Блэк бойынша і класс қуыстарын қалыптастырудың негізгі принциптері

Қуысты қалыптастыру тісжегі қуысын кең ашып, кіреукенің салбыраған бөліктерін алып тастаудан, пигменттенген фиссураларды сылып тастаудан басталады. Бір уақытта жұмсартылған дентинді алумен қатар қуыс қалыптастырады. Қалыптасқан қуыс түбінің жазықтығы шайнау қысымының тік бағытталған күшіне перпендикуляр, ал қабырғалары – бір-біріне параллель. Тік еңкейгенде пайда болатын окклюзиялы күштер негізінен бұрыш асты әсер етіп, оны ығыстырып, тіс қабырғасын сындыруы мүмкін. Ондай келеңсіз жайдың алдын алу үшін қуыс түбін тіс еңкейген жаққа қарсы бағытта ылдилау қажет. Терең тісжегіде ылди жақтағы тіссауыттың бөлігі сынып кетуі мүмкін. Салманың шайнау жүктемесіне беріктігін арттыру үшін ылдиға қарсы жақ қабырғасында (вестибуляр, оральді қабырғада) қосымша қуыс жасаған жөн. Қосымша қуыс ұстаушы және байланыстырушы бөліктерден тұрады, соңғысы негізгі қуысқа ұласады.

Жұқарған қабырғаларды окклюзия беті деңгейінде мүмкін сынықтардан қорғау үшін 1-2 мм-ге жонып, бастырма металымен жабады.

Ұлпа үстінде қалған қатты тіндер қалыңдығына ерекше назар аударылады. Қуыс түбін зондпен тексергенде науқас ауырсынса, не жұмыр құралмен басқанда жайсыздық сезінсе, рентген дентиннің жұқарғанын анықтаса, емдік төсемелер қолданып, қуысты арнайы өңдейді. Қуыс түбінен қысым бөлігін түсіру үшін параллель қабырғаларды тұрғызғаннан кейін зақымданбаған кіреуке мен дентинді қуыстың бүкіл периметрі бойымен кіреуке – эмаль шегінен 1,5-2 мм төмен деңгейде қосымша тіледі, оның нәтижесінде ені 1-1,5 мм кертпе түзіледі. Ұлпасы алынған тістерді қосымша қуыс орнына ұлпа және түбір арналарының қуысына штифтерді бекіту үшін пайдаланады. Қуыстар үшкір бұрышсыз, сәл ассиметриялы болуы тиіс. Егеудің соңында қабырғалар тегістеліп, кіреуке деңгейінде 45˚ бұрышта және ені Н-1 мм түзіледі.

Блэк бойынша II класс қуыстарын қалыптастырудың негізгі принциптері

Айтып кеткеніміздей, ІІ класқа премоляр мен моляр апроксимальды қабырғалардағы кемістіктер жатады. Кемістіктер екі апроксимальды беттерде де түзілуі мүмкін. Салма үшін қуыс қалыптастыруды бір жақты сепарация диск көмегімен ажыртудан бастайды, мұнда апроксималь қабырға тісті бойлайтын оське қарай елеусіз еңкейе түседі, бір уақытта қуысты тістік окклюзия бетіне шығарады.

Қалыпты қатарда тұратын зақымданған тістің негізгі қуысын қалыптастырғанда, тістің жоқ қабырғасы жағына бағытталатын ықтимал қысым күшін ескере отырып, ылдиды кемістікті тіс ортасына түсіреді.

Екі апроксимальды негізгі қуыс жағдайында шайнау қысымын қабырғаларға бірыңғай тарату үші,н екі қуысты өзара қосымша қуыспен байланыстырады. Қосымша қуыс окклюзия бетінің орталығымен өтеді.

Егер тісжегі окклюзия және апроксимальды беттерді зақымдаса, негізгі және апроксимальды беттерді түзумен қатар қабырғалардың бірінің сынуына жол бермеу үшін бүкіл окклюзия бетінен тіндер 1-2 мм алынып, кейіннен салманың металл қабатымен жабылады.

Салмағы түсетін тік бағыттағы күштерге қуыс негізі (түп) қарсыласады. Неғұрлым қарсыласатыны – тіс осіне тік бұрышта қалыптасқан қуыс негізі. Егер түп не мойын жаны қабырғасы сыртқа еңкейсе, салма ығысып кете алатын ылди жазықтық түзеледі.

Салмаға әсер етуші көлденең күштерге негізгі және қосымша қуыстардың тік қабырғалары қарсыласады. Көлденең және бұрышасты әсер етуші және салманы ашық жаққа ығыстыратын күштерді бейтараптау үшін окклюзия бетінде қосымша қарлығаш қанаты тіпті не Т-тәрізді пішінді кідіріс элементтерін орнатады. Дентин негізі берік болса, негізгі қуыс жағынан қауіпсіздік аумағында ойық қалыптастырып, салманы ығыстырмайтын штифт қолданады.