Ішек эксикозы мен токсикозы

Жедел ішек инфекцияларының негізгі клиникалық белгілеріне диарея мен құсу жатады. Осы белгілердің арқасында ағзада сусыздану (эксикоз) және токсикоз дамиды.

Жедел ішек инфекцияларының негізгі синдромдары:

1. улану синдромы: дене қызуы жоғарлауы, нашар сезіну, әлсіздік, бәсеңдік, тері қабаты боз-сұр түсті, кейде мрамор суретті, тәбетінің төмендеуі, кейде анорексияға дейін.

2. ішек жолдарының закымдану синдромы -«жергілікті синдром»:лоқсу, қүсу, іштің ауырсынуы, тенезмдер, ішектің құрылдауы, метеоризм, диарея (патологиялық қоспалары бар нәжістің жиі болінуі).

3. эксикоз синдромы (сусыздану):тері және шырышты қабаттарының құрғауы, салмақ жоғалту, серпінділік пен тургордың төмендеуі, ерте жастағы балаларда - үлкен еңбектің ішке түсуі, бет пішінінің озгеруі, көз жанарының томендеуі, олигурия.

Эксикоздың 3 дәрежесі анықталады:

1 дәреже - дене салмағының жетіспеушілігі 5% дейін, шөлдеу, аузының құрғауы, мазасыздық.

2 дәреже - дене салмағының жетіспеушілігі 7% дейін, шөлдеу, тері және шырышты қабаттарының құрғауы, дене қызуы жоғарлауы, олигурия.

3 дәреже - дене салмағының жетіспеушілігі 10% және жоғары. Терісінің, шырышты қабаттарының күрт құрғауы, есінің адасуы, сандырақтау, елестеулер, перифериялық қан айналымының бұзылуы, анурия.

Жедел комек алгоритмі:

1. Эксикоздың 1 және 2 дәрежесінде — ауыз арқылы регидратация (төменнен қара).

2. Ауыр жағдайларда ауыз арқылы регидратация өткізу мүмкіндігі болмаса қарқынды түрде парентеральді сұйықтық енгізу.

Ауыз арқылы берілетін сұйықтық мөлшерін ескере отырып енгізілетін сұйықтық мөлшері: эксикоздың I дәрежесінде 150 мл/кг тәулігіне; эксикоздың II дәрежесінде 170 мл/кг тәулігіне; эксикоздың III дәреже 180 мл/кг тәулігіне.

3) Алғашқы 4 сағатта тәуліктік мөлшердің 1/2 енгізеді, одан әрі тәулік бойы бір қалыпта - глюкоза ерітіндісі; Рингер ерітіндісі; реополиглюкин; сода ерітіндісі; плазма және т.б.

4) Ерітінділерді тамшы түрінде көктамырға - 28-30 тамшы 1 минутына.

5) Глюкоза және түзды ерітінділер қарым қатынасы:

а) изотониялық эксикозда -1:1

б)сужетіспеушілік эксикозда - 2:1

в) тұзжетіспеушілік эксикозда - 1:2

6. Диурезді қадағалау.

7. Көп қайталап құсуда - асқазанды шаю.

8. Ішек ауруының этиологиялық емін қолдану.

Ауыз арқылы өткізілетін регидратацияның алгоритмі

Мақсаты: эксикозды жою және оның қайталануына жол бермеу.

Керекті құралдар:

• глюкоза-тұздылы ерітіндісі (регидрон, глюкосолан, цитроглюкосолан);

• бөлме температуралық қайнатылған су 1 литр көлемінде;

• өлшейгіш стақан;

• шай қасық пен кесе;

• жойылған сұйықтық көлемін бақылау үшін қалам мен қағаз парағы.

Есте сақтаңыз:

• Ауыз арқылы регидратация эксикоздың 1—2 дәрежесінде ғана өткізіледі;

2 кезеңмен өткізіледі:

• 1 кезеңнің мақсаты — балада пайда болған сұйықтық кемістігін қалыпқа келтіру;

• 2 кезеңнің мақсаты —эксикоз пайда болуының алдын алуы;

• ерітілген глюкоза-тұздылы ерітіндіні қайнатпау және 1 тәуліктен артық сақтамау.

Кезеңдер	Негіздемесі
1. Анасына (туыстарына) шараның мақсаты мен өткізу ретін түсіндіру.	• емделуші бала мен анасының құқықтарын сақтау
2. Керекті құралдарды дайындау	• емшараның тиімді және жылдам өтуін қамтамасыз ету.
3. бала анасын жойылған сұйықтық көлемін санауына және есепке алуына үйрету	• ауыз арқылы регидратация өткізу үшін қажетті шара
4. Алғашқы регидратация өткізу үшін қажетті глюкоза-тұздылы ерітінді көлемін анықтау	•эксикоздың 1 дәрежесінде дайын ерітіндінің дозасы - 50 мл/кг дене салмағына, эксикоздың 2 дәрежесінде - 90 мл/кг дене салмағына
5.Құрғақ препарат көлемін анықтап, оны қайнаған судың қажетті мөлшерінде еріту	• құрғақ препараттың бір пакеті 1/2 немесе 1 литр су көлемінде ерітіледі
6. Алдында есептелген ерітінді көлемін өлшегіш стақанмен өлшеу және дайындалған ыдысқа құю	•емшара мақсатына жету үшін
7. Баланың анасына ерітіндіні беру	• емшара мақсатына жету үшін
8.эксикоздың дәрежесіне байланысты ерітіндіні шай қасықпен 4 немесе 6 сағат бойы балаға ішкізу. жойылған сұйықтық шығындарының есепке алуын және бекітуін жалғастыра беру	• 1 дәрежесінде алғашқы регидратацияны өткiзу ұзақтығы 4 сағат, 2 дәрежесінде - 6 сағат
9. 4 (6) сағаттан кейін балада эксикоз белгілері бар екендігін анықтау (үлкен еңбек, тері мен шырышты қабықтар жағдайын). Бала жағдайының 3 түрлі болуы мүмкін: А. эксикоз өсіп келе жатса – ерітінділерді тамыр арқылы енгізу, Б. эксикоз азайса да, әлі белгілері бар болса – бірінші этапты қайталау, В. эксикоз жоқ болса - қолдайтын регидратацияға өту, онда әрбiр келесi 4 (6) сағат сайын алдыңғы 4 (6) сағат ішінде жоғалтылған ерітінді көлемін энтералді жолмен енгізу (жоғалтуларды бекiту парағынан қара) + жалғасып жатқан сұйық шығындарын бекiту.	• өткiзiлген ауыз регидратацияның 1-шi кезеңi тиiмдiлiгiнiң бағасы. • эксикоздың өсуі ендiрiлген ерiтiндi iшектерде сiңбегенінің белгісі • алғашқы регидратация үшiн саналған ерiтiндi көлемі жоғалтылған сұйықтық көлеміне сәйкес емес • қолдайтын регидратацияны сұйық нәжіс пен құсық тоқталғанша дейiн өткiзу. • өткiзілген ауыз регидратациясының тиiмдiлiгін қамтамасыз етуi