- •1.Авар тарихына қатысты жазба деректер.
- •2.Қазақстан тарихнамасындағы авар мәселесі.
- •3.Аварлар жөнінде жаңа және қазіргі замандағы шетел тарихнамасы.
- •4.Аварлардың шығу тегі мәселесі.
- •5.Авар этнонимі, олардың шығу тегіне қатысты теориялар.
- •8.Византиялық , кейінгі антикалық және ертеортағасырлық авторлардың аварлар жөнінде хабарлары және аварлардың қоғамдық қатынастары.
- •9.Аварлардың шаруашылығы жөнінде жазба деректер.
- •10.Авар қағанатының әлеуметтік-экономикалық жағдайы.
- •12.Жазба және археологиялық деректер негізінде аварлардың материалдық мәдениеті және күнделікті өмірі.
- •11.Аварлар: тілі мен жазуы.
- •13.Авар қағанатының әкімшілік басқару жүйесі.
- •14.Авар қағанатының құрылуы және Шығыс Европаға ұстанған саясаты
- •15. Авар-Византия арасындағы саяси дипломатиялық қатынастардың барысы мен нәтижелері.
- •16.Аварлардың әскери өнері мен қару жарақтары.
- •17.Византия императоры Юстин іі-нің аварларға қатысты саясаты.
- •18.Авар тарихында Баян қағанның рөлі.
- •19.Аварлар мен Византия арасындағы байланыстар жайындағы құнды мәліметтер: Византия тарихшылары Агафий және Менандр Протектор.
- •20.Авар-славян қатынастарының барысы.
- •21. Авар-славян қатынастары жайында жазба деректер.
- •22. Аварлардың Паноннияны иеленуі.
- •23.Аварлар дәуірінде ғұн дәстүрлерінің жалғасуы.
- •24.Ұлы Карл бастаған Франк империясының аварларға қарсы соғыстары.
- •25. Қарулану саласы бойынша аварлардың ашқан жаңалықтары.
- •26. Авар қағандарының тізімі және олардың саяси портреттері.
- •27. Авар қағанатының құлауы.
- •28.Еуропа тарихында аварлардың орны.
- •29.Аварлардың этногенезі тұрғысындағы теориялар.
- •30.Авар қағанатының әкімшілік басқару жүйесі.
- •31.Авар-славян қатынастары.
- •32.Авар-Франк соғыстары барысы мен нәтижесі.
- •35. Аварлар мен түркілер арасындағы соғыс жүргізу өнері мен тактикаларындағы ерекшеліктер мен ұқсастықтар.
- •39. Авар-Парсы одағының мәні және нәтижелері.
- •41.Авар қағанатының құлау себебі мен салдары
- •42.Аварлардың европалық әскери өнерге қосқан үлесі.
- •43. Европа тарихында аварлардың орны.
- •Қарулану саласы бойынша аварлардың ашқан жаңалықтары.
- •48. Аварлардың этникалық тарихы.
- •52.Аварлардың християндану мәселесі.
- •55.Авар қағанатының әлеуметтік жағдайы.
- •59.Үіі ғ.Авар-Франк корольдігі арасындағы келісім шарттың нәтижелері.
19.Аварлар мен Византия арасындағы байланыстар жайындағы құнды мәліметтер: Византия тарихшылары Агафий және Менандр Протектор.
Ерте ортағасырлардан бастап Византия құдіретті держава болып, көптеген жағдайда Еуропалық оқиғалардың жүрісін анықтап отырды. Аварлар мен Византия арасындағы байланыстары жайындағы құнды мәліметтерді, Византияның танымал тарихшыларының бірі Агафий және Менандр Протектордың қолжазбаларынан көруге болады. Менандр Византия бюрократиясының идеологі, император Юстинианның мұрагерлерінің билігін мойындаған және халықаралық істермен байланысты болып, Маврикийдің қамқорлығын пайдаланған. Менандр әлеуметтік жағдайына байланысты Прокопийден төмен тұрды, бірақ онымен теңдес Агафийден білімі жоғары болған. Менандр еңбегінің құндылығы–тарихи материалдарды жинақтап адал сипаттауға тырысқан. Сондықтан, М. Протектор VІ ғ. Византия тарихшыларының ішінен көрнекті орын алады. Жоғарыда айтып өткендей Менандр Протектор аварлардың Шығыс Еуропа даласынан қоныс аударуы жайында, құнды мәліметтерді береді. Аварлар жер бетінде ұзақ кезіп жүрудің нәтижесінде, көшпелі мәдениетті дамытып жалғастырушылар болды. Менандрдың мәлімдеуінше, аварлар Шығыс Европаға келісімен көп ұзамай утигурлармен, кейін залдардың (унн тайпасы) және савир тайпаларының күшін күйретеді. Савирлер зал, утигур және кутригурлар сияқты-ғұн тайпасы. Менандрдың мәліметі бойынша аварлардың бір бөлігі шамамен 20 мың адам, жаугершіліктерден қашып 558 ж. Каспийдің аржағындағы алан еліне келіп, алан көсемі Саросиядан көмек сұрап, римдіктермен таныстыруын өтінген. Алан көсемі сол кездегі империяның әскер қолбасшысы Германның баласы Юстинге, аварлардың елшілігі жөнінде айтады. Юстин император Юстиниянға авар елшілігінің өтініш хабарлайды. Император әскер қолбасшысына елшілікті Византияға жіберуіне рұқсат береді. Авар елшілігін көру үшін, қала тұрғындары топ болып жиналған, әсіресе жұртшылықты қызықтырғаны, варварлар тәріздес бет бейнесі және өрілген қара шаштарының болуы таңқалдырған екен. Менандр тіпті авар елшісінің атын Кандих деп, және оның айтқан сөздерін мәлімдейді. Византияның шекарасында естерін жинаған аварлар, империядан қайырымдылық сұрауға мәжбүр болады. Сонымен қатар оларға қоныстанатын жер керек болды, оны Византия басқа тайпаларға бергендей, бізге де береді деп есептеді.
20.Авар-славян қатынастарының барысы.
Будучи кочевниками, авары нашли в бассейне нижнего Дуная земли, вполне удовлетворяющие их потребности. Им не нужно было менять своих привычек, они могли выращивать лошадей и скот на Паннонской равнине точно так же, как и до этого в причерноморских и закаспийских степях. С другой стороны, теперь они оказались в близком контакте с местными сельскохозяйственными народами и намеревались полностью воспользоваться этим. Чтобы обеспечить себе полное подчинение славянских племен в Паннонии, аварские войска разместились в девяти укрепленных лагерях, стратегически расположенных так, чтобы господствовать над всей территорией современной Венгрии. Каждый такой лагерь был защищен кольцом земляного вала. В этих лагерях хранились запасы пшеницы и другого продовольствия, получаемого от славянских крестьян, а также военная добыча и сокровища. Условия жизни паннонских славян под властью аваров были ненадежными. Русские летописцы описывают характерную историю владычества аваров над славянским племенем дулебов. «И авары (обры) начали войну против славян и стали изводить дулебов, которые были славянами. Они (авары) издевались над дулебскими женщинами: когда кто-то отправлялся в поездку, он запрягал не коня и не вола, а приказывал вместо этого, чтобы три, четыре или пять (дулебских) женщин были впряжены в ярмо его повозки, и заставлял их везти его. Вот так они изводили дулебов.» Дулебы первоначально жили в Западной Волыни. Сначала авары завоевали их, двигаясь обходным маршем из Дании в Паннонию по восточным склонам Карпатских гор. Затем авары принудили часть дулебского племени присоединиться к ним в их дальнейшем продвижении. Эта часть дулебов вскоре осела в верховьях Тисы. Вероятно, об этих дулебах повествует сюжет русской летописи. Славяне были вынуждены обеспечивать аваров дополнительными отрядами, когда те развязывали войну. Франкский историк Фредегарий, который писал в середине седьмого века, сообщает нам, что в бою славян располагали на передовой линии, чтобы они принимали на себя главный удар, тем самым избавляя своих повелителей аваров от чрезмерных потерь. Паннонские славяне особенно страдали под аварским игом. Положение других славянских племен было не таким жалким, как у их паннонских собратьев. Хотя, к примеру, иллирийские славяне тоже признали над собой власть кагана, платили ему дань и обеспечивали вспомогательные войска, их общины сохраняли большую автономию. Более того, они вскоре оказались очень ценными для аваров в силу их искусности в морском деле. В конце шестого века славяне достигли Адриатического побережья в Далмации и стремились выйти в море. Желая помочь им, каган нанял опытных кораблестроителей из Италии в качестве наставников. Как и иллирийские славяне, анто-славянские племена из региона нижнего Дуная были в значительно лучшем положении, нежели паннонские славяне. Мы теперь должны подчеркнуть тот интересный факт, ранее отмечавшийся, что со времени аварского вторжения вплоть до 602 г. византийские летописцы не делали разницы между склавенами и антами, в то время как, с другой стороны, славянские вожди, упомянутые в источниках, носили антские имена. Возможное объяснение этому заключается в том, что когда авары добились подчинения себе части антских племен (561 г.), некоторые антские князья стали вассалами кагана. Последний, по-видимому, поставил некоторых из них во главу склавенских общин, чтобы крепче удерживать тех.
