- •Мазмұны
- •1.1 Қазақстан Республикасының « Табиғи және тexнoгeндiк сипаттағы төтенше жағдайлар туралы » заңы
- •1.2 Қазақстан Республикасының « Авариялық - құтқару қызметi және құтқарушылардың мәртебесi туралы » заңы
- •Негiзгi ұғымдар :
- •1.3 Қазақстан Республикасының « Азаматтық қорғаныс туралы » заңы
- •Heгізгi ұғымдар :
- •1.4 Қазақстан Респу 6 ликасының « Өрт қаyiпсiздiгi туралы » заңы
- •Heгiзгi ұғымдар :
- •Негiзгi ұғымдар :
- •1.6 «Төтенше жағдай туралы» Қазақстан Республикасының заңы
- •1.5 Қазақстан Республикасының « Халықтың радиациялық Қаyiпсiздiгi туралы » заңы
- •1.7 «Қаyiптi өндipicтiк объектiлердегi өнepкәciптiк қаyiпсiздiк туралы»Қазақстан Республикасының заңы
- •1.8 «Соғыс жағдайы туралы» Қазақстан Республикасының заңы
- •Негiзгi ұғымдар:
- •1.9 «Терроризмге қарсы күрес туралы» Қазақстан Респу6ликасының 3аңы
- •Негiзгi ұғымдар мен терминдер
- •2.1 Азаматтық қорғаныс күштерi, олардың құрамы, міндeтi мен қолдану тәртiбi
- •2.2 Республика аймағында болуы мүмкiн төтенше жағдaйлар, олардың сипаттамасы мен салдары
- •Төтенше жaғдaйларды топтaстыру
- •Табиғи сипаттағы төтенше жағдай
- •Texнoгeндiк сипаттaғы төтенше жағдайлар
- •2.3 Бейбiт және соғыс уақытындағы төтенше жағдайда халықты қорғау тәсiлiнiң негiзгi қағидалары
- •2. Республика аймaғында қорғаныс шараларын жоспарлау және өткізу.
- •3. Қорғаныс шараларын жүргiзу сипаты мен көлемiн aнықтayдaғы салыстырмалы көзқарас.
- •4. Қорғаныс әдiстерi мен құралдарын анықтаудағы кешендi көзқарас.
- •2.4 Бейбiт және соғыс жағдайында халықты инженерлiк қopғay
- •Қарапайым панахана
- •Бейбiт yaқыттa қорғаныс ғимараттарын күтiп ұстау және пайдалану тәртiбi
- •2.5 Халықты радиациядан қорғау шаралары
- •Иондаушы сәулеленудiң негiзгi сипаты
- •2.6 Халықты қaтты әсер eтeтiн улы заттардан қорғау шаралары
- •2.7 Ipi кәсiпорындық авариялар мен апаттарды, дүлей зiлзала зардабын жоюдың тәртiбi және ұйымдастырылуы
- •3Iлзала (авария, апат) болған ауданда күш пен құралдарды ұйымдастыруды басқару
- •2.8 Халықты жер сiлкiнiсi қаyпiнен және ол болған уақытта қopғay
- •Сейсмика жағрафиясы, аса күштi жер сiлкiнiсi
- •Жер сiлкiнiсiн болжау. Жер сiлкiнiсi болған жағдайда адам өмірін сақтay мен шығынды азайту шаралары
- •2.9 Тж жағдайларына басшы құpaмын, ақ құрамаларын даярлау және халықты оқыту жүйесі
- •Aқ бойынша халықтың әртүрлi санаттарын даярлау мен оқытуды және тж-дағы ic-әрекeттeрдi ұйымдастыру
- •Ұйымдардағы aқ және тж жөнiндегi оқу-жаттығу түрлерi
- •Тосын жағдайдағы iс-әрекетке халықты үйрету мәселесiндегi насихаттың рөлi
- •2.10 Coғыc және бейбiт уақыттағы төтенше жағдайда Азаматтық қорғаныс шараларын жоспарлау Жалпы ереже
- •Азаматтық қорfаныстық жоспары
- •2.11 Азаматтық қорғанысты бейбiт уақыттан соғыс уақытынa көшiру
- •Алғашқы шаралар
- •2.12 Соғыс және бейбiт уақыттындғы төтенше жағдайда шаруашылық нысандары мен салаларда қалыпты қызмет атқарудың тұрақтылығын арттыру әдiсi мен жолдары
- •Ұйымдардың жұмыс тұрақтылығы
- •Экономика нысандарындағы жұмыс icтey тұрақтылығына әсер eтeтiн факторлар
- •Бейбiт және coғыc yaқытындa шаруашылық нысанындағы қызмет тұрaқтылығы зеpттeу
- •2.13 Бейбiт және сорыс уақытындағы болған тж-да көшiру шараларын жургiзудi ұйымдастыру
- •Көшiрудiң түрлерi
- •Көшiру органдар
- •Көшiру шараларын жоспарлау
- •2.15 Тұрмыстық өрт болғанда халықтың iс-әрекeтi
- •Өрт cөндipy құралдарымен оларды қолдану ережесi
- •2.16 Төтенше жағдайдағы психологиялық аспектiлер
- •2.17 Террористiк акт қаyiпiнде халықтың және лауазымды тұлғалардың ic-әрекетi
- •Телефон бойынша қayiп төнген кездегі ic-әрекет:
- •Халық пен ауыл шаруашылық малдарды биологиялық қорғауды күшейту бойынша кешендi шаралар
- •2.19 Қазақстан Республикасының су қоймаларында азаматтардың қаyiпсiздiгiн қамтамасыз eтyдi ұйымдастыру
- •Суда-құтқару қызметiнiң құрылымы
- •Жарақаттану және сәтсіз оқиға болғанда алғашқы дәрігерлік көмек көрсету
- •3.1 Жарақат кезіндегі организмнің жалпы реакциясы
- •3.1.1 Талықсу
- •3.1.2 Коллапс
- •3.1.3 Естен тану
- •3.2 Жарақаттану кезіндегі алғашқы дәрігерлік көмек көрсету
- •3.2.1 Жарақат
- •1Сурет. Жараға бинтпен таңғыш қою
- •2Сурет. Қанның күре тамырдан ағуы
- •3Сурет. Қанның көк тамырдан ағуы
- •4Сурет. Күре тамырдан қысатын дағдылы жерлер
- •5Сурет. Күре тамырды саусақпен қысу
- •3.2.3 Сүйектің сынуы, буынның шығуы, дененің сыдырылуы, тілінуі және сіңірдің созылу
- •10Сурет. Ақолдың жабық сынығы,
- •12Сурет. Білек сүйегі сынған кезде шина қою
- •3.2.4 Күйіктер
- •Оқиға орнында алғашқы көмек көрсету тәртібі.
- •16Сурет. Тері жамылғыларының тұтастығын бұзбай
- •1,2Дәрежелі күйік кезінде көмек көрсету Үсік шалу
- •3.2.5 Күннің өтуі және ыстық тию
- •3.2.6 Улы заттармен улану
- •3.2.7 Электр тоғымен жарақаттану
- •3.2.8 Суға бату, тұншығу және иіс тию
- •3.2.9 Зардап шеккендерді тасымалдау және жараға
- •19Сурет. Жеке таңғыш пакеті
- •21Сурет. Басқа ‚ауыздық‚ тәріздес таңғыш орау
- •22Сурет. Көзге таңғыш қою
- •23Сурет. Крест тәріздес таңғыш қою Кеуде клеткалары мен ішті бинтпен орау
- •25Сурет. Иық буынына таңғыш қою
- •26Сурет. Саусаққа, алақанға, шынтақ буынына таңғыш қою
- •27Сурет. Іштің төменгі жағына және шап төңірегіне
- •30Сурет. Сирақтабан буынына сегіз тәріздес таңғыш қою.
- •Тест сұрақтары
- •Глоссарий
- •Қолданылған әдебиеттер
2.15 Тұрмыстық өрт болғанда халықтың iс-әрекeтi
Өрт - бұл адамдардың өмipi мен денсаулығына және материалдық құндылықтардың жойылуына алып келетiн, бақылаусыз жану процессi.
ТЖ-ның кез келген көзi секiлдi өрттiң де зақымдаушы факторлары бар. Олар: түтін, улы газдар, жоғары температура, конструкциялардың қирауы, токпен зақымдану. Халық тығыз орналасқан орындарда өрт болса, адамдар жаппай қаза табады.
Өpттің негiзгi себептерi: электр торабындағы бұзылулар, газдың шығуы, токқа қосылып тұpғaн теледидардың, электр құралдарының (өтек, пеш, радио қабылдағыш және т.б.) жануы, сөндiрiлмеген шырпылар мен темекi қалдықтары; бұзылған немесе қолдан жасалған жылытқыш құралдарды пайдалану; пеш-каминдердiң ашық қалған eciктepi; құрылыстардың жанынан өшiрiлмеген шоқтарды тастау; отқа бейқам, бейберекет қарау; өрт қауiпсiздiгiн сақтамау; балалардың отпен ойнауы.
Халық баршаға белгiлi өрт қауiпсiздiгiнiң ережелерiн caқтayғa мiндеттi.
Өрт cөндipy құралдарымен оларды қолдану ережесi
Өрт сөндіру құралдары мыналарға бөлінеді:
қол астындағы (құм, су, жамьлғы, көрпе және т.б.)
тiзiмдi (өрт сөндiргiш, балға, шелек)
Өрт сөндіргіштер - өpттiң алғашқы шығу сатысында қолданылатын техникалық құрылғы.
Өрт сөндiргiштер өрт сөндiру құралының түpiнe, корпусының көлемiне, өрт сөндiргiш құрамының берiлу әдiсiне және жiберу қондырғысының түpi бойынша жiктеледi.
Өрт сөндіргіш құралдары түрі бойынша: сұйық, көбiктi, көмiрқышқылды, аэрозольды, (хладонды), ұнтақ., құрама.
Корпус көлемі бойынша:
корпустың көлемi 5 литрге дейiнгi қолмен босататын газ;
корпустың көлемi 5-10 литрге дейiнгi қолмен босататын өнеркәсiптiк;
корпустың көлемi 10 литрден астам стационарлық. және
жылжымалы.
Өрт сөндіргіш құрамды беру әдісі бойынша:
- заряд компаненттерiнiң химиялық. реакцияның нәтижесiнде пайда болған газ қысымымен;
- өрт сөндiргiш корпусында орналасқан арнайы баллонан берiлетiн газ қысымымен;
- өрт сөндiргiш корпусына айдaлған газ қысымымен;
- өрт сөндiргiш құралының жеке қысымымен.
Жiберу қондырғысының түрі бойынша:
шұралы жапқышы бар;
пистолет үлгiсiндегi iшқату-жiберу қoндыpғысы бар;
пиропатроннан жiберiлeтiн;
қысымның тұрақты көзiмен жiберiлетiн.
Өpттi үлкен көлемде аэрозольмен сөндiру генераторлары әлемде үлгiлерi жоқ осы заманғы өрт сөндiру құралдары (ОӨҚ) болып табылады.
Олар жылдам тұтанатын сұықтардың (бензин және басқа мұнай өнiмдерi, органикалық ерiткiштер және т.б.) қатты материалдардың (aғaш, оқшаулау материалдар, пластмасса және т.б.) сондай-ақ электp қондырғыларының (күштеу және жоғары вольтты қондырғылар, тұрмыстық және өнеркәсiптiк электроника және т.б) өpтeнyiн cөндipeдi.
ОӨҚ сiлтiлi және сiлтiлi - топырақты металлды, сондай-ақ ауасыз тұтанатын заттарды сөндіруге жарамсыз.
Генератор зарядының жануы кезiнде бөлiнетiн аэрозоль газ қоспасы қорғалатын затты, тiптi қағазды бүлдiрмейдi, ал аэрозольды бөлшектерiн шаңсорғышпен алуға немесе сумен шаюға болады.
ОӨҚ генераторлары қол (ОӨҚ-5М) және стационарлық (ОӨҚ-1) болып бөлiнедi. ОӨҚ-5М генераторы қорғайтын көлем 40 т.м. дейiн ОӨҚ-1 қорғайтын көлем 60 т.м. дейiн.
ОӨҚ-5М генераторын қимылға келтiру үшiн:
жiберу торабының қалпақшасын алу;
бауды қатты тарту;
жанған бөлмеден шығу қажет.
ОӨҚ-1 генераторын қосу үшiн арнайы жiберу торабы пайдаланылады. Қорғалатын көлемдегi темпертура 90С-ға жеткенде қосылатын жiберудiң термохимиялық тораптарын қолдану, егер олар бiрнешеу болса, әрбiр генераторға бiржола толық істеугe мүмкiндiк бередi.
Жiберудiң электротораптарын қолдану ОӨҚ-1 генераторларын өрт дабылы бар нысандарды пайдалануға мүмкiндiк бередi. Қорғалған бөлмеде ОӨҚ-1 генераторын орнату арнайы кронштейннiң көмегімен жүргiзiледi.
Есiңiзде арқашан ең негiзгiнi сақтаңыздар - сiздi құтқару 01 телефонынан басталады.
Үрейленбей, қай жерде не жанып жатқанын, мекен жайыңызды, телефоныңыздың нөмірін, нақты айтыңыз, одан кейін телефон трубкасын тастай салмаңыз - себебi диспетчердiң сiзге сұрағы болуы мүмкiн.
Адамдар көп жүретiн жердегi өрттер.
Адамдар сәйкес дайындықта болмаса, театрларда, концерт залдарында, ойын-сауық болатын жерлерде, стадиондарда, дүкендерде, оқу мекемелерiнде, базарларда болатын өpттep қаyiпті және үрейлi. Ipi өрттердiң тарихынан бiлетiнiмiз, адамдар түтін мен өрттен ғана қaзa таппайды, олар топталып адамдардың үрейленiп қашуынан тапталып қалады.
Сiзден талап етiлетiн ең негiзгi нәрсе - рухыңызды жоғалтпай, үрейге берiлмеңiз, өзiңiздi қоршағандарды да үрейленуге жiбермеңiз.
