяулану уақыты Дыбыс деңгейі Жұмыс процесі және бұзылудың жоқтығы кезінде басу түтіктің тұрақтылығы Сипаттамаға тән нүкте траекториялары (бөліну, жану, көтерілу биіктігі), бөліну және жану радиусы |
Бау мен бақшаларды қорғау, тұрмыстық жәндіктерден сақтану заттары |
Өртке қауіпті аймақтың өлшемі Гигиеналық қауіпсіздік Болу уақыты |
Автономдық балқыту мен кесу заттары |
Пайдалануға дайындық кезіндегі қауіпсіздік (құлау, үйкелу, статжарықтану) Корпустың бүлінбеуі Қауіпсіздік қимылдары От пен кфазалардың ұшу өлшемі Оптикалық және ИҚ сәулелену Дыбыс деңгейі НД бойынша ерекше факторлар |
Сигналдық, айдап кетуге қарсы, сақтық-сигналдық, құтқару заттары |
Монтаж және қозғалысқа келтіру кезіндегі қауіптілік Алдын-ала қорғану құрылғыларының әсері Сипаттамаға тән нүкте траекториялары (тасталатын элементтер үшін) Өртке қауіпті аймақтың өлшемі (алаулар мен ұшқындар) Жарықтық, ИҚ және акустикалық сәулелену Гигиеналық қауіпсіздік НД бойынша ерекше факторлар |
Фейерверктік өнімдер |
Монтаж және қозғалысқа келтіру кезіндегі қауіптілік Сипаттамаға тән нүкте траекториялары (тасталатын элементтер үшін) Жұмыс істемейтін элементтердің ұшу радиусы Жарықтық, ИК және акустикалық сәулелену Жұмыс істемейтін элементтердің құлауы Баяулану уақыты |
Техникалық тағайындалуы бар басқа да ПӨ, оның ішінде жарылатын және шіритін заттар |
Монтаж және қозғалысқа келтіру кезіндегі қауіптілік Алдын-ала қорғану құрылғыларының әсері Барлық факторлар бойынша қауіпті аймақтардың өлшемі Өнімдерге НД бойынша ерекше факторлары мен талаптары. Гигиеналық фактор |