27.Бкт, Портер және Ансофф матрицаларының мәні және оның ерекшеліктерін атап көрсетіңіз

1.БКГ матрицасы – әрбір стратегиялық бизнес бірліктің матрицадағы орны нарықтың өсу қарқыны және нарық үлесіне сәйкес анықталады. Бұл үлгі өнімнің өмірлік циклі және тәжірибе қисығы тұжырымдамаларына негізделген. Нарық өсуі/ үлесі матрицасы төрт шаршыға бөлінеді: сұрақ белгісі немесе қиын балалар- бұл нарықта компания жоғары қарқынмен өсуі мүмкін, бірақ нарықтағы салстырмалы үлесі төмен; жұлдыздар- нарықтағы лидер; сиырлар- бұның стратегиялық бизнес бірліктері жетілген салалардағы нарықтың үлкен үлесін жаулап алңан, өсу қарқыны баяу; ит- нарықтағы салыстырмалы үлесі төмен бизнес.

2. Ансоффтың тауар нарық стратегиясы- Бұл матрица төрт балама стратегиядан тұрады: нарыққа ену- тауарларды жылжытуды қарқындату және бәсекеге қабілетті бағалар қою арқылы бар тауаоларды нарықта өткізуді ұлғайту мақсатында қолданылады; нарықты дамыту- бар тауарлардың жаңа нарықтарда өтуін ұлғайту немесе тұтынушыларды бұрынғы өнімді жаңаша қолдануға шақыру, яғни нарықты кеңейту; тауарды әзірлеу- жаңа не жетіліп, жаңартылған тауарларды әзірлеп, қазіргі нарыққа сату арқылы өткізу көлемін ұлғайту; диверсификация- фирманың жаңа тауарларымен жаңа нарықтарға шығуы.

3. SWOT талдау: фирманың күшті жақтарын, әлсіз жақтарын, мүмкіндіктері мен қауіптерін анықтайды.

4. Портер – егер фирманың ерекше өнімі немесе шығындар бойынша басымдылықтары болмаса, онда ол орта жолда қалып қоюы мүмкін. Сондықтан фирманың орташа позицияға ие болуы өте қауіпті.

28.Халықаралық маркетингтің қызмет аясының және маркетинг кешенін құрудың ерекшеліктері және халықаралық маркетингтің стратегияларын дайындауды сипаттап көрсетіңіз

Халықаралық маркетинг – бұл компанияның бас өкілдігі орналасқан елдің ұлттық шекарасынан тыс жердегі тауарлар мен қызметтер маркетингі.Ішкі және халықаралық маркетинг арасында айтарлықтай принципиалды айырмашылықтар жоқ. Екі жағдайда да бірдей қызмет ету принциптері пайдаланылады. Алайда халықаралық сауданың өзіндік спецификасына байланысты сыртқы елдердің нарықтық, экономикалық, саяси-құқықтық, әлеуметтік, мәдени ортасын ескермеуге болмайды. Халықаралық сауданың ерекшеліктерін, халықаралық келісім-шарттар мен саудалық практиканы, салт-дәстүрді де есте сақтау керек. Шетелдік нарықта қызмет етуді көздеген фирмалардың негізгі міндеттерінің шешілу реті мынадай: халықаралық маркетинг ортасын зерттеу; сыртқы нарыққа шығудың саналылығы туралы шешім қабылдау; нақты нарықтарды таңдау; сыртқы нарыққа шығу тәсілдерін дайындау; маркетинг кешенін қалыптастыру; маркетинг қызметін дайындау.

Халықаралық экономикалық қатынастар саласында маркетинг ұғымының трансформациялануы байқалады. Фирманың сыртқы экономикалық қызметіне байланысты айтатын болсақ, маркетингті сыртқы нарықта тиімді өткізу саясатын дайындауға және белсенді жүзеге асыруға бағытталған қызмет түрі деп түсінген жөн. Оның негізгі 3 даму сатысын бөліп қарастыруға болады:

1. Дәстүрлі маркетинг. Тауарды шекарадан тыс елге, ары қарай шығарып салусыз сату. Экспортер сатып алушы алдында тек тауарды жеткізу немесе сату мезетіне дейін жауапкершілікті сақтайды және, әдетте, тауардың одан арғы жағдайына қызығушылық білдірмейді.

2. Экспорттық маркетинг. Бұл жағдайда экспортер шетелдік нарықты жүйелі түрде өңдеуден өткізіп, өз өндірісін осы нарық талаптарына сай қалыптастырады. Сонымен қатар, бұл нарықты үнемі зерттейді және ақырғы тұтынушыға дейінгі тауардың бүкіл жолын бақылауға алуға тырысады.

3. Халықаралық маркетинг. Экспортер нарықты терең зерттейді және оны өңдеу үшін маркетингтің барлық құралдар жиынтығын, сонымен қоса тек экспорт қана емес, сыртқы экономикалық байланыстардың әр түрлі нысандарын пайдаланады: ғылыми-техникалық айырбас, біріккен кәсіпорындар, контрактілік өндірістер, еншілес кәсіпорындар, т.б.

Шекара сыртындағы маркетингтік қызмет өткізуді ғана емес, сонымен қатар барлық функционалды қызмет салаларын қамтиды: қамтамасыз ету, ғылыми-зерттеулік дайындаулар, өндіріс, қаржы, т.б. Шын мәнісінде бұл – шетелдік жағдайдағы нарыққа бағытталған кәсіпорынды басқару болып табылады. Халықаралық маркетингтің жоғарғы формасы - көпұлттық маркетинг – бұл маркетингтік операцияларды тұтас әлемдік шаруашылықдеңгейінде жүзеге асыру. Маркетингтік операциялардың бұл соңғы түрі трансұлттық корпорацияларға тән. Егер халықаралық маркетинг жағдайында кәсіпорындар бір немесе бірнеше шетелдік нарықтарға бағытталып, тауарды өз елінде шығарып, соңынан басқа елдерде өткізсе, трансұлттық корпорациялар түрлі елдерде әрекет ете отырып, тұтас әлемдік нарыққа қызмет ететін шетелдік өндірістік және өткізу бөлімшелерін пайдаланады.

Фирма шетелде тауарды өткізумен айналысу үшін сол рынокқа шығудың тиімді тәсілін таңдауы қажет. Шетелдік рынокқа шығу стратегиялары:

• Экспорт – шетел рыногына шығудың ең оңай түрі. Жүйесіз экспорт д/з фирма кей-кейде ғана өзінің артық тауарларын экспортқа шығарады және шетелдік фирмаларының көтерме саудагерлеріне сатады. Белсенді экспорт фирма белгілі рынокқа өзінің экспорттық операцияларын ұлғайту мақсатын қойған жағдайда қалыптасады. Бұл экспорттың екі түрінде де фирма тауарларын өз елінде өндіреді. Фирма экспортты 2 тәсілмен жүргізуі мүмкін:

1. Жанама экспорт тәуелсіз халықаралық маркетинг делдалдары арқылы жүргізіледі. Бұл экспорт тәсілі экспорт әрекетімен айналысуды жаңадан бастаған фирмалар арасында кең тараған. Себебі жанама экспорт шамалы ақша қаражатын талап етеді және аздаған қауіп-қатермен сипатталады.

2. Тікелей экспорт тәсілінде экспорттық операцияларын фирма өз бетінше жүргізеді.

• Бірлескен кәсіпкерлік отандық кәсіпорын және шетелдік фирма өндіріс ж/е маркетинг мүмкіндіктерін біріктіру нәтижесінде құрылады. Бірлескен кәсіпкерліктің 4 түрі бар:

1. Лицензия алу д/з лицензияны сатушы өндіріс үдерісін, тауар белгісін, патентті, суда құпиясын қолдану құқын қалам ақыға (гонорарға) н/е лицензиялық төлемге айырбастайды.

2. Медігерлік өндіріс стратегиясында кетел кәсіпкері жергілікті өндірушілермен бірлесе тауарды өндіру келісімін жасайды.

3. Келісім б/ша басқару стратегиясында отандық фирма шетелдік серіктеске басқару саласындағы өзінің «ноу-хауын» ұсынады.

4. Бірлескен кәсіпорын стратегиясында жергілікті коммерциялық кәсіпорнын құру үшін шетелдік ж/е жергілікті капитал салымшыларының әрекеттерін біріктіреді.

• Тікелей инвестициялау артықшылықтары:

- Арзан жұмыс күшін, арзан шикізатты қолдану мүмкіндігіне, көлік шығындарын азайту арқылы фирма қаражатын үнемдеу мүмкіндігі;

- Жергілікті тұрғындарды жұмыс орындарымен қамтамасыз етіп, серіктес елде өзіне жағымды бейне қалыптастырады;

- Қабылдайтын елдің клиенттерімен, жабдықтаушыларымен, дистрибьютерларымен тығыз қатынас құру арқылы өзінің тауарларын жергілікті маркетинг ортасына ұтымды бейімдейді;

- фирма өзінің капитал салымдарына толық бақылауын сақтай алады.

Халыкаралык маркетинг жоспарын жасау мына кезеңдерден тұрады:

1-кезең;халыкаралык маркетингтік ортаны талдау.Бұл сырткы нарыкка шығу жағдайларын және калай шығу керектігін бағалауға мүмкіндік береді.

2-кезең;сырткы нарыкка шығу максаттарын калыптастыру,ол үшін өз нарык үлесі, сату көлемі және пайдасына катысты максаттарды аныктау.

3-кезең;шетелдік нарыктарға шығу ұтымдылығын аныктау.Бұл кезеңде халыкаралык нарыкка шығу мүмкіндіктері бола калса,олардың кайсысы ыңғайлы жағдайда екенін бағалау керек.

4-кезең;халыкаралык нарыкка шығу әдістерін (сртатегияларын)аныктау.

5-кезең;компания шетел нарығында стандартталған немесе бейімделген стратегияны колдану керектігін,баскаша айтканда-халыкаралык өсу стратегисын белгілеу.

6-кезең;шетелдік нарыкка арналған маркетинг-микс стратегиясын ұйымдастыру.

7-кезең;маркетинг жоспарының орындалуын бағалау мен бакылау.Талдау мен бакылау негізінде маркетинг стратегиясына және шығындарға түзетулер енгізіледі.

шетелдердің баска елдердеен тауар мен кызметтерді кабылдауға дайындығы және олардың шетелдік фирмалар үшін тартымдылығы экономикалык,саяси-құқықтық,мәдени т.б.с.с. ортаға тәуелді болады.