22. Жарнама түсінігінің мәні неде? Жарнаманын атқаратын қызметтері, түрлері мен оларды тарату құралдарын сипаттап беріңіз

Жарнамадегеніміз белгілі тапсырыс берген демеушінің атынан тауарды тартымды көрсетуге және оны сатып алушыға қарай жылжытуға бағытталған ақылы әрекеттер. "Жарнама" латын тілінен аударғанда "айқайлау" АҚШ Маркетинг Ассоциациясының анықтамасы бойынша жарнама дегеніміз тауарларды, қызметтерді, идеяларды тұтынушыларға қарай жылжытуына арналған "кез-келген" әрекеттер нысандары және нақтылы жағдайды есепке ала отырып, анағұрлым тиімді тәсілдер мен әдістерді қолдана отырып, әлуетті тұтынушылардың назарларын жарнамалау обьектісіне аудару үшін орындалатын ақылы қызметтер деп анықталған.

• қоғамдық сипаттама алады;

• үгіттеуге қаражат қабілеттілігі бар сатушы жарнама арқылы өзінің хабарландыруын бірнеше рет қайталай алады;

• мәнерлік - түс, дыбыс, шрифт арқылы тауарды тартымды көрсетуге болады;

• иесіз жарнама монолог ретінде ғана жасалады.

Рыноктағы жарнама бейнесі:

• экономикалық бернесі - сұранысты қалыптастыру, өтімді ынталандыру, тұтынушыларға тауарларды алғызуды тездету арқылы "сату - алу" үдерісін тездетеді;

• ақпараттық бернесі - тұтынушыларды өндірушілер туралы және олардың тауарлары туралы ақпарат ағымдарымен қамтамасыз етеді;

• коммуникациялық бернесі - маркетинг зерттеулері кезінде қолданатын сауалдама, тұтынушылар пікірлерін жинау, тауар өтімін талдау арқылы жарнама рынокпен және тұтынушымен қайтара байланысын қамтамасыз етеді;

• бақылау бернесі - рыноктағы өнімдердің жылжуын сақтауға мүмкіндік береді;

• түзетім бернесі - өткізу саясатын және жарнама қызметін ұтымды жағына өзгертуге мүмкіндік жасайды.

• сұранысты басқару бернесі - нақты тұтынушылар топтарына көзделген әсер тигізу жолдарын табуға мүмкіндік ашады.

Жарнама мақсаттары кәсіпорын қабылдаған жалпы мар­кетинг жәнкоммуникациялық стратегияларына сәйкес анықталады. Ол мақсаттарды екі үлкен топқа бөлуге болады:

1) тауарды өткізу саласына байланысты мақсаттар - сату көлемін молайтуға және тұтынушылардың тауарды сатып алуын ынталандыруға арналады;

2) коммуникация саласына байланысты мақсаттар - нақты идеяларды хабарлауға, кәсіпорынның бейнесін қалыптастыруға, тұтыну әдетін ыңғайлы өзгертуге бағытталады.

Жарнама аудиторияға екі тәсілмен беріледі: 1. жарнама беруші жарнаманы өзі дайындап, содан кейін оны БАҚ на ұсынады. 2. жарнама беруші жарнама мақсатын нақты көрсетіп, жарнама агенттіктеріне тапсырыс береді. Жарнаманың атқаратын қызметтері:1.Эк\қ - сұранысты қалыптастыру, өтімді ынталандыру, тұтынушыларға тауарларды алғызуды жылдамдату арқ сату-алу үдерісін тездетеді. 2.Ақпараттық - тұтынушыларды өндірушілер т\лы ж\е олардың тауарлары т\лы ақпарат ағымдарымен қамт\з етеді. 3.Коммуникациялық - сауалдама, тұтынушылар пікірлерін жинау, тауар өтімін талдау арқ жарнама рынокпен ж\е тұтынушымен қайтара байланысын қам\з етеді. 4.Бақылау -рыноктағы өнімдердің жылжуын бақылауға мүмкіндік береді. 5.Түзетім - өткізу саясатын ж\е жарнама қызметін ұтымды жағына өзгертуге мүмкіндік жасайды. 6.Сұранысты басқару -нақты тұтынушылар топтарына көзделген әсер тигізу жолдарын табуға мүмкіндік ашады

Түрлері:

1. Баспа жарнамасы(каталог, проспект, буклет, плакат).

2. Баспасөздегі жарнама(мақалалар, репортаж)

3. Радиожарнама. Негізгі түрлері: радиохабарландырулар, радиожурналдар, радиорепотаждар, радиороликтер)

4. Тележарнама. Телеролик, телехабарландыру, жарнамалық бағдарламалар, бағадарлама арасындағы телезаставкалар.

5. Аудиовизуалды жарнама. Бұл – жарнамалық роликтер, жарнамалық-техникалық фильмдер, жарнамалық беделді фильмдер. 6. Сыртқы жарнама. Оның түрлері: жарнамалық тақталар, афишалар, транспоранттар, түрлі түсті жазбалар, дүкендер сөресі, фирмалық жазбалар.

7. Көліктегі жарнама. Бұл – автобус, троллейбус және т.б. көлік түріне орналастырылатын жарнамалық мәліметтер, хабарландырулар.

8. Жарнама сувенирлері

9. Интернет арқылы жарнама