8.3 Сурет. Pwr - дің газтәріздес қалдықтарының жойылу жүйесі:

1 - бірінші контурдың газды үрлеу коллекторы; 2 - бірінші контурға қайтарым; 3 - компрессор; 4 – тұндырғы бак; 5 - радиобелсендікті ыдырау үшін кідірістің сыйымдылығы; 6 - шайба; 7 –салалы вентиляция; 8 - бірінші контур; 9 – бу генераторы; 10 - бу; 11 - конденсат; 12 - турбина; 13 - конденсатор; 14 – ауа сорғыш; 15 – үрлеу құрылғысын кеңейткіш; 16 - ауаны жаңартудың шахтасы; 17 – қорғаныс қабаты; 18 – қалдықтарды жою жүйесіне дренаж; 19 – қорғаныс қабатының ауаны жаңартуы; 20 – грубая тазарту сүзгіші; 21 - белсендірілген көмірі бар сүзгіш; 22 - жіңішке тазартудың аэрозольдық сүзгіші.

8.3 кесте - Электр қуаттылығы 1000 МВт PWR – дегі асыл газдар үшін газ тәріздес қалдықтарды өңдеудің түрлі жүйесінің тиімділігі

Шығару көзі	Жылдық шығару, Ки
газ тәріздес қалдықтарды өңдеудің жүйелері: өңдеусіз кідірістен кейін белсендендірілген ағаш текті көмірмен бір ыдыста ксенон, индий және криптон үшін 72 күн Газгольдерде сақтау 60 күн 90 күн Басқа көздер (бағалар) Қорғаныс қабат Қосымша корпус	316000 329* 412* 306* 88* 10**

* Осы саннан шамамен 300 Ки ⁸⁵Кr береді.

** толық кемуі 0,00473 м³/с

8.4 кесте - Электр қуаттылығы 1000 МВт PWR – дегі асыл газдар үшін газ тәріздес қалдықтарды өңдеудің түрлі жүйесінің тиімділігі

Шығару көзі	Жылдық шығару, Ки
газ тәріздес қалдықтарды өңдеудің жүйелері: 30минуттық кідіріспен Белсендендірілген көмірде кідіріс жасаған байланысу апаратымен** (Хе үшін 80 күндік кідіріс, Kr үшін 2,7 күн) Басқа көздер Қорғаныс қабат Қосымша корпус Машиналық зал Радиобелсенді қалдықтарды сақтау орны Турбинаның тығыздалуынан шығатын сорғы Механикалық вакуумды насостар	1260000* 282 125 373 3637 1144 5652 1800

* Осы саннан шамамен 240 Ки ⁸⁵Кr береді.

** 21800 кг көмірі бар жүйе үшін, Т= -18˚С жұмыс жасайтын, шық нүктесі -29˚С және 36 м³/сағ ауа шығынымен.

Өңдеудің осы технологиясында BWR – де бөлінетін газдың шығарылуы берілген шаманың 10% құрайды.

Ара РWR – де бірінші контур сутек қысымының әсерінде орналасқан, бұл радиолитикалық оттек пен сутектің суға айналуының үздіксіз қайта әрекет етуіне әкеледі. Ауаны өңдеу және сутектің концентрациясын азайту үшін американдық АЭС – те түйістіру аппараттары қолданылады. Түйістіру аппараты дегеніміз химиялық катализатордан тұратын іші немесе қабаты ауыстырылатын болат бак. Химиялық катализатор алюминий оксидінен жасалған таблеткаға ұқсас металл пластинаға немесе керамикаға қапталған платина мен палладийдің ұсақ бөлшектерінен тұрады. Түйістіру аппаратының ең жақсы сипаттамасы 120˚С – тан 480˚С аралығында беттік бірліктің шығынға тәуелділігінен алынады. Бағынбайтын өрт қаупін болдырмас үшін аппаратқа түсетін газдағы сутектің мөлшері 4% кем болып тұруы керек.

Американдық жүйеде атмосфераға түсетін газды радиобелсенді қоспадан тазарту үшін газ тәрізді қалдықтарды жоюды сүзгілеу процесі кең қолданылады. Үш сүзгі тізбектей қосылады: шыныталшық қабаты бар қатқылтазалау сүзгісі, галогендерді, ең алдымен йодты жұту үшін көмір сүзгі және ионды тазалайтын, тиімділігі жоғары аэрозольді сүзгі.

Қатқыл сүзгі әдетте жіңішке сүзгінің пайдалы қызмет ету мерзімін ұзарту үшін ағын жолында бірінші қолданылады.

Йодтан қорғану үшін арнайы проектәленген сүзгілер қарастырылады. Сүзгілерде йодты жұтатын, аэрозольді сүзгінің алдыңғы және артқы жағында белсендендірілген көмір болады.

Сонымен сүзгілеу қабықшасы қорғану мен қосалқы ғимараттардан ауаның үлкен көлемін қңдеуді қамтамасыз етеді. Радиобелсенді газдардан АЭС –тегі газ тәрізді қалдықтарды тазалаудың отандық жүйесі келесі тазалау түрлерінен тұрады: су неме сутек буынан, аэрозольді сүзгілердегі аэрозольдан және йодты көмір сүзгілердегі йодтан.

АЭС – тегі шығарылатын газдардың белсенділігін кеміту үшін американдық станциялардағы сияқты тұрбаға жіберер алдында уақытша кідіріс жүзеге асырылады. Бұл кезде қысқа өмір сүретін радионкулидтердің ыдырауы жүреді. Бұл үшін газдарды (арнайы) белгілі бір уақытқа арнайы газгольдерге тартып қояды немесе газды тазалаудың радиохроматографикалық (РХС) жүйесі арқылы жіберіледі. Бұл жүйенің негізгі элементі – белсендендірілген көмірмен толтырылған сүзгі абсорбер. Көмірдегі динамикалық абсорбция әсерінен РХС – тің құрылысына эксплуатация шарттарына, радионуклидтердің массалық санына тәуелді бірнеше күннен бірнеше онкүндіктер аралығында көмірде РХС – тен өтетін газдардың уақытша кідірісі болады.