- •Күрделі сөз
- •Мысалдар
- •Өткен шақ
- •Келер шақ
- •IV.Сабақты қорыту.
- •II. Үй тапсырмасы. III.Жаңа сабақ.
- •II. Үй тапсырмасы. III.Оқулықпен жұмыс:
- •Егер сен Шығайбай орнында болсаң, не істер едің?
- •Өшпес өмір өнегелері
- •3. 1937 – 1938 Жылдары қазақ зиялылары Кеңес үкіметіне қарсы үгіт-насихат жүргізді деген айыппен қудаланып, репрессияға ұшырады. 105 мың адам қамауға алынып, оның 22 мыңы атылды.
- •Мейрамгүл
- •Адамның мінез - құлықтары
- •Жағымсыз
- •Жағымды
- •Ерекшелігі:
- •Құмырсқалар
- •Жүріс-тұрысын суреттеуді портрет дейді.
- •Іү тарау. Туған өлкем – тұғырым.
- •Көркем шығармалар
- •І. Проблеманы айқындау кезеңі
- •Іі. Проблеманы шешу кезеңі
- •Ііі. Проблема шешімін қолдану кезеңі.
- •Мазмұндама жазу.
- •Ү. Әлем әдебиеті үлгілері.
- •Ә). Қырық мысал.
- •Математика. 4 класс. Алматыкітап баспасы. (ә.Б. Ақпаева, л.А.Лебедева, в.В.Бурова.)
- •Көп таңбалы сандардың нумерациясы
- •І нұсқа. (шамалар)
- •Көп таңбалы сандарды қосу және азайту.
- •Бір таңбалы сандарға көбейту және бөлу.
- •Өткенді пысықтау. Білімдерін тексеру.
- •II. Үй тапсырмасын тексеру
- •VI. Жаңа сабақты пысықтау.
- •II. Үй тапсырмасын тексеру
- •VI. Сабақты қорытындылау. Бүгін нені білдік?
- •II. Үй тапсырмасын тексеру.
- •VIII. Үйге тапсырма беру. №8. Бағалау.
- •III. Жаңа сабақ.
- •VI. Үйге тапсырма .№5,№6. Бағалау.
- •5 : 2, 8 : 6, 9 : 4, 12 : 1 Бөлімін, алымын анықтау.
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •III. Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •III. Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру . Ііі. Жан – жақты білімдерін тексеру : д/м «Логика әлемі»
- •Iү. Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •III. Өткенді пысықтау: үлестірмелер бойынша жұмыс жүргізу .
- •Iү.Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •III. Өткенді пысықтау: үлестірмелер бойынша жұмыс жүргізу .
- •Iү.Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •III. Өткенді пысықтау: үлестірмелер бойынша жұмыс жүргізу .
- •Iү.Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •II . Үй тапсырмасын тексеру .
- •Iіі.Мақсат қою кезеңі: Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау .
- •Дүниетану- 4 класс
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Бағалау.
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Бекіту кезеңі:
- •VI. Бекіту кезеңі:
- •V. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Iiі. Білімді тексеру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •IV. Мақсатын қою кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •VI. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •VII. Бекіту кезеңі:
- •V Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі .Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі .Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V .Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V .Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі .Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі . Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі . Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vіі. Бекіту кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі .Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Vіі. Бекіту кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V. Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •V Жаңа материалды түсіндіру кезеңі:
- •Vі Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі:
- •Барлығы – 68 сағат, аптасына – 2 сағат
- •IV. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV. Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
- •IV.Жаңа материалды меңгергенін тексеру кезеңі.
2Адамның мінез - құлықтары
– тапсырма. Екі
өлеңді салыстыра отырып, өлеңдегі
сөздерді пайдаланып, мына кестені
толтыр.
Жағымсыз
Жағымды
Сабырсыз, арсыз, еріншек,
көрсеқызар, жалмауыз, алауыз,...
Сабырлы, арлы, еңбекқор, сыпайы, білімді,
ақылды ...
Өсек, өтірік,мақтаншақ, еріншек,бекер
мал шашпақ ...
Талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым
...
Кестеге өтілген жаңа сабақтағы «Сабырсыз, арсыз, еріншек» деп аталған өлең мен «Ғылым таппай мақтанба» өлеңін салыстыра отырып, адамның жақсы, жаман қылықтарын топтап жазады.
ҮІ.Түсінгендерін тексеру: рефлекциялық бағалау кезеңі. Сабақ соңында топтағы жауап бергендердің саны, яғни плюстері саналады. Оқушылар өздерінің жауаптарына ауызша баға береді. Жарыс қорытындысы шығарылады.
ҮІІ. Қорыту. «Мен бүгінгі сабақтан нені үйрендім?», «Нені білмей қалдым?» сұрақтарына жауап беру. ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. Түсініп, мәнерлеп оқу, 2. Бағалау.
№ 42. Тақырыбы: Абай туралы. Жолда. Мұхтар Әуезов.
Мақсаты: Ұлы ақын Мұхтар Әуезовтың шығармашылығымен таныстыра отырып, Абай өмірінің балалық, ересек шақтары жайлы мәлімет беру, әңгіменің негізгі идеясын ашуға үйрету; көркем мәтінмен жұмыс істей алу дағдысын жетілдіру, оқып түйгендері туралы ой қорытындысын жасай білуге баулу.
Түрі: аралас сабақ. Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену. Көрнекілігі: суреттер, кесте.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік. Адамның күлкісі – әлемдегі ең ғажайып құбылыстардың бірі. Адам күлкінің көмегімен таныса да, қоштаса да алады. Жымиыс біздің сезіміміздің сарасының ашылуына жол ашады. Күлкі арқылы көңіл күйлеріңді білдіріліп көріңдер. Бір- біріңе жымиыңдар, күлкілеріңді сыйлаңдар. Рахмет! Ендеше сабағымызды бастайық.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Өлеңді мәнерлеп, жатқа айту. Жағымды, жағымсыз қылықтар жайлы не білдік? ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: Абайдың қандай өлеңдерін білесің? Өзіңе қандай әсер алдың?
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2.Жаңа сабаққа даярлық. Ү. Жаңа сабақ: Кіріспе. Мұхтар Әуезов Абай туралы төрт томдық «Абай жолы» роман-эпопеясын жазған. Онда Абайдың бүкіл өмір жолы: балалық, ересек шақтары, шығармашылық жағдайы, сол кездегі қазақ өмір-тұрмысының ерекшеліктері баяндалған. Абай туралы Мұхтар Әуезов: « ... қазақ халқына халықтығын жоғалтпайтын өшпес белгі орнатты» деп жазды. Оқулықпен жұмыс. Үзіндіні түсініп, жалғастырып оқу. Абайдың сыпайылығы сипатталған жерді тауып оқы. Өз сөзіңмен түсіндір. Сөздік жұмыс. Дәріс – сабақ. Тамам болмаса да – аяқталмаса да, бітпесе де. Хазірет – дін жолындағы мәртебелі адам. Фатиқасын алып – ризашылығын алып.
ҮІ.Түсінгендерін тексеру: 1.Абай қайдан келді деп ойлайсың? Әкесі Құнанбай кімді күтіп отырған тәрізді. Ол баласы Абайды қалай қарсы алды? Құнанбайдың әңгімедегі түр-түсінен, сөйлеген сөзінен қимыл-әрекетінен қандай адам екенін байқауға бола ма? Абайдың сыпайылығы, байқағыштығы қай әрекетінен көрінеді?
2.Мына үлгі бойынша Құнанбайға сипаттама берген тұсты тауып жаз.
өңі сұп-сұр
Қ
ұнанбай
зор денелі
бурыл сақалды
ҮІІ. Қорыту. Әңгімеге сүйеніп, Абайға мінездеме бер. ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. түсініп оқу, бағалау.
№ 43. Тақырыбы: Абылай хан. Шоқан Уәлиханов.
Мақсаты: Оқушылардың Абылай хан туралы білетіндерін жаңа мағлұматтарымен кеңейте отырып, тарихи әңгімені түсініп оқуға дағдыландыру, өз еліне, халқына, жеріне деген азаматтық борыш сезімін тәрбиелеу. Өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.
Түрі: аралас сабақ. Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену. Көрнекілігі: суреттер, кесте.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік. Балалар, бір – біріңе қарап жымиыңдар, жайланып отырып, көздеріңді жұмыңдар. Менің айтқанымды іштеріңнен қайталаңдар. Мен бақытты баламын, Жан дүниемде күн нұрлы
Жылуым мол болады. Осы жылуды Жер бетіндегі барлық адамдарға жолдаймын.
Менің оқығым келеді! Білімді, алғыр болғым келеді!
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Абай қайдан келді деп ойлайсың? Әкесі Құнанбай кімді күтіп отырған тәрізді. Ол баласы Абайды қалай қарсы алды? Құнанбайдың әңгімедегі түр-түсінен, сөйлеген сөзінен қимыл-әрекетінен қандай адам екенін байқауға бола ма? Абайдың сыпайылығы, байқағыштығы қай әрекетінен көрінеді?
ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: Құнанбайға сипаттама бер. Абайға мінездеме бер. Олардан өзіңе қандай жақсы қасиет алдың?
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2. Жаңа сабаққа даярлық. Мағжан Жұмабаевтың «Өткен күн» өлеңінен үзіндіні пайдалану. (еске түсіру)
Хан Назар сынды әділ хан, Абылай сынды ер сұлтан...
Ақ найзаның ұшымен. Ақ білектің күшімен
Дұшпанға қысым көрсеткен.
Ү. Жаңа сабақ: Кіріспе. 1. 3 кластың «Ана тілінен» Шоқан Уәлиханов туралы білетіндерін сұрау. (Шоқан Уәлиханов – ғалым, саяхатшы. 1835 – 1865. Омбыда кадет корпусында оқыған, өзі зерек, ақылды). 2. Шоқанның өзінің айтқан сөзін оқыту. «Мен ең әуелі қазағымды жақсы көремін. Одан кейін Сібірді, одан кейін Россияны, одан кейін бүкіл адамзатты жақсы көремін ...». 3. Абылай хан – қазақ ордасының ханы. Қазақ мемлекетінің тарихындағы аса көрнекті мемлекет қайраткері. Жиырма жасында хан сайланған Абылай жарты ғасырға жуық хандықты абыроймен басқарды. Абылай хан (шын аты Әбілмансұр) (1711 – 1781) қазақ ханы, батыл қолбасшы. 15 жасында жоңғарларға қарсы соғысқа қатысып, ерлік көрсеткен. Орта жүз ханы Әбілмәмбетпен бірлесіп, елді шығыстан торыған жауға қарсы күреске ұйымдастырады. 1771 жылы Әбілмәмбет өлгеннен кейін хан болады.
Абылай хан – өктем әкім, айлакер дипломат, өте шешен, үлкен өнер иесі, арқалы күйші. Оның «Алабайрақ», «Ақ толқын», «Қайран елім», «Қара жорға», «Шаңды жорық», және тағы басқа күйлері осы күнге дейін жеткен. Ресей патшасы, Қытай империясы, Жоңғар, Бұхар, Хиуа хандары Абылай хан тұсында қазақ елімен қызу қарым-қатынас жасады. Он сегізінші ғасырда Қазақстанды жаулап алуды көздеген Жоңғар хандығымен Маньчжур-Қытай империясына қарсы күресте үш жүздің басын қосып күшін біріктіруде Абылай хан зор рөл атқарды. Оқулықпен жұмыс. Іштей оқу.Тізбектей оқу. Сөздік жұмыс. Тауқымет – ауыртпалық, бейнет, азап. Қоңтайшы – жоңғар ханы. Ақ киізге көтеру – қазақтар хан сайлаған кезде, оны халық ақ киізге көтеріп, сонан кейін ғана таққа отырғызатын. Тәңірі – құдай, Алла Тағала. Тәбәрік – естелік үшін қасиеттеп берілетін дүние, мүлік. Дәрмені – қуаты, күші. Дәптермен жұмыс. ҮІ.Түсінгендерін тексеру: 1. Шоқан кім? Абылай ханның шын аты кім? Халық неден қатты қиналады? 1730 жылы шабуыл жасаған Жоңғар қонтайшысы кім? Әңгімеден тағы не түсіндің?
«Абылай» сөзжұмбақ шешу. (Қалмақ, Башқұрт, аштық, Қалдан Серен, Йасауи, Ресей.)
ҮІІ. Қорыту. Абылайдың денесі қай жерде жерленген? Абылай өсиетінде кіммен байланысты үзбеу керек деді? ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. түсініп оқу, бағалау.
№ 44. Тақырыбы: Шоқан туралы.Қырдың жас түлегі. Сапарғали Бегалин.
Мақсаты: Оқушыларды Шоқан бейнесімен таныстыру, автордың негізгі идеясын ашуға жағдай жасау, шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.
Түрі: аралас сабақ. Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену. Көрнекілігі: суреттер, кесте.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Шоқан кім? Абылай ханның шын аты кім? Халық неден қатты қиналады? 1730 жылы шабуыл жасаған Жоңғар қонтайшысы кім? Әңгімеден тағы не түсіндің?
ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: Абылайдың денесі қай жерде жерленген? Абылай қандай өсиет айтты?
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2.Жаңа сабаққа даярлық. Өткен сабақтан Шоқан жайлы тағы не білдік? «Мен ең әуелі қазағымды жақсы көремін. Одан кейін Сібірді, одан кейін Россияны, одан кейін бүкіл адамзатты жақсы көремін ...». Бұл сөздерді қашан айтты?
Ү. Жаңа сабақ: Кіріспе. Шоқан (шын аты Мұхаммедқанафия) Шыңғысұлы Уәлиханов – Абылай ханның шөбересі. Әкесі Шыңғыс – ел билеуші аға сұлтан болған әйгілі адам. Шоқан білімі жағынан өзімен бірге оқыған жолдастарынан әлдеқайда озық болды. Ол туралы кітап жазған жазушы Сапарғали Бегалин: « Иә, иә сен қырдың түлегісің, қыран қырды аңсамай тұра ма?!» деп жазды.
Мұғалім тарапынан қосымша деректер беру.
Шоқан шын аты Мұхаммед Ханафия. Қазақтың ғұлама ғалымы, саяхатшы, этнограф. Небары 30 жастың ішінде көптеген ғылыми еңбектер жазып, Орта Азия халықтарының тарихы мен мәдениетін зерттеген. Ол тек Қазақстан бойынша ғана емес, Құлжаға (Қытай жерінде), Ыстықкөл өңіріне (Қырғыз елі) экспедицияларға қатысып, зерттеулер жүргізді.
Омбының кадет копусын бітірген (1853 ж.), Петербург университетінің тарих-филология факультетінде лекция тыңдаған (1861-62 жж.). Арғы атасы – Абылай. Оның үлкен ұлы Уәли (1741-1821) – Шоқанның туған атасы.
Уәлиханов жас күнінен тарихи өлең, жыр, аңыз, әңгімелерге ден қойып, соларға құлақ түріп өскен. Сөйтіп, табиғатынан алғыр, зерек баланың рухани бағыт-бағдары ерте қалыптаса бастайды.
Ш.Уәлиханов әуелі Құсмұрында қазақ мектебінде оқып, арабша хат таниды. Дәстүр бойынша «жеті жұрттың тілін білуге» тиісті хан баласы Шығыс тілдерінен араб, шағатай тілін жасынан жақсы үйренген, кейінірек Орта Азияның түркі тілдерін меңгерген.
Оқулықпен жұмыс. Іштей оқу. Мәтіннен Шоқанның еліне деген сағынышы суреттелген жерді тауып оқы. Тізбектей оқу. Сөздік жұмыс. Қамау көше – тұйық көше. Кадет корпусы – патша ұкіметі заманындағы әскери оқу орны. Жатақ – жатақхана. Дәптермен жұмыс. 2 -3 кластарда оқыған әңгіме мен үлгілік сызбаға сүйеніп, Шоқан Уәлиханов туралы жаз. Сызбаны толтыру.
Шоқан Уәлиханов
Кім, қайда туған?
Шоқан Уәлиханов – ғалым,
саяхатшы.
Қандай шығармалары бар?
Ғалым туралы мен не білемін?
ҮІ.Түсінгендерін тексеру: 3 - класта Шоқан туралы қандай әңгіме оқығаныңды есіңе түсір. Ертіс бойында не болады? Шоқанның тәтті сезімі қандай еді? Шоқан нені аңсады? Әңгімеде Шоқан оқыған класта неліктен түгелдей жазалады? «Қорқақ бар қораға кірме» дегенді қалай түсінесің? Анатолийдің қылығы дұрыс па?
ҮІІ. Қорыту. Егер офицердің орнында сен болсаң, не істер едің?
ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. түсініп оқу, бағалау.
№ 45. Тақырыбы: Екі шыбын. Ахмет Байтұрсынұлы.
Мақсаты: Оқушыны Ахмет Байтұрсынұлының өмірімен таныстыра отырып, «Екі шыбын» өлеңін мәнерлеп оқуға, жеке қабілеті мен белсенділігіне сүйене, өлеңдегі түйінді ойды ашуға жағдай жасау, өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.
Түрі: аралас сабақ. Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену. Көрнекілігі: суреттер, кесте.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік.
Сабағымыз басталды, балаларға пайдалы.
Бәрін ұғып алыңдар, сабаққа зер салыңдар
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Ертіс бойында не болады? Шоқанның тәтті сезімі қандай еді? Шоқан нені аңсады? Әңгімеде Шоқан оқыған класта неліктен түгелдей жазалады? «Қорқақ бар қораға кірме» дегенді қалай түсінесің?
ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: Анатолийдің қылығы дұрыс па? Сенің класыңда осындай балалар бар ма?
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2.Жаңа сабаққа даярлық.
Мына сөздерді кім айтты? «... Даналық – өшпес жарық, кетпес байлық. Жүріңдер,іздеп тауып алалық та!» . (Ахмет Байтұрсынұлы).
Ү. Жаңа сабақ: Кіріспе. Ахмет Байтұрсынұлы – ақын, ағартушы, ғалым. (1873-1938). «Қазақ» газетін 1913 жылы шығарған. «Маса», «Қырық мысал», «Тіл тағылымы» атты кітаптары бар. . Оқулықпен жұмыс. Іштей оқу. Тізбектей оқу. Мысал өлеңді түсініп, мәнерлеп оқу. Автордың негізгі ойы жазылған өлең жолдарын тап. Мысалды сахналап көру. Сөздік жұмыс. Шылауында – біреудің ырқында, жетегінде. Дәптермен жұмыс. Сызбаларды толтыру.
ҮІ.Түсінгендерін тексеру: Өгіз қайдан келе жатты, арбада не бар? Шыбынға кім кездесті? Танысы оған не деді? Бұл шығарманың қай түріне жатады? (мысал өлеңге) Ахмет Байтұрсынұлының мысалдары оның қай кітабына енгізілген? Оның қандай мысалын оқығаныңды есіңе түсір.
ҮІІ. Қорыту. Екі шыбынның сөйлеген сөздеріне, іс-әрекетіне қарап, оларды мына үлгілік сызба бойынша жаз.
1-ші шыбын қандай? |
2-ші шыбын қандай? |
|
|
ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. түсініп оқу, сызбаны толтыр
№46.Тақырыбы:А.Байтұрсынұлы туралы.Ақкөл жағасында.Әмірхан Абдуллин.
Мақсаты: Оқушыны Әмірхан Абдуллиннің «Ақкөл жағасында» атты шығармасы бойынша Ахмет Байтұрсынұлы өмірімен таныстыру, жеке қабілеті мен белсенділігіне сүйене, әңгімедегі түйінді ойды ашуға жағдай жасау. Өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.
Түрі: аралас сабақ. Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену. Көрнекілігі: суреттер, кесте. Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлігін тексеру. Сабағымыз басталды, балаларға пайдалы. Бәрін ұғып алыңдар, сабаққа зер салыңдар
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Өгіз қайдан келе жатты, арбада не бар? Шыбынға кім кездесті? Танысы оған не деді? Бұл шығарманың қай түріне жатады? (мысал өлеңге) Ахмет Байтұрсынұлының мысалдары оның қай кітабына енгізілген?
ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: Бұл мысал кімдер жайлы деп ойлайсың?
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2.Жаңа сабаққа даярлық.
Ахмет Байтұрсынұлы жайлы не білеміз?
Ү. Жаңа сабақ: кіріспе. «... Көп күлкіден болар, көзілдірігін қолына алып, жасаураған көзін орамалмен сүртіп тұрып Ахмет балалардан:
- Мұның бәрін қайдан жаттап жүрсіңдер?» деп сұрады.
- Өзіңіз жазған оқулықтардан ...
- «Әліпбиден»
- «Тіл құралдан» ...
Оқулықпен жұмыс. Іштей оқу. Тізбектей оқу. Дәптермен жұмыс. Әңгімені бөліктерге бөліп, дәптеріңе жоспар құрып жаз. (І. Балалардың Ахмет Байтұрсынұлын қарсы алуы. ІІ. Ақкөл жағасындағы кездесу. ІІІ. Ахмет Байтұрсынұлының риза болуы.) Сызбаны толтыру.
Ахмет Байтұрсынұлы
Ол кім, қайда туған?
Қандай кітаптары бар?
Сен қандай шығармасын оқыдың?
ҮІ.Түсінгендерін тексеру: Әңгіме кім туралы айтылады? Ахмет Байтұрсынұлының сөйлеген сөзінен, іс-әрекетінең қандай адам екенін байқауға бола ма ? Балалардың айтқан жұмбақтары мен жаңылтпаштары ұнады ма? Сөзжұмбақты шешу.
ҮІІ. Қорыту. Өзің қандай жұмбақтар, жаңылтпаштар білесің?
ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. түсініп оқу, бағалау.
№ 47. Тақырыбы: Шешенің балаларын сүюі. Міржақып Дулатов.
Мақсаты: Оқушыны Міржақып Дулатовтың «Шешенің балаларын сүюі» атты шығармасынан үзіндімен таныстыру, жеке қабілеті мен белсенділігіне сүйене, үзіндідегі түйінді ойды ашуға жағдай жасау. Өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.
Түрі: аралас сабақ. Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену. Көрнекілігі: суреттер, кесте.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік. Адамның күлкісі – әлемдегі ең ғажайып құбылыстардың бірі. Адам күлкінің көмегімен таныса да, қоштаса да алады. Жымиыс біздің сезіміміздің сарасының ашылуына жол ашады. Күлкі арқылы көңіл күйлеріңді білдіріліп көріңдер. Бір- біріңе жымиыңдар, күлкілеріңді сыйлаңдар. Рахмет! Ендеше сабағымызды бастайық.
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Әңгіме кім туралы айтылады? Ахмет Байтұрсынұлының сөйлеген сөзінен, іс-әрекетінен қандай адам екенін байқауға бола ма ? Балалар Ахмет Байтұрсынұлын қалай қарсы алды. Ақкөл жағасындағы балалар не істеді? Ахмет Байтұрсынұлы неге риза болды?
ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: сонымен, Ахмет Байтұрсынұлы туралы не білетін болдық?
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2.Жаңа сабаққа даярлық.
Балалар, сендердің аналарың қалай жақсы көреді? Ал, сендер ше?
Ү. Жаңа сабақ: Кіріспе. Өз анаң туралы не айтар едің? Оқулықпен жұмыс. Іштей оқу. Тізбектей жалғастырып оқу. Өлеңде ананың баласына деген қамқорлығы айтылған тұстарды тауып оқы. Сөздік жұмыс. Көз жасын көлдету – қатты жылау.
ҮІ. Түсінгендерін тексеру: Міржақып Дулатовтың жоғарыдағы сөзі қай өлеңінен алынған? Өлең сұрақ-жауап үлгісінде жазылғанына назар аудар. Ана баласын қалай сүйеді? Ана неге көз жасымен бетін жуады деп ойлайсың? Ана неге қуанады?
ҮІІ. Қорыту. Бүгін не жайлы өттік? Қандай ана туралы өлең, тақпақтар білесің? Оларды кімдер жазады? ҮІІІ. Үйге тапсырма: 1. түсініп оқу, бағалау.
№ 48. Тақырыбы: Міржақып туралы. Аяулы Жақаң. Асқар Дулатов.
Мақсаты: Оқушыны Асқар Дулатовтың «Аяулы Жақаң» атты Міржақып Дулатов жайлы естелікпен таныстыра отырып, түсініп оқып, оқушының жеке қабілеті мен белсенділігіне сүйене, әңгімедегі түйінді ойды ашуға жағдай жасау. Өз бетінше шығармашылықпен жұмыс істеуге баули отырып, байланыстырып сөйлеуін, шығармашылық ойлауын дамыту.
Түрі: аралас сабақ.
Әдісі: сұрақ-жауап, талдау, іздену.
Көрнекілігі: суреттер, кесте.
Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру кезеңі. Сабаққа әзірлік. Балалар, бір – біріңе қарап жымиыңдар, жайланып отырып, көздеріңді жұмыңдар. Менің айтқанымды іштеріңнен қайталаңдар. Мен бақытты балам, Жан дүниемде күн нұрлы
Жылуым мол бойымда. Осы жылуды Жер бетіндегі барлық адамдарға жолдаймын.
Менің оқығым келеді! Білімді, алғыр болғым келеді!
ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: 1. Өлеңді жатқа айту. Ана баласын қалай сүйеді? Ана неге көз жасымен бетін жуады деп ойлайсың? Ана неге қуанады?
ІІІ. Үй тапсырмасын пысықтау: Өзіңнің анаң, апаң жайлы айта ғой.
ІҮ. Мақсат қою кезеңі: 1.Сабақтың мақсатын, тақырыбын хабарлау. 2. Жаңа сабаққа даярлық. Міржақып Дулатовтың қандай шығармаларын білесің? (Қырдан келген жас қазақ,Қоян). Есіңде ме не жайлы еді?
Ү. Жаңа сабақ: кіріспе. Міржақып Дулатов (1885-1935) – ақын, жазушы. Қостанай өңірінде туылған. «Оян, қазақ» атты кітабы бар. Автордан алғы сөз. Міржақып «Оян, қазақ» кітабында ұран салып халқын өнер-білімге шақырған. Қазақ елінің басқа жұртпен терезесі теңеліп, іргелі ел болуын көксеген. Оқулықпен жұмыс. Іштей оқу. Тізбектей оқу. Мәтіннен Міржақыпты сипаттайтын жерін тауып оқы. (Міржақып өзі қатарлас балалардан бойы аласалау ...). Дәптермен жұмыс. «Қуанышы қойнына сыймай» деген тіркесті сөздерді пайдаланып, сөйлем құрап жаз.
ҮІ.Түсінгендерін тексеру: 1. Естелікті кім жазды? Міржақып Дулатов нені армандаған екен? Міржақып Дулатовтың алғашқы кітабының «Оян, қазақ» деп аталу себебі неде? «Кәмпескелеу» дегенді қалай түсінесің? 2. Мәтінге сүйеніп, төмендегі сызба бойынша Міржақып Дулатовқа сипаттама жаз.
Міржақып
