11) Комерциялық шаруаылық субъектілері мен ұйымдардың қаржысының түсінігі.

Комерциялық бастамады қызмет ететін қор ме шаруашылы субъектілері қандай да бір табыс алу үшін құралады. Коммерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржылары қаржы жүйесінің маңызды салаларының бірі ретіндегі құн ретіндегі және жасау бөлук және пайдалану процесін қамтиды.

Комерциялық кәсіпорындар мен ұйымдардың қаржысы деп - өндірістік капиталды қалыптастыру, өнім өндіріп оны өткізу, меншікті қаржы ресурсатарын жа сау, қаржыландыру сыртқы процесіндегі экономикалық қатынастарды айтамыз.

Кәсіпорын қаржыларының ұйымдық принциптері.

1. Комерциялық есеп - қызметі шығыста жүргізу әдісі саласында шығынның шаруашылықы қызметі мен рентабельдік жұмыстың табыстарымен өлшейді.

2. Жспарлық - кәсіпорынның қаржылық қызметінің алдын ала мақсаты мен өндіріс міндетіне сәйкес оларға жетудің әдістеріә, құралдары орындалу мерзімнің алдын ала қаралуы.

3. Қаржылық резервтің болуы – қаржы резерві уақытша болатын қаржы қиындықтарын жоюға қолданылады.

Кәсіпорындар мен шаруашылық субъектілерінің келесі маңызды қорлары бар.

Жарғылық қор, резервтік қор, жинақтау қоры, тұтыну қоры, еңбек қоры, валюталық қор жөнеу қоры сақтандыру қоры т.б.

12) Мүлік салығы: объектісі, субъектісі, жеңілдіктер есептеу және төлеу.

Мүлік салығы – ҚР аумағында меншік шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару құқығында салық салу объектісі бар заңды тұлғалар, жеке кәсіпкерлер және жее тұлғалар болып табылады. Мүлік жылжитын және жылжымайтын олып бөлінеді. Мүлік салығын төлеушілір:

1. ҚР-ң аумаында меншік, шаруашылық жүргізу немесе оралымды басқару құқығында салық салу оюхъектісі бар заңды тұлғалар.

2. ҚР-ң аумағында меншік ұқығында салық салу объектісі бар жеке әсіпкерлер.

3. Заңды тұлғаның шешімі бойынша оның құрылыдық бөлімшелері.

4. ҚР-ң резиденті емес заңды тұлғалар ҚР-ң аумағында орналасқан салық салу объектілері бойынша салық төлеушілер болып табылады.

Мүлік салығы бойынша жеңілдіктер: ҚР-ң 1999 жылы 16 шілдедегі заңынса сәйкес, мүлік салығын төлеуден босатылады.

1. мемелеттік мекемелер және кәсіпкерлік қызметте пайдаланылмайтын мүлік бойынша комерциялық емес ұйымдар;

2. қызметінің негізгі түрі ғылым және кітапхана қызметін көрсету саласындағы жұмыстарды орындау олып табылатын мемлекеттік кәсіпорындар;

3. кәсіпкерлік қызметті пайдаланылмайтын мүлі бойынша комерциялық емес және бюджеттегі ұйымдар.

4. өндірістік мақсатты және әлеуметтік салада пайдаланылатын мүлік бойынша ҚР-ң мүгедектерінің ерікті қоғамы, Қазхақ зағиптары қоғамы, Қазақ саңылаулар қоғамы, Алтын алқа, Күміс алқа иеерлері, көп балалалы аналар және т.б.;

Мүлік салығын есептеу мен төлеу тәртібі.

1. заңды тұлғалар мен жеке кәсіпкерлер салық салу объектлерінің орташа жылдық құнынан 1% ;

2. жеке кәсіпкерлер мүлік салығын салық салу объектілерінің орташа жылдық құнына 0,5 % ставка бойынша;

3. оңтайлатылған декларация негізінде арнаулы салық режимін қолданатын заңды тұлғалар мүлік салығының салық салу объктілерінің орташа жылдық құнына 0,5 % ставка бойынша есептейді;

Мүлік салығын есептеу мен төлеу үшін салық кееңі – күнтізбелік жыл болып саналады.