1.Ұйымда кадрларды іріктеу процесі және оның сипаттамасы

Кадрларды іріктеуүміткерлердің сапаларын бағалаудың көмегімен жинақтау барысында талапқа сай келетін үміткерлердің резервінен тұрады. Кадрларды іріктеуде – оның мақсатын, үміткердің кәсіби және жеке басының сапаларын, іріктеу тәсілдерін анықтау маңызды.

Кадр бөлімнің мақсаты – үміткерлердің арасынан талап етілген нәтижеге қабілеті бар жұмыскерді таңдап алу.

Үміткерлердің келесідей жалпы сапалары болуы тиіс: жоғары біліктілік; жеке бас сапалары; білімі; кәсиби тәжірибесі;алдыңғы жұмысынан алған тәжірибесі; айналысындағылармен тіл табыса алуы.

Іріктеудің әрбір сатысында арыз берушілердің біразы талапқа сай келмегендіктен немесе басқа шешім қабылдап іріктеу рәсімдерінен бас тартқандықтан үміткерлердің саны азая береді.

Таңдау сатысы көп болған сайын, талаптар да жоғары бола бастайды

1-саты.Белгіленген тәртіппен анкеталық және автобиографиялық мәліметтерді рәсімдеу. Алдын ала іріктеудің өткен үміткерлер кадрлар есебіндегі жеке қағазын, өмірбаянын және анкетасын толтырады.

2-саты. Ұсыныстар мен бұрынғы істеген жұмыс орындарын талдау.

Бұл кезеңде әрбір үміткердің бұрыңғы істеген жұмыс орындарын терең талдауға салып, әңгімелесу үшін сұрақтар дайындалады.

3-саты. Әңгіме өткізу

Әңгімелесу – жауабы кадрлар қызметіне дәл және кәсіби баға беруіне тудыратын белгілі бір үлгідегі сұрақтар мен интервью алу

2.Басқару жүйесі және оның элементтерi

Жүйе бұл әрқайсысы тұтастық сипаттамасына өз үлесін қосатын өзара байланысқан бөліктерден тұратын тұтастық. Жүйедегі бөліктерді оның элементтері деп атайды. Барлық жүйелерді шартты түрде үш түрге бөлуге болады: техникалық, биологиялық, әлеуметтік.

Басқару үшін әлеуметтік жүейнің маңызы зор. Әлеуметтік жүйе реттелген, тұтас, технологиялық құрылымы бойынша элементтер санымен құрамы тұрғысынан динамикалық болып табылады. Кез келген әлеуметтік жүйе әркелкі жүйелерден тұрады. Әлеуметтік жүйе тұрақты тіршілікке қабілетті болуы үшін ол басқару жүйесіне ие болу тиіс. Басқару жүйесі оның жекелеген бөліктерінің әрекет етуін, ресурстардың түсін, нәтижелерді кері байланыс негізінде оларды түзетуді бақылайды және шоғырландыруды жүзеге асырады. Басқару жүйесінің құрылу қағидаларына мыналар жатады: ұйымның мақсаттарына сәйкестігі, қызметтер мен өкілеттіліктердің үйлесуі, бейресми байланыстарға жол беру, тиімді бақылауды қамтамасыз ету, икемділік және бейімділік. Басқару жүйесі аясында объекті мен субъекті арасында әр алуан байланыстар болады: тікелей және жанама, басты және қосалқы, ішкі және үстіртін, тұрақты және уақытша, заңды және кездейсоқ.

3.Іріктеудің тәсілдері мен әдістері

Кадрларды іріктеуге – оның мақсатын, үміткердің кәсіби және жеке басының сапаларын, іріктеу тәсілдерін анықтау маңызды. Кадр бөлімінің мақсаты – үміткелердің арасынан талап етілген нәтижеге қабілеті бар жұмыскерді таңдап алу. Жұмысқа үміткерлерді іріктеу процесін жеңілдету үшін лауазымдықнұсқаудан басқа берілген жұмысты тиянақты орындау керек талаптарлың сипаттамасы көрсетілген іс қағаздары болуы тиіс. 1мамандық картасының болуы,

2. Біліктілік картасы болуы қажет.

Лауазымдық нұсқау негізінде жасалған мамандық картасы төмендегі сипаттамалардан тұрады: үміткерлердің жалпы білімі, арнайы білімі, шет білуі шарт, компьютерде жұмыс жасауы, берілген тапсырамын уақытында орындау. Жеке басының сипаттамасын және кәсіптік даму әлеуетін анықтау үшін біліктілік картасын жасайды. Біліктілік дегеніміз адамның жеке басының сипаттамасы, оның белгілі бір функцияны орындау қабілеттілігі, мінез-құлқының және әлеуметтік ролінің түрі.

Үміткерлердің келесідей жалпы сапалары болуы тиіс: жоғары біліктілік; жеке бас сапалары; білімі; кәсіби тәжірибесі; алдыңғы жұмысынан алған тәжірибесі; айналасындағылармен тіл табыса алуы.

Кәсіби сападан басқа маманның жеке басының сапасы жоғары болуы қажет. Тәжірибеде көбірек кездесетін іріктеу тәсілдері: анкеталық мәліметтерді талдау; анкета жүргізу; әңгімелесу;жеке басының кейбір қасиеттерін психологиялық тест арқылы білу.

Менеджер қызметінің бос орнына үміткерлерді іріктегенде персоналды бағалау мен іріктеудің арнайы әдістері қолданылады.